Hoorcollege uitwerking
College psychologie voor Niet- Psychologen:
Dit vak bevindt zich op het snijvlak van de twee studies.
Wat is de doelstelling van het strafrecht:
- Recidive voorkomen door iemand op te sluiten, het idee hierachter is dat het
afschrikwekkend is en ter bescherming van de samenleving.
- Vergelding.
Artikel Kroonbach: Het strafrecht probeert zij doelstelling te bereiken door het opstellen van
rechtsregels. Vroeger hadden we geen wetboek, dus iemand heeft dit bedacht. De rechtsregels zijn
zowel prescriptief (het schrijft voor, rechtsregels schrijven voor wat mensen behoren te doen of te
laten) als feitelijk (ze beschrijven wat er gebeurd als iemand zich niet aan de regels houdt). De vraag
die Kroonbach wil stellen is “dat idee wat mensen behoren te doen wat vervat is in rechtsregels, zijn
die eveneens feitelijk met andere woorden slaan ze wel ergens op. Als je kijk wat er allemaal van
mensen wordt verwacht van het wetboek is dat wel redelijk. M.a.w. de sancties hebben die wel
feitelijk nut of is dit een soort ideologie die we nastreven.
Twee voorbeelden:
1) Straf: wij straffen mensen voor dingen die ze niet hadden mogen doen, daar zit een aanname
achter dat je het gedrag kan veranderen door middel van straf (recidive/afschrikwekkend). Maar is
dit ook wel zo, werkt straf psychologisch zo? Als we veranderingen zien in het gedrag wordt die dan
veranderd door een straf?
1. Heeft straf in het algemeen een afschrikwekkend karakter. Men neemt aan dat straf een
afschrikwekkend karakter heeft. Straf is voor ons heel gewoon.
2. Is dit binnen het strafrecht ook zo.
Onderzoek van Frederic Skinner: hij heeft rond de WOII iets bedacht wat operante conditionering
heet. Mensen leren het snelst en het best door een beloning in een variabele ratio. Je kunt dieren en
mensen dingen aanleren door middel van beloning. Je kunt mensen veel doeltreffender iets af te
leren door ze te belonen door het tegenovergestelde gedrag, dan ze te straffen.
Een straf helpt wel bij het aan en afleren maar, moet consequent zijn en niet te vermijden zijn en het
effect is niet blijvend omdat mensen geneigd zijn om straffen te ontwijken.
Helpt straf in het algemeen, ja ,maar alleen als het direct, onmiddellijk, consequent en zwaar te
straffen. Dit is binnen het strafrecht niet te halen, gezien de lange tijd die er bij komt bij het
aangeven etc.
De pakkans is erg klein, en de beloning van de misdaad is er direct terwijl de straf later komt of
uitblijft.
Dit betekent voor de doelstelling van het strafrecht dat de straffen niet zo werken. Dit weten we
eigenlijk allemaal wel, maar we doen het wel terwijl we eigenlijk wel weten dat het niet werkt.
Straffen is dus een juridische fictie.
2) vermoeden van onschuld: dit is een mooi idee, maar inde praktijk is ongeveer 10% van de
verdachte niet veroordeeld, dus zou onschuldig zijn. Je moet niet van een rechter verwachten dat hij
een pure 50/50 beweging houdt bij het vermoeden van onschuld. In de praktijk worden de meeste
mensen wel veroordeeld omdat het OM alleen mensen dagen als er een grote kans is dat zij
veroordeeld worden. Uitgangspunt voor de rechter is de ten laste legging en hierin staat alleen wat
een verdachte gedaan zou hebben en niet wat niet. Een rechter dient neutraal te zijn en moet hier
keurig over na denken, maar psychologisch stuurt de hele context de rechter de kant van de
College psychologie voor Niet- Psychologen:
Dit vak bevindt zich op het snijvlak van de twee studies.
Wat is de doelstelling van het strafrecht:
- Recidive voorkomen door iemand op te sluiten, het idee hierachter is dat het
afschrikwekkend is en ter bescherming van de samenleving.
- Vergelding.
Artikel Kroonbach: Het strafrecht probeert zij doelstelling te bereiken door het opstellen van
rechtsregels. Vroeger hadden we geen wetboek, dus iemand heeft dit bedacht. De rechtsregels zijn
zowel prescriptief (het schrijft voor, rechtsregels schrijven voor wat mensen behoren te doen of te
laten) als feitelijk (ze beschrijven wat er gebeurd als iemand zich niet aan de regels houdt). De vraag
die Kroonbach wil stellen is “dat idee wat mensen behoren te doen wat vervat is in rechtsregels, zijn
die eveneens feitelijk met andere woorden slaan ze wel ergens op. Als je kijk wat er allemaal van
mensen wordt verwacht van het wetboek is dat wel redelijk. M.a.w. de sancties hebben die wel
feitelijk nut of is dit een soort ideologie die we nastreven.
Twee voorbeelden:
1) Straf: wij straffen mensen voor dingen die ze niet hadden mogen doen, daar zit een aanname
achter dat je het gedrag kan veranderen door middel van straf (recidive/afschrikwekkend). Maar is
dit ook wel zo, werkt straf psychologisch zo? Als we veranderingen zien in het gedrag wordt die dan
veranderd door een straf?
1. Heeft straf in het algemeen een afschrikwekkend karakter. Men neemt aan dat straf een
afschrikwekkend karakter heeft. Straf is voor ons heel gewoon.
2. Is dit binnen het strafrecht ook zo.
Onderzoek van Frederic Skinner: hij heeft rond de WOII iets bedacht wat operante conditionering
heet. Mensen leren het snelst en het best door een beloning in een variabele ratio. Je kunt dieren en
mensen dingen aanleren door middel van beloning. Je kunt mensen veel doeltreffender iets af te
leren door ze te belonen door het tegenovergestelde gedrag, dan ze te straffen.
Een straf helpt wel bij het aan en afleren maar, moet consequent zijn en niet te vermijden zijn en het
effect is niet blijvend omdat mensen geneigd zijn om straffen te ontwijken.
Helpt straf in het algemeen, ja ,maar alleen als het direct, onmiddellijk, consequent en zwaar te
straffen. Dit is binnen het strafrecht niet te halen, gezien de lange tijd die er bij komt bij het
aangeven etc.
De pakkans is erg klein, en de beloning van de misdaad is er direct terwijl de straf later komt of
uitblijft.
Dit betekent voor de doelstelling van het strafrecht dat de straffen niet zo werken. Dit weten we
eigenlijk allemaal wel, maar we doen het wel terwijl we eigenlijk wel weten dat het niet werkt.
Straffen is dus een juridische fictie.
2) vermoeden van onschuld: dit is een mooi idee, maar inde praktijk is ongeveer 10% van de
verdachte niet veroordeeld, dus zou onschuldig zijn. Je moet niet van een rechter verwachten dat hij
een pure 50/50 beweging houdt bij het vermoeden van onschuld. In de praktijk worden de meeste
mensen wel veroordeeld omdat het OM alleen mensen dagen als er een grote kans is dat zij
veroordeeld worden. Uitgangspunt voor de rechter is de ten laste legging en hierin staat alleen wat
een verdachte gedaan zou hebben en niet wat niet. Een rechter dient neutraal te zijn en moet hier
keurig over na denken, maar psychologisch stuurt de hele context de rechter de kant van de
