Samenvatting Praktijk onderzoek in de school

Samenvatting praktijkonderzoek in de school
Hoofdstuk 1: Een inleiding op praktijkonderzoek
Intentioneel leren: Bewust via een bepaalde systematiek antwoord proberen te krijgen op je vraag.

1.1 De positie van praktijkonderzoek
1.1.1 Wat is onderzoek?
Onderzoek is een zoekproces gebaseerd op denken, intuïtief en creativiteit, waarin op een
systematische manier gegevens worden vergeleken, gebruikt en geanalyseerd, met als doel kennis te
verzamelen.

Wat valt niet onder onderzoek matig handelen?:

 ad hoc beslissingen nemen
 een probleem oplossen zonder probleemanalyse (brandjes blussen)
 alles bij jezelf houden en je handelen niet met collega’s of leerlingen bespreken
 intuïtief, routinematig handelen zonder zelfreflectie of zelfkritiek
 concluderen zonder bewijsvoering

1.1.2 De onderzoekende houding
Een onderzoekende houding houdt in dat je je bij de uitvoering van je beroep voortdurend afvraagt
of wat je doet wel het beste is voor je leerlingen.

Waarom is een onderzoekende houding nodig?
Het leren wordt versterkt als, naast impliciet, informeel en participeren, regelmatig afstand wordt
genomen van deze gang van zaken en leraren samen met andere reflecteren op discrepanties en
dissonanties in hun werk. De onderzoekende houding is te verdelen in drie samenhangende
elementen(leeman en wardekker):

 De vaardigheid om onderzoek te ontwerpen en uit te voeren
 Een positieve houding ten opzichte van onderzoek
 Een onderzoekende, kritische kijk op de eigen lespraktijk gerelateerd aan een ideaal over
goed onderwijs. (wat moet een leerling leren, waarom moeten ze juist dat leren, slaag ik er
als leerkracht in om dat te bereiken?)

Drie andere aspecten van een onderzoekend houding (harnick):

 Nieuwsgierigheid
 Sensitief voor signalen
 Vraagtekens leren plaatsen bij het vanzelfsprekende, het alledaagse

De onderzoekend houding bestaat volgens (de vries) uit een aantal basis ingrediënten:

 Ontwikkelingsgerichtheid
 Samenwerkend
 Reflectie

Volgens (van veen en van de ven) kan reflectie plaatsvinden op drie niveaus

 Op instrumenteel niveau: de opbouw van de les, de instructie of het klassenmanagement
 Op substantieel niveau: visie op onderwijs en leren (onderliggende uitgangspunten)
 Op kritisch niveau: de morele, ethische en andere normatieve overwegingen

, Probeer in te spelen op de maatschappelijke veranderingen waar de school mee te maken heeft
gekregen. Je kunt reflecteren, coachen door collega’s of deelnemen aan intervisies

1.1.3 De gerichtheid van praktijkonderzoek
Fundamenteel en toegepast onderzoek: gericht op theorie vorming en toetsing

Praktijkonderzoek: accent op verbeteren van de praktijk (actieonderzoek, ontwerponderzoek,
ontwikkelingsonderzoek, praktijkgerichtonderzoek)Kenmerken:

 Het onderzoek betreft vragen en problemen van beroepsbeoefenaren
 Het gaat om toepasbaar onderzoek
 Het onderzoek draagt bij aan de verbetering van de beroepspraktijk

Ontwerpend onderzoek kenmerken:

 Er wordt in de praktijk een dagelijkse interventie uitgevoerd
 Interventies in verschillende cycli van ontwerpen: evalueren en bijstellen
 Hoe verbeterd de interventie de situatie
 Meerwaarde van ontwerpproduct voor de mensen die er mee moeten werken
 Ontwerp is deels theoretisch onderbouwd en levert na het testen in de praktijk een bijdrage
aan nieuwe inzichten.

1.1.4 Voor wie zijn de resultaten van praktijkonderzoek van belang?
Belangrijk voor jezelf en de school. Afhankelijk van de context. Afhankelijk van de inhoud van de
onderzoeksvraag, de onderzoek opbrengsten, de beoogde kwaliteit van het onderzoek en de wensen
van de opdrachtgever bepaal je op welke manier en naar wie je de onderzoeksresultaten
communiceert. Om breder te maken kun je denken aan schrijven van artikel in vaktijdschrift.
Negatieve onderzoeken zullen niet verspreid worden.

1.1.5 Onderzoek benaderingen: wel of geen beïnvloeding van de praktijk
Zoals er verschillen bestaan in denbeelden over wat goed onderwijs is, zijn er ook verschillende
opvattingen over wat goed onderzoek is. Deze verschillende opvattingen noem je onderzoek
benaderingen.

De constructivistische onderzoek benadering

 Meerdere interpretatie van de werkelijkheid
 Een zeer complexe en dynamische werkelijkheid (sterke relaties tussen onderzoeksresultaten
en de specifieke onderwijspraktijk)

De positivistische onderzoek benadering:

 Eén bestaande werkelijkheid (direct waarneembaar)
 Aandacht voor factoren die de werkelijkheid beïnvloeden

1.1.6 De dubbelrol van de onderzoeker bij praktijkonderzoek
Als je een actieve rol speelt in de praktijk die je onderzoek, dan heeft dit op ten minste twee
manieren consequenties voor je onderzoek: enerzijds beïnvloed je door je aanwezigheid als
onderzoeker en met je onderzoeksactiviteiten de praktijk die je onderzoekt, en anderzijds
beïnvloedde praktijk jou in de keuzes die je maakt tijdens het onderzoek proces. Je probeert met een
objectieve blik te kijken naar de onderwijspraktijk waarin jij een van de hoofrolspelers bent.