Samenvatting boek Gezondheidsbevordering en zelfmanagement door verpleegkundigen
en verpleegkundig specialisten, Sassen
H1 Gezondheid, gezondheidsindicatoren en volksgezondheid:
1.1 Visies op gezondheid:
Eerst kijkend naar ziekte en genezing, nu naar bevorderen van gezondheid.
1.1.1 Medische, monocausale visie op gezondheid:
Monocausale benadering: gezondheid is afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek. Iedereen is gezond die
niet ziek is en geen lichaamsgebrek heeft. Is de oorzaak aanwijsbaar dan is iemand ziek, anders niet.
Tegenwoordig schiet de monocausale benadering tekort. Problemen ontstaan door verschillende factoren.
1.1.2 Biologische visie op gezondheid:
Biologische benadering: er is voortdurend sprake van aanpassing van fysiologische processen en
biochemische reacties in het lichaam aan externe omstandigheden. Overleving wordt bepaald door de
mate waarin iemand in staat is zijn interne, inwendige milieu binnen nauwe grenzen constant te houden bij
steeds veranderende externe condities (homeostase). Iemand is gezond als dit lukt.
1.1.3 Psychologische visie op gezondheid:
Psychologische benadering: het in staat zijn van een persoon om de door hemzelf gestelde doelen in het
leven te behalen. Geestelijk optimaal voelen. Voel je je gezond, dan ben je gezond.
1.1.4 Sociale visie op gezondheid:
Sociale benadering: persoon is gezond als hij de hem toebedeelde sociale rollen uitvoert binnen de
waarden en normen die gelden in de samenleving. Maatschappelijk functioneren staat centraal, individu is
ondergeschikt.
1.1.5 Humane, multicausale visie op gezondheid:
Deze verbind de biologische, psychologische en sociale visie.
WHO: “a dynamic state of complete physical, social, spiritual and mental well-being and not merely the
absence of disease or infirmity”.
1.1.6 Dynamische visie op gezondheid:
Dynamische benadering: er wordt rekening gehouden met het aspect van verandering. Accent ligt op
aanpassingsvermogen van de mens en het bereiken van een evenwicht met de omgeving (externe milieu).
1.2 ICF, International Classification of Functioning, Disability and Health:
ICF geeft weer hoe mensen omgaan met hun gezondheid en neemt het gezondheidsprobleem van de
patiënt of patiëntengroep als uitgangspunt.
In de ICF wordt gezondheid bekeken vanuit een biopsychosociaal model en wordt de mens gezien als
holistische eenheid. Dagelijks functioneren in relatie met gezondheidsproblemen.
Uitgangspunt verpleegkundige zorg: het aanpassingsvermogen van de patiënt, dus zijn vermogen om de
regie te voeren over zijn eigen gezondheid en zijn zelfmanagement te optimaliseren binnen de gegeven
kaders van stoornissen, beperkingen of participatieproblemen.
, 1.3 Gezondheidsindicatoren en volksgezondheid:
Gezondheidstoestand: beschrijft de gezondheid van een individu of een groep. Kan worden geschreven
met behulp van gezondheidsindicatoren (objectiveerbare en meetbare grootheden van gezondheid en
ziekte).
Gezondheidsindicatoren geven aan welke gezondheidsproblemen veelvuldig voorkomen en welke leiden
tot hoge sterfte of veel ziekten. Aan de hand van gezondheidsindicatoren kun je gezondheid inzichtelijk
maken. Ze laten zien hoe ‘gezond’ de bevolking is.
1.4 Epidemiologie:
Epidemiologie houdt zich bezig met het inzichtelijk maken van de gezondheidstoestand van de bevolking.
Biedt inzicht in de wijze waarop ziekte- en sterftepatronen verdeeld zijn over de bevolking. Het richt zich
op het bestuderen van het vóórkomen van gezondheidsproblemen onder de bevolking en op de verbanden
tussen het vóórkomen van gezondheidsproblemen en het vóórkomen van andere verschijnselen.
Epidemiologie bestudeert de verdeling van ziekten en aandoeningen in een populatie: wie zijn er ziek en
wat hebben zij voor gezondheidsproblemen? Gezocht naar etiologische, prognostische en diagnostische
factoren.
Etiologische factoren: zijn bepalend voor het ontstaan van een gezondheidsprobleem. Gaan aan de ziekte
vooraf. Bv. erfelijke aanleg voor hoge bloeddruk. Is niet beïnvloedbaar.
Prognostische factoren: maken dat een al aanwezig gezondheidsprobleem verergert of stopt. Hebben
invloed op het verloop van de aandoening. Bv. abdominale obesitas voor ontstaan diabetes type 2. Is
beïnvloedbaar.
Diagnostische factoren: maken duidelijk of er sprake is van een bepaald gezondheidsprobleem. Maakt het
mogelijk een ziekte op te sporen. Bv. verandering in moedervlekken kan duiden op huidkanker.
1.5 Epidemiologisch onderzoek:
Voorbeeld: het verband tussen het bewegingsgedrag, cardiovasculaire risicofactoren en het op termijn
ontstaan van hart- en vaatziekten.
Bij epidemiologisch onderzoek wordt uitgegaan van een cohort: een groep mensen die nauwkeurig kan
worden omschreven. Dit cohort wordt gevolgd vanaf begin van epidemiologisch onderzoek. Gekeken
wordt of de individuele personen uit deze groep een bepaalde ziekte wel of niet krijgen, bv. hart- en
vaatziekten. Daarnaast worden de (veronderstelde) aan de ziekte gerelateerde verschijnselen (zoals
bewegingsgedrag) nauwkeurig in kaart gebracht. Het gaat erom mensen op te sporen bij wie de
aandoening aanwezig is en een verband aan te tonen met de aanwezigheid van bepaalde verschijnselen.
De epidemiologie bestudeert dus het vóórkomen van een bepaald gezondheidsprobleem onder de
bevolking. Het gezondheidsprobleem (bv. hart- en vaatziekten) vormt het vertrekpunt van epidemiologisch
onderzoek. Ook bestudeert het de aanwezigheid of afwezigheid van verschijnselen.
Gezondheidsstatistieken: zijn de statistieken die iets zeggen over de gezondheidstoestand van de
bevolking(sgroepen). Gaan over sterfte, ziekte, levensverwachting, ziekenhuisopnames, etc. Zijn
opgebouwd aan de hand van gezondheidsindicatoren.
en verpleegkundig specialisten, Sassen
H1 Gezondheid, gezondheidsindicatoren en volksgezondheid:
1.1 Visies op gezondheid:
Eerst kijkend naar ziekte en genezing, nu naar bevorderen van gezondheid.
1.1.1 Medische, monocausale visie op gezondheid:
Monocausale benadering: gezondheid is afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek. Iedereen is gezond die
niet ziek is en geen lichaamsgebrek heeft. Is de oorzaak aanwijsbaar dan is iemand ziek, anders niet.
Tegenwoordig schiet de monocausale benadering tekort. Problemen ontstaan door verschillende factoren.
1.1.2 Biologische visie op gezondheid:
Biologische benadering: er is voortdurend sprake van aanpassing van fysiologische processen en
biochemische reacties in het lichaam aan externe omstandigheden. Overleving wordt bepaald door de
mate waarin iemand in staat is zijn interne, inwendige milieu binnen nauwe grenzen constant te houden bij
steeds veranderende externe condities (homeostase). Iemand is gezond als dit lukt.
1.1.3 Psychologische visie op gezondheid:
Psychologische benadering: het in staat zijn van een persoon om de door hemzelf gestelde doelen in het
leven te behalen. Geestelijk optimaal voelen. Voel je je gezond, dan ben je gezond.
1.1.4 Sociale visie op gezondheid:
Sociale benadering: persoon is gezond als hij de hem toebedeelde sociale rollen uitvoert binnen de
waarden en normen die gelden in de samenleving. Maatschappelijk functioneren staat centraal, individu is
ondergeschikt.
1.1.5 Humane, multicausale visie op gezondheid:
Deze verbind de biologische, psychologische en sociale visie.
WHO: “a dynamic state of complete physical, social, spiritual and mental well-being and not merely the
absence of disease or infirmity”.
1.1.6 Dynamische visie op gezondheid:
Dynamische benadering: er wordt rekening gehouden met het aspect van verandering. Accent ligt op
aanpassingsvermogen van de mens en het bereiken van een evenwicht met de omgeving (externe milieu).
1.2 ICF, International Classification of Functioning, Disability and Health:
ICF geeft weer hoe mensen omgaan met hun gezondheid en neemt het gezondheidsprobleem van de
patiënt of patiëntengroep als uitgangspunt.
In de ICF wordt gezondheid bekeken vanuit een biopsychosociaal model en wordt de mens gezien als
holistische eenheid. Dagelijks functioneren in relatie met gezondheidsproblemen.
Uitgangspunt verpleegkundige zorg: het aanpassingsvermogen van de patiënt, dus zijn vermogen om de
regie te voeren over zijn eigen gezondheid en zijn zelfmanagement te optimaliseren binnen de gegeven
kaders van stoornissen, beperkingen of participatieproblemen.
, 1.3 Gezondheidsindicatoren en volksgezondheid:
Gezondheidstoestand: beschrijft de gezondheid van een individu of een groep. Kan worden geschreven
met behulp van gezondheidsindicatoren (objectiveerbare en meetbare grootheden van gezondheid en
ziekte).
Gezondheidsindicatoren geven aan welke gezondheidsproblemen veelvuldig voorkomen en welke leiden
tot hoge sterfte of veel ziekten. Aan de hand van gezondheidsindicatoren kun je gezondheid inzichtelijk
maken. Ze laten zien hoe ‘gezond’ de bevolking is.
1.4 Epidemiologie:
Epidemiologie houdt zich bezig met het inzichtelijk maken van de gezondheidstoestand van de bevolking.
Biedt inzicht in de wijze waarop ziekte- en sterftepatronen verdeeld zijn over de bevolking. Het richt zich
op het bestuderen van het vóórkomen van gezondheidsproblemen onder de bevolking en op de verbanden
tussen het vóórkomen van gezondheidsproblemen en het vóórkomen van andere verschijnselen.
Epidemiologie bestudeert de verdeling van ziekten en aandoeningen in een populatie: wie zijn er ziek en
wat hebben zij voor gezondheidsproblemen? Gezocht naar etiologische, prognostische en diagnostische
factoren.
Etiologische factoren: zijn bepalend voor het ontstaan van een gezondheidsprobleem. Gaan aan de ziekte
vooraf. Bv. erfelijke aanleg voor hoge bloeddruk. Is niet beïnvloedbaar.
Prognostische factoren: maken dat een al aanwezig gezondheidsprobleem verergert of stopt. Hebben
invloed op het verloop van de aandoening. Bv. abdominale obesitas voor ontstaan diabetes type 2. Is
beïnvloedbaar.
Diagnostische factoren: maken duidelijk of er sprake is van een bepaald gezondheidsprobleem. Maakt het
mogelijk een ziekte op te sporen. Bv. verandering in moedervlekken kan duiden op huidkanker.
1.5 Epidemiologisch onderzoek:
Voorbeeld: het verband tussen het bewegingsgedrag, cardiovasculaire risicofactoren en het op termijn
ontstaan van hart- en vaatziekten.
Bij epidemiologisch onderzoek wordt uitgegaan van een cohort: een groep mensen die nauwkeurig kan
worden omschreven. Dit cohort wordt gevolgd vanaf begin van epidemiologisch onderzoek. Gekeken
wordt of de individuele personen uit deze groep een bepaalde ziekte wel of niet krijgen, bv. hart- en
vaatziekten. Daarnaast worden de (veronderstelde) aan de ziekte gerelateerde verschijnselen (zoals
bewegingsgedrag) nauwkeurig in kaart gebracht. Het gaat erom mensen op te sporen bij wie de
aandoening aanwezig is en een verband aan te tonen met de aanwezigheid van bepaalde verschijnselen.
De epidemiologie bestudeert dus het vóórkomen van een bepaald gezondheidsprobleem onder de
bevolking. Het gezondheidsprobleem (bv. hart- en vaatziekten) vormt het vertrekpunt van epidemiologisch
onderzoek. Ook bestudeert het de aanwezigheid of afwezigheid van verschijnselen.
Gezondheidsstatistieken: zijn de statistieken die iets zeggen over de gezondheidstoestand van de
bevolking(sgroepen). Gaan over sterfte, ziekte, levensverwachting, ziekenhuisopnames, etc. Zijn
opgebouwd aan de hand van gezondheidsindicatoren.
