Hoorcollege 4 - Planningstelselvraagstukken

Planningstelselvraagstukken – HC 4
Wet Ruimtelijke ordening, crisis- en herstelwet, naar een omgevingswet – 25 februari 2016
– van Buuren.

Waarom een wet?
- Ruimtelijke ordening is een zelfstandige overheidsactiviteit
- Behoefte aan gelijkwaardige behartiging van alle gebruik van grond betrokken belangen
- Behoefte aan een wet met spelregels en procedures
- Andere wetgeving ontoereikend
Uitgangspunt: Ruimtelijke ordening moet op een gelijkwaardige, transparante manier gebeuren. Dat
vraagt om een kader, waarin jij en ik weet wat de Ruimtelijke ordening doet. Dat is de Wet op de
Ruimtelijke Ordening. Dit is een procedure wet. Het verkeer tussen overheid en andere partijen en
verkeer tussen overheden wordt hier gerealiseerd. Het zegt niet wat, (Bijv. of woningen een puntdak
moeten hebben, gemeente moet met water doen). Het schetst alleen de procedures, verhoudingen,
etc. ook de interventiemogelijkheden staan hierin. In 1965 gekomen, in 2008 herzien. In 2018 wordt
het een omgevingswet. Deze is er gekomen, omdat er onvoldoende in de wet te vinden was hierover.
Meestal gaan er jaren en jaren ervoor af, voordat zo’n wet er is. Rond 1900 gingen gemeenten enorm
uitbreiden, dit wilden ze op een verantwoorde manier doen. Ze riepen stedenbouwkundige en
architecten om te vragen hoe de stad verder moet groeien. Er kwamen zogenaamde
uitbreidingsplannen, het waren informele plannen, hulpmiddelen voor de overheid. Beroemd plan:
uitbreiding van Den Haag in 1908. Internationaler: DUDOK gemaakt (Hilversum uitbreiding in 1927)
In de reeks van uitbreidingsplannen, waarin gemeentelijke overheid het voortouw nam, is er een
plan in Nederland dat tot de dag van vandaag tot voorbeeld is voor de ruimtelijke ordening:
Algemeen uitbreidingsplan voor Amsterdam in 1935. Er liggen meters en meters onderzoek aan
vooraf. De gemeente heeft heel systematisch er over nagedacht. Het mondt uit in een
uitbreidingskaart. Achter elke rode vlek, zit een internationaal vergelijkend onderzoek. Vb:
onderzoekers van de toenmalige dienst hebben heel veel steden onderzocht in Europa, hoe groot
een woning bijv. moet zijn. Zo’n kaart is de afronding van overleg en onderzoek. Het sociaal
wetenschappelijk onderzoek dat achter deze kaart ligt: is bijv. bevolkingsonderzoek (bijv. vergrijzing,
sport) Tot op de dag van vandaag is dat de essentie van Ruimtelijke ordening. Deze lokale praktijk,
het doen van onderzoek, cultuurhistorische kwaliteiten et cetera vatten op een kaart. Was de
aanleiding om dit te formaliseren. Zo is de wet op de Ruimtelijke ordening gekomen (1965). Deze is
ontstaan vanuit een lokale praktijk.

Deze wet is vrij centralistisch bepaald, omdat de wet bepaald. Juist in de latere jaren is
decentralisatie belangrijker geworden.
- 1965- 2000
o Diverse herzieningen, zoals introductie planologische kernbeslissingen (PKB) of
zelfstandige projectprocedure (Alternatief voor Artikel 19)  uitermate vaak
gebruikt. = in feite de vluchtroute voor gemeente voor als ze een bestemmingsplan
hadden en ze waren tot verschillende inzichten gekomen, niet meteen deze
aanpassen, maar het artikel 19. Herzieningen zijn logisch, omdat de wet er precies
was toen de groei van Nederland begon. WRO werd een lappendeken, door de
herzieningen (na 10 jaar 114?)
- Waarom een nieuwe WRO?
o Het was een lappendeken geworden. (= hier zijn ook positieve effecten van: uit de
praktijk kwamen vragen: van zorg dat het bestemmingsplan meer positie krijgt, help
ons bij goede ruimtelijke ordening)
o versterking positie bestemmingsplan (decentralisatie)
o wens tot versnelling en vereenvoudiging van procedures