Hoofdstuk 1 Betekenis van de bedrijfseconomie
1.1 Economie en bedrijfseconomie
De economie is de wetenschap die het keuzegedrag van de mens bestudeert. Dit noemt men
economisch handelen. Als er niet genoeg middelen zijn om in alle behoeften van de mens te voorzien,
noemt men dit schaarste. De economische wetenschap bestudeert het handelen van mensen dat zich
concentreert op het verminderen van deze schaarste.
In de economische wetenschap wordt ervan uitgegaan dat de mens bij dit handelen zich laat sturen
door het economisch principe, dit principe kan op twee manieren worden geformuleerd: (welvaart ↑)
Men probeert een bepaald doel te realiseren door opoffering van zo min mogelijk middelen.ƒ
Met de beschikbare middelen probeert men zo veel mogelijk behoeften te bevredigen.
Omdat het handelen van de mens vanuit verschillende invalshoeken kan worden bestudeerd, wordt de
economische wetenschap onderverdeeld in algemene economie en bedrijfseconomie.
Algemene economie: bestudeert het economisch handelen van de maatschappij als één geheel.
Bedrijfseconomie: bestudeert het economisch handelen van individuele personen in bedrijven.
Welvaart: De mate waarin de mens in staat is om zijn behoeften te voorzien met beschikbare
middelen.
De bedrijfseconomie houdt zich ook bezig met de vraag: wat zijn de kosten in verband met de
voortbrenging van een product? De bedrijfseconomie kan men opsplitsen in vakgebieden:
Financial accounting/ Externe verslaggeving: Het verstrekken van financiële informatie aan
externe belangstellenden buiten de eigen onderneming.
Managementaccounting/ Interne verslaggeving; Het verstrekken van financiële informatie om
beslissingen binnen een onderneming te onderbouwen. ƒ
Financiering: De financiering houdt zich bezig met verschillende vormen van eigen en vreemd
vermogen en de financiële vergoedingen die de verstrekkers van dit vermogen eisen. Men
spreekt van eigen vermogen als het vermogen van de eigenaren van het bedrijf afkomstig is.
Ook kunnen niet-eigenaren, zoals banken, vermogen ter beschikking stellen aan een
onderneming. Dit wordt vreemd vermogen genoemd.
Bedrijfsadministratie: Het vastleggen en verwerken van financiële (en niet-financiële)
gegevens. Dit wordt ook wel financiële administratie of boekhouden genoemd.
Financiële gegevens: welk bedrag nog te ontvangen is of nog betaald moet worden.
Niet-financiële gegevens: ziektedagen, verjaardagen en datum van indiensttreding.
Commerciële economie: Het is van groot belang voor een bedrijf om een inschatting te
kunnen maken van de omzet van een onderneming. Hiervoor moet het bedrijf bekend zijn met
de inzichten uit de commerciële economie. Hierbij wordt gelet op verschillende factoren die
mede van invloed zijn op de te verkopen hoeveelheid producten en/of diensten en de
verkoopprijs die kan worden gerealiseerd.
1.2 Bedrijfshuishouding
Een organisatie is een samenwerking tussen personen met een gemeenschappelijk doel. Deze personen
worden participanten genoemd.
Een bedrijfshuishouding is een financieel-economisch zelfstandige productieorganisatie. Een
bedrijfshuishouding is economisch zelfstandig als de hoeveelheid liquide middelen en de ingaande
geldstromen op gelijk niveau liggen als of groter zijn dan de uitgaande geldstromen.
Productie: Het omzetten van productiemiddelen (input) in producten (output), waardoor een bedrijf
beter in de behoeften van de consument kan voorzien. (PM: arbeid, machines, grondstoffen en
energie)
De productie kan men verdelen in verschillende richtingen:
Uiterlijke vormverandering (door industriële bedrijven); graan wordt omgezet in brood
Verhandeling van goederen (door handelsondernemingen).
Verplaatsing van goederen (door transportondernemingen);
Opslag van goederen (door pakhuizen); ƒ
, Dienstverlening (door advieskantoren); ƒ
In een omzettingsproces worden productiemiddelen omgevormd tot (eind)producten.
Goederenstromen: Bepaalde goederen (productiemiddelen) worden omgezet in andere goederen.
Geldstromen: Inkomsten en uitgaven bijvoorbeeld. Geldstromen die rechtstreeks voortvloeien uit het
primaire proces, noemen we primaire geldstromen. (betaling grondstoffen, uitbetalen loon, betaalde
belastingen en ontvangen subsidies; verband met omzettingsproces)
De bedrijfshuishoudingen worden gesplitst in overheidsbedrijven en ondernemingen. Kenmerken van
een onderneming kunnen als volgt omschreven worden: ƒ
De gelduitgaven en de geldontvangsten in verband met het omzettingsproces zijn niet zeker;
Er wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke rentabiliteit over het geïnvesteerde vermogen.
Overheidsbedrijven voldoen in het algemeen niet aan deze twee kenmerken.
Schema:
Productieorganisatie
Financieel economisch zelfstandig Financieel economisch onzelfstandig
↓ ↓ ↓ ↓
Particulier: onderneming Overheidsbedrijf Particulier: non-profitorganisatie Overheidsdienst
(scholen, ziekenhuizen enz.)
De financiering van een onderneming wordt gevormd uit eigen en vreemd vermogen. Het eigen
vermogen wordt door verstrekkers ter beschikking gesteld, waarbij deze verstrekkers dividend
ontvangen. Het dividend kan men zien als beloning voor het beschikbaar stellen van het vermogen. De
beloning voor het beschikbaar stellen van vreemd vermogen noemt men interest.
Men verstaat onder secundaire geldstromen, de ontvangst van eigen en/of vreemd vermogen en de
betaling van aflossing, interest en dividend. (geldstromen van en naar de vermogensmarkt)
Liquide middelen: kassaldo en de saldi van de bankrekening(rekening-courant).
Wisselkoers: De omwisselingsverhouding tussen twee valuta’s.
Valuta: De gevolgen van de veranderingen in de wisselkoers voor de resultaten van een onderneming.
Privatisering: Het overdragen van een bepaalde activiteiten/productieprocessen van publieke sector
naar private sector.
Marktwerking: Een situatie waarbij de vraag naar het aanbod van producten en diensten op worden
afgestemd doormiddel van prijsmechanisme.
1.3 Bedrijfstak en bedrijfskolom
Bedrijfshuishoudingen die vrijwel hetzelfde productieproces uitvoeren met overeenkomstige
eindproducten, vormen samen een bedrijfstak. Een bedrijfskolom bestaat uit elkaar opvolgende
bedrijfstakken, of in andere woorden, een keten van bedrijven. Een bedrijfstak kan men dus zien als
een schakel in de bedrijfskolom. (bv. Mijn Metaal fabriek Frames fabriek Fabriek Groot
handel Fietsenhandelaar)
De consument behoort niet tot de bedrijfskolom, omdat deze zich niet met de productie bezighoudt.
Het begrip markt komt in twee vormen voor: ƒ
Abstracte markt; Een abstracte markt is het geheel van de vraag naar en het aanbod van een
bepaald handelswaar, waaruit een prijs van een goed tot stand komt (huizenmarkt). ƒ
Concrete markt; Een concrete markt is de plek waar de aanbieders van en de vragers naar
bepaalde handelswaar elkaar ontmoeten en transacties afsluiten (groentemarkt).
PMI: Een indexcijfer die het vertrouwen van inkoopmanagers en de toekomstige economische situatie
weergeeft.
1.1 Economie en bedrijfseconomie
De economie is de wetenschap die het keuzegedrag van de mens bestudeert. Dit noemt men
economisch handelen. Als er niet genoeg middelen zijn om in alle behoeften van de mens te voorzien,
noemt men dit schaarste. De economische wetenschap bestudeert het handelen van mensen dat zich
concentreert op het verminderen van deze schaarste.
In de economische wetenschap wordt ervan uitgegaan dat de mens bij dit handelen zich laat sturen
door het economisch principe, dit principe kan op twee manieren worden geformuleerd: (welvaart ↑)
Men probeert een bepaald doel te realiseren door opoffering van zo min mogelijk middelen.ƒ
Met de beschikbare middelen probeert men zo veel mogelijk behoeften te bevredigen.
Omdat het handelen van de mens vanuit verschillende invalshoeken kan worden bestudeerd, wordt de
economische wetenschap onderverdeeld in algemene economie en bedrijfseconomie.
Algemene economie: bestudeert het economisch handelen van de maatschappij als één geheel.
Bedrijfseconomie: bestudeert het economisch handelen van individuele personen in bedrijven.
Welvaart: De mate waarin de mens in staat is om zijn behoeften te voorzien met beschikbare
middelen.
De bedrijfseconomie houdt zich ook bezig met de vraag: wat zijn de kosten in verband met de
voortbrenging van een product? De bedrijfseconomie kan men opsplitsen in vakgebieden:
Financial accounting/ Externe verslaggeving: Het verstrekken van financiële informatie aan
externe belangstellenden buiten de eigen onderneming.
Managementaccounting/ Interne verslaggeving; Het verstrekken van financiële informatie om
beslissingen binnen een onderneming te onderbouwen. ƒ
Financiering: De financiering houdt zich bezig met verschillende vormen van eigen en vreemd
vermogen en de financiële vergoedingen die de verstrekkers van dit vermogen eisen. Men
spreekt van eigen vermogen als het vermogen van de eigenaren van het bedrijf afkomstig is.
Ook kunnen niet-eigenaren, zoals banken, vermogen ter beschikking stellen aan een
onderneming. Dit wordt vreemd vermogen genoemd.
Bedrijfsadministratie: Het vastleggen en verwerken van financiële (en niet-financiële)
gegevens. Dit wordt ook wel financiële administratie of boekhouden genoemd.
Financiële gegevens: welk bedrag nog te ontvangen is of nog betaald moet worden.
Niet-financiële gegevens: ziektedagen, verjaardagen en datum van indiensttreding.
Commerciële economie: Het is van groot belang voor een bedrijf om een inschatting te
kunnen maken van de omzet van een onderneming. Hiervoor moet het bedrijf bekend zijn met
de inzichten uit de commerciële economie. Hierbij wordt gelet op verschillende factoren die
mede van invloed zijn op de te verkopen hoeveelheid producten en/of diensten en de
verkoopprijs die kan worden gerealiseerd.
1.2 Bedrijfshuishouding
Een organisatie is een samenwerking tussen personen met een gemeenschappelijk doel. Deze personen
worden participanten genoemd.
Een bedrijfshuishouding is een financieel-economisch zelfstandige productieorganisatie. Een
bedrijfshuishouding is economisch zelfstandig als de hoeveelheid liquide middelen en de ingaande
geldstromen op gelijk niveau liggen als of groter zijn dan de uitgaande geldstromen.
Productie: Het omzetten van productiemiddelen (input) in producten (output), waardoor een bedrijf
beter in de behoeften van de consument kan voorzien. (PM: arbeid, machines, grondstoffen en
energie)
De productie kan men verdelen in verschillende richtingen:
Uiterlijke vormverandering (door industriële bedrijven); graan wordt omgezet in brood
Verhandeling van goederen (door handelsondernemingen).
Verplaatsing van goederen (door transportondernemingen);
Opslag van goederen (door pakhuizen); ƒ
, Dienstverlening (door advieskantoren); ƒ
In een omzettingsproces worden productiemiddelen omgevormd tot (eind)producten.
Goederenstromen: Bepaalde goederen (productiemiddelen) worden omgezet in andere goederen.
Geldstromen: Inkomsten en uitgaven bijvoorbeeld. Geldstromen die rechtstreeks voortvloeien uit het
primaire proces, noemen we primaire geldstromen. (betaling grondstoffen, uitbetalen loon, betaalde
belastingen en ontvangen subsidies; verband met omzettingsproces)
De bedrijfshuishoudingen worden gesplitst in overheidsbedrijven en ondernemingen. Kenmerken van
een onderneming kunnen als volgt omschreven worden: ƒ
De gelduitgaven en de geldontvangsten in verband met het omzettingsproces zijn niet zeker;
Er wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke rentabiliteit over het geïnvesteerde vermogen.
Overheidsbedrijven voldoen in het algemeen niet aan deze twee kenmerken.
Schema:
Productieorganisatie
Financieel economisch zelfstandig Financieel economisch onzelfstandig
↓ ↓ ↓ ↓
Particulier: onderneming Overheidsbedrijf Particulier: non-profitorganisatie Overheidsdienst
(scholen, ziekenhuizen enz.)
De financiering van een onderneming wordt gevormd uit eigen en vreemd vermogen. Het eigen
vermogen wordt door verstrekkers ter beschikking gesteld, waarbij deze verstrekkers dividend
ontvangen. Het dividend kan men zien als beloning voor het beschikbaar stellen van het vermogen. De
beloning voor het beschikbaar stellen van vreemd vermogen noemt men interest.
Men verstaat onder secundaire geldstromen, de ontvangst van eigen en/of vreemd vermogen en de
betaling van aflossing, interest en dividend. (geldstromen van en naar de vermogensmarkt)
Liquide middelen: kassaldo en de saldi van de bankrekening(rekening-courant).
Wisselkoers: De omwisselingsverhouding tussen twee valuta’s.
Valuta: De gevolgen van de veranderingen in de wisselkoers voor de resultaten van een onderneming.
Privatisering: Het overdragen van een bepaalde activiteiten/productieprocessen van publieke sector
naar private sector.
Marktwerking: Een situatie waarbij de vraag naar het aanbod van producten en diensten op worden
afgestemd doormiddel van prijsmechanisme.
1.3 Bedrijfstak en bedrijfskolom
Bedrijfshuishoudingen die vrijwel hetzelfde productieproces uitvoeren met overeenkomstige
eindproducten, vormen samen een bedrijfstak. Een bedrijfskolom bestaat uit elkaar opvolgende
bedrijfstakken, of in andere woorden, een keten van bedrijven. Een bedrijfstak kan men dus zien als
een schakel in de bedrijfskolom. (bv. Mijn Metaal fabriek Frames fabriek Fabriek Groot
handel Fietsenhandelaar)
De consument behoort niet tot de bedrijfskolom, omdat deze zich niet met de productie bezighoudt.
Het begrip markt komt in twee vormen voor: ƒ
Abstracte markt; Een abstracte markt is het geheel van de vraag naar en het aanbod van een
bepaald handelswaar, waaruit een prijs van een goed tot stand komt (huizenmarkt). ƒ
Concrete markt; Een concrete markt is de plek waar de aanbieders van en de vragers naar
bepaalde handelswaar elkaar ontmoeten en transacties afsluiten (groentemarkt).
PMI: Een indexcijfer die het vertrouwen van inkoopmanagers en de toekomstige economische situatie
weergeeft.
