Wetenschapsfilosofie in de context van de sociale wetenschappen (Tijmstra & Boeije) hst 1, 2 en 3
Hoofdstuk 1 – benaderingen van wetenschappelijk onderzoek
Kenmerken wetenschappelijk onderzoek:
- Streven naar kennis: in een theorie.
Theorie = een samenhangend geheel van uitspraken over de werkelijkheid (patronen)
- Empirisch: wetenschappelijke uitspraken moeten gefundeerd zijn op empirische uitspraken:
op uitspraken die teruggrijpen op de waarneming.
- Systematische benadering
Systematische methode (onderscheidt zich van pseudowetenschappen: vakgebieden
die de pretentie hebben wetenschappelijke standaarden na te streven, maar
tekortschieten in het gebruik van systematische methoden)
- Herhaalbaarheid
Sociale wetenschappen onderzoeken en bestuderen het doen en laten van mensen (handelen /
gedrag).
- Gedragswetenschappers:
Individuele gedrag
Factoren die het gedrag beïnvloeden (in mens zelf en sociale omgeving)
- Maatschappijwetenschappers:
Sociaal gedrag
Wetenschappelijk paradigma: een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over wat
wetenschap is, waar een theorie aan moet voldoen en op welke manier wetenschap bedreven moet
worden.
- Dit wordt bepaald door het beeld van de sociale werkelijkheid (ideeën van sociale structuren)
- BV: gedrags- of maatschappijwetenschappers
Ontologische uitspraken: uitspraken over het al dan niet bestaan van bepaalde sociale structuren,
beweren dat de wereld op een bepaalde manier in elkaar steekt, dus over de dingen die volgens hen
in de werkelijkheid aanwezig zijn.
- Welke dingen er zijn in de werkelijkheid
Ontologie: zijnsleer, de studie van de dingen die bestaan
- Hoe is de sociale werkelijkheid opgebouwd?
- Kunnen sociale structuren door mensen beïnvloed worden?
- Of andersom?
Epistemologie: kennisleer
- Hoe we kennis over de werkelijkheid op kunnen doen
- Wat telt als kennis
Ontologische opvattingen beïnvloeden de manier van onderzoek doen. Ook de epistemologie is van
invloed op de manier waarop een onderzoeker onderzoek doet.
Empirisch analytische benadering: is een onderzoeksopvatting waarin wetenschappelijke kennis
wordt gebaseerd op systematische, zintuiglijke waarneming (empirisch), begripsvorming en
ontleedbare, logisch correcte uitspraken (analytisch).
- Vanuit de natuurwetenschappen
- Herhaalbaar en controleerbaar
- Positivisme = positieve ontwikkeling wetenschap
Samenvatting wetenschapsfilosofie in de context van de SW Loes van den Bekerom
Hoofdstuk 1 – benaderingen van wetenschappelijk onderzoek
Kenmerken wetenschappelijk onderzoek:
- Streven naar kennis: in een theorie.
Theorie = een samenhangend geheel van uitspraken over de werkelijkheid (patronen)
- Empirisch: wetenschappelijke uitspraken moeten gefundeerd zijn op empirische uitspraken:
op uitspraken die teruggrijpen op de waarneming.
- Systematische benadering
Systematische methode (onderscheidt zich van pseudowetenschappen: vakgebieden
die de pretentie hebben wetenschappelijke standaarden na te streven, maar
tekortschieten in het gebruik van systematische methoden)
- Herhaalbaarheid
Sociale wetenschappen onderzoeken en bestuderen het doen en laten van mensen (handelen /
gedrag).
- Gedragswetenschappers:
Individuele gedrag
Factoren die het gedrag beïnvloeden (in mens zelf en sociale omgeving)
- Maatschappijwetenschappers:
Sociaal gedrag
Wetenschappelijk paradigma: een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over wat
wetenschap is, waar een theorie aan moet voldoen en op welke manier wetenschap bedreven moet
worden.
- Dit wordt bepaald door het beeld van de sociale werkelijkheid (ideeën van sociale structuren)
- BV: gedrags- of maatschappijwetenschappers
Ontologische uitspraken: uitspraken over het al dan niet bestaan van bepaalde sociale structuren,
beweren dat de wereld op een bepaalde manier in elkaar steekt, dus over de dingen die volgens hen
in de werkelijkheid aanwezig zijn.
- Welke dingen er zijn in de werkelijkheid
Ontologie: zijnsleer, de studie van de dingen die bestaan
- Hoe is de sociale werkelijkheid opgebouwd?
- Kunnen sociale structuren door mensen beïnvloed worden?
- Of andersom?
Epistemologie: kennisleer
- Hoe we kennis over de werkelijkheid op kunnen doen
- Wat telt als kennis
Ontologische opvattingen beïnvloeden de manier van onderzoek doen. Ook de epistemologie is van
invloed op de manier waarop een onderzoeker onderzoek doet.
Empirisch analytische benadering: is een onderzoeksopvatting waarin wetenschappelijke kennis
wordt gebaseerd op systematische, zintuiglijke waarneming (empirisch), begripsvorming en
ontleedbare, logisch correcte uitspraken (analytisch).
- Vanuit de natuurwetenschappen
- Herhaalbaar en controleerbaar
- Positivisme = positieve ontwikkeling wetenschap
Samenvatting wetenschapsfilosofie in de context van de SW Loes van den Bekerom
