Engelen, gevangenen en andere mensen
Een onderzoek met jongens die iemand vermoord hebben
Marie Rosenkrantz Lindegaard
Medische Antropologie, 19, 2007 (ongeveer 1/3 van de tekst)
Het artikel analyseert de relatie tussen de onderzoeker en tien jongens, die gevangen zijn
gezet voor moord in de Pollsmoor gevangenis in Kaapstad, Zuid-Afrika. Het biedt rijke
etnografisch/volkenkundige beschrijvingen van de reacties van de jongens op vragen over het
moment van de moord. Het argument is: het relationele aspect van het geweld om herkennen
moeten we ingaan tot, wat een jongen omschrijft als zijn ‘donkere kant’. Dit vereist dat de
onderzoeker bereid is zijn waarneming van wat hij/zij normaal vindt los te laten.
Ik kan niet geloven dat ik mijn donkere kant voor jou heb geopend. Het was echt leuk
met je te praten, maar wat ik wil weten: waarom heb je je ongemakkelijk gevoeld toen
ik met je heb gesproken?
Ik ontvang deze vraag in een brief van Damian, een 20-jarige jongen, die aan mijn onderzoek
heeft deelgenomen in de Pollsmoor gevangenis in Kaapstad, Zuid-Afrika in 2006. Met de
‘donkere kant’ verwijst Damian naar het moment waarop hij een vrouw die hij kende van
school heeft verkracht en vermoord.
Tijdens mijn dagelijkse bezoeken in een periode van zeven maanden kwam ik te weten dat
Damian en negen andere jongens in de leeftijd van 17-25 jaar, onlangs werden opgesloten
voor moord. Het doel was, tijdens de interviews, om met de jongens te spreken over de
momenten waarop ze hadden gemoord, gestoken, geslagen, neergeschoten of verkracht.
Ik interviewde ze allemaal vier keer
we ontmoetten elkaar zes keer in kleinere groepen
Ik ging met ze mee naar hun cellen en ik heb de interactie in de gangen en op de
binnenplaats zoveel mogelijk waargenomen tijdens de onderzoeksperiode.
Mijn relaties met de jongens eindigde niet toen ik de gevangenis en Zuid-Afrika verliet. We
gingen door met onze discussies door elkaar brieven te schrijven en mijn correspondentie in
het bijzonder met Damian is belangrijk voor wat belangrijk is in onze relaties, zal in dit artikel
worden beschreven.
1.
Mijn onbehagen tijdens de gesprekken met Damian was een weerspiegeling van mijn
innerlijke strijd met het erkennen van het menselijk vermogen om kwaad te doen, en dus het
potentieel kwaad erkennen als een deel van mij. In antropologische studies over geweld lijkt
het erop dat dit een algemeen probleem is.
Zeer weinig studies besteden aandacht aan de daders en nog minder aan naar wat Vetlesen
(2005) aanwijst als ‘het kwaad’ gekenmerkt als ‘opzettelijk toebrengen van pijn en lijden aan
een ander mens’ (Vetlesen 2005: 2).
Binnen studies van geweld is bewezen dat geweld relationeel is (Jackson 2002 Riches 1986),
maar wat Damian beschrijft als de ‘donkere kant’, de poging om mensen soms opzettelijk pijn
Een onderzoek met jongens die iemand vermoord hebben
Marie Rosenkrantz Lindegaard
Medische Antropologie, 19, 2007 (ongeveer 1/3 van de tekst)
Het artikel analyseert de relatie tussen de onderzoeker en tien jongens, die gevangen zijn
gezet voor moord in de Pollsmoor gevangenis in Kaapstad, Zuid-Afrika. Het biedt rijke
etnografisch/volkenkundige beschrijvingen van de reacties van de jongens op vragen over het
moment van de moord. Het argument is: het relationele aspect van het geweld om herkennen
moeten we ingaan tot, wat een jongen omschrijft als zijn ‘donkere kant’. Dit vereist dat de
onderzoeker bereid is zijn waarneming van wat hij/zij normaal vindt los te laten.
Ik kan niet geloven dat ik mijn donkere kant voor jou heb geopend. Het was echt leuk
met je te praten, maar wat ik wil weten: waarom heb je je ongemakkelijk gevoeld toen
ik met je heb gesproken?
Ik ontvang deze vraag in een brief van Damian, een 20-jarige jongen, die aan mijn onderzoek
heeft deelgenomen in de Pollsmoor gevangenis in Kaapstad, Zuid-Afrika in 2006. Met de
‘donkere kant’ verwijst Damian naar het moment waarop hij een vrouw die hij kende van
school heeft verkracht en vermoord.
Tijdens mijn dagelijkse bezoeken in een periode van zeven maanden kwam ik te weten dat
Damian en negen andere jongens in de leeftijd van 17-25 jaar, onlangs werden opgesloten
voor moord. Het doel was, tijdens de interviews, om met de jongens te spreken over de
momenten waarop ze hadden gemoord, gestoken, geslagen, neergeschoten of verkracht.
Ik interviewde ze allemaal vier keer
we ontmoetten elkaar zes keer in kleinere groepen
Ik ging met ze mee naar hun cellen en ik heb de interactie in de gangen en op de
binnenplaats zoveel mogelijk waargenomen tijdens de onderzoeksperiode.
Mijn relaties met de jongens eindigde niet toen ik de gevangenis en Zuid-Afrika verliet. We
gingen door met onze discussies door elkaar brieven te schrijven en mijn correspondentie in
het bijzonder met Damian is belangrijk voor wat belangrijk is in onze relaties, zal in dit artikel
worden beschreven.
1.
Mijn onbehagen tijdens de gesprekken met Damian was een weerspiegeling van mijn
innerlijke strijd met het erkennen van het menselijk vermogen om kwaad te doen, en dus het
potentieel kwaad erkennen als een deel van mij. In antropologische studies over geweld lijkt
het erop dat dit een algemeen probleem is.
Zeer weinig studies besteden aandacht aan de daders en nog minder aan naar wat Vetlesen
(2005) aanwijst als ‘het kwaad’ gekenmerkt als ‘opzettelijk toebrengen van pijn en lijden aan
een ander mens’ (Vetlesen 2005: 2).
Binnen studies van geweld is bewezen dat geweld relationeel is (Jackson 2002 Riches 1986),
maar wat Damian beschrijft als de ‘donkere kant’, de poging om mensen soms opzettelijk pijn
