Hoofdstuk 1: De uitdaging van effectieve openbare organisatie en
management
Tijdens het publiceren van dit boek is de president van Amerika in discussie met zijn politieke
tegenstanders over de beslaglegging van federalistische fondsen. De hele situatie en de
gebeurtenissen daarbij horend schetsen een goed beeld van een belangrijk kenmerk van
openbare organisaties en de mensen die daarbij betrokken zijn. Deze mensen worden zwaar
beïnvloed door de ontwikkelingen binnen de politieke context waarin zij werken, zelfs
wanneer een werknemer geen direct contact heeft met een verkozen ambtenaar.
Hiernaast worden in het nieuws en professionele publicaties elke dag voorbeelden van
hetzelfde soort weergegeven, waarin dezelfde punten naar voren komen.
Overheidsorganisaties, in dit boek ook wel openbare organisaties genoemd, leveren
belangrijke diensten en ontslagfuncties die veel mensen als onmisbaar beschouwen. Bij
onvoldoende organisatie en management van deze functies ontstaan er problemen voor de
burgers. De organisatie en haar mensen werken direct of indirect in ‘het web van politiek’.
Richting verbeterd begrip en management van openbare organisaties
Het patroon van reorganisatie en hervorming binnen organisaties laat vooral zien dat
regeringsautoriteiten vervangen worden door meer particuliere activiteit of dat de
regeringswerkwijze meer richting een particulier zakenbedrijf gaat. Deze sceptische houding
ten opzichte van de overheid geeft aan dat er duidelijke verschillen zijn tussen organisaties
die door de regering of door een particulier bestuurd worden.
Het dilemma dat in dit hoofdstuk verder wordt besproken, echter, is dat er naast de zorgen
over de werkwijze van openbare organisaties ook het besef is dat juist deze organisaties een
onmisbare rol spelen in de maatschappij. Hun effectiviteit moet dus behouden en verbeterd
worden.
Algemeen management en openbaar management
Dit boek gaat te werk aan de hand van literatuur over organisaties en hun management en
recensies over openbare organisaties. Deze twee groepen onderzoek en gedachten zijn aan
elkaar gerelateerd, maar staat ook op zichzelf. Geïnteresseerden in openbaar management
krijgen te maken met een grote uitdaging bij het integreren van deze twee velden. Eerst
moeten de kenmerken van de verschillende velden duidelijk gemaakt worden.
Organisatorisch gedrag, organisatie theorie en management
Onderzoek naar organisatorisch gedrag vindt zijn oorsprong vooral bij de industriële en
sociale psychologie. De onderzoekers richten zich daar vooral op individueel- en
groepsgedrag in organisaties, waarbij motivatie, werktevredenheid, leiderschap,
groepsdynamieken en de houdingen en gedrag van de leden van de organisatie worden
bestudeerd. De organisatie theorie is juist gebaseerd op sociologie en focust op
onderwerpen waar de organisatie als geheel wordt gezien, zoals doelen en effectiviteit,
strategie en besluitvorming, verandering en vernieuwing, en structuur en ontwerp. Zowel
organisatie theorie als organisatorisch gedrag staan genoteerd in elk noemenswaardig
programma voor bedrijfsadministratie, omdat het als relevant voor het management wordt
gezien.