Uitwerking Algemene Rechtswetenschap: Arbeidsrecht en sociaal
zekerheidsrecht
Hoofdstuk 12 Arbeidsrecht en sociaal zekerheidsrecht blz. 427 t/m
Afdeling 1 Arbeidsrecht
12.1 De arbeidsovereenkomst blz. 428
De arbeidsovereenkomst neemt in het arbeidsrecht een centrale plaats in. Werken gebeurt
immers bijna altijd op grondslag van een dergelijke overeenkomst. Een juridische regeling
van de arbeidsverhouding in de arbeidsovereenkomst is van belang. Daarmee wordt de
rechtspositie van de werknemer vastgelegd (o.a. werkzaamheden, loonhoogte,
vakantiedagen en arbeidsomstandigheden). Vanaf begin 1900 heeft de wetgever zich steeds
meer bekommerd om de juridische positie van werknemers, vooral naar aanleiding van de
industriële revolutie. Dit heeft geleid tot een aanzienlijke uitbreiding van de wettelijke
bepalingen inzake de arbeidsovereenkomst. Ze zijn hoofdzakelijk te vinden in boek 7 BW in
titel 10 (‘Arbeidsovereenkomst’), te beginnen met art. 7:610 BW.
12.1.1 Algemeen
Voor de totstandkoming van een arbeidsovereenkomst gelden dezelfde vereisten als bij elke
andere privaatrechtelijke overeenkomst. De inhoud van een arbeidsovereenkomst wordt in
de eerste plaats bepaald door datgene wat partijen hebben afgesproken (loon,
werkzaamheden, werktijden en vakantiedagen; art. 6:248 lid 1 BW). Daarnaast wordt de
inhoud van een arbeidsovereenkomst bepaald door een groot aantal regels van dwingend
recht. Daaraan zijn partijen in de arbeidsovereenkomst zonder meer gebonden. Een
afwijkende afspraak is nietig. Zo is het beding waardoor de arbeidsovereenkomst eindigt bij
een huwelijk van de werknemer nietig (art. 7:667 lid 7 BW). Een derde belangrijke
rechtsbron voor de arbeidsovereenkomst vormt de collectieve arbeidsovereenkomst (cao).
Het bestaan van een arbeidsovereenkomst leidt tot een aanzienlijk aantal rechtsgevolgen.
- Een aantal sociale verzekeringen betreft vrijwel alleen werknemers
(werknemersverzekeringen). Iemand die krachtens een arbeidsovereenkomst in
dienst is, valt onder de werking van de werknemersverzekeringen. Men spreekt in dit
verband van de ‘sociale paraplu’: de werknemer weet zich beschermd en zijn positie
is bij ziekte of werkloosheid gunstig vergeleken met die van een zelfstandige
beroepsbeoefenaar.
- De arbeidsovereenkomst bestaat uit de bescherming die het ontslagrecht van het
BW en het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen aan werknemers biedt,
inclusief het toezicht dat het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
en de rechter uitoefenen.
- Ten slotte nog de rechterlijke competentie. Als de arbeidsverhouding een
arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW oplevert, is de kantonrechter op
grond van art. 93 onder c Rv bevoegd kennis te nemen van geschillen daarover. Als
de rechtsverhouding geen arbeidsovereenkomst blijkt te zijn, is de rechtbank
bevoegd (art. 42 Wet RO).
zekerheidsrecht
Hoofdstuk 12 Arbeidsrecht en sociaal zekerheidsrecht blz. 427 t/m
Afdeling 1 Arbeidsrecht
12.1 De arbeidsovereenkomst blz. 428
De arbeidsovereenkomst neemt in het arbeidsrecht een centrale plaats in. Werken gebeurt
immers bijna altijd op grondslag van een dergelijke overeenkomst. Een juridische regeling
van de arbeidsverhouding in de arbeidsovereenkomst is van belang. Daarmee wordt de
rechtspositie van de werknemer vastgelegd (o.a. werkzaamheden, loonhoogte,
vakantiedagen en arbeidsomstandigheden). Vanaf begin 1900 heeft de wetgever zich steeds
meer bekommerd om de juridische positie van werknemers, vooral naar aanleiding van de
industriële revolutie. Dit heeft geleid tot een aanzienlijke uitbreiding van de wettelijke
bepalingen inzake de arbeidsovereenkomst. Ze zijn hoofdzakelijk te vinden in boek 7 BW in
titel 10 (‘Arbeidsovereenkomst’), te beginnen met art. 7:610 BW.
12.1.1 Algemeen
Voor de totstandkoming van een arbeidsovereenkomst gelden dezelfde vereisten als bij elke
andere privaatrechtelijke overeenkomst. De inhoud van een arbeidsovereenkomst wordt in
de eerste plaats bepaald door datgene wat partijen hebben afgesproken (loon,
werkzaamheden, werktijden en vakantiedagen; art. 6:248 lid 1 BW). Daarnaast wordt de
inhoud van een arbeidsovereenkomst bepaald door een groot aantal regels van dwingend
recht. Daaraan zijn partijen in de arbeidsovereenkomst zonder meer gebonden. Een
afwijkende afspraak is nietig. Zo is het beding waardoor de arbeidsovereenkomst eindigt bij
een huwelijk van de werknemer nietig (art. 7:667 lid 7 BW). Een derde belangrijke
rechtsbron voor de arbeidsovereenkomst vormt de collectieve arbeidsovereenkomst (cao).
Het bestaan van een arbeidsovereenkomst leidt tot een aanzienlijk aantal rechtsgevolgen.
- Een aantal sociale verzekeringen betreft vrijwel alleen werknemers
(werknemersverzekeringen). Iemand die krachtens een arbeidsovereenkomst in
dienst is, valt onder de werking van de werknemersverzekeringen. Men spreekt in dit
verband van de ‘sociale paraplu’: de werknemer weet zich beschermd en zijn positie
is bij ziekte of werkloosheid gunstig vergeleken met die van een zelfstandige
beroepsbeoefenaar.
- De arbeidsovereenkomst bestaat uit de bescherming die het ontslagrecht van het
BW en het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen aan werknemers biedt,
inclusief het toezicht dat het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
en de rechter uitoefenen.
- Ten slotte nog de rechterlijke competentie. Als de arbeidsverhouding een
arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW oplevert, is de kantonrechter op
grond van art. 93 onder c Rv bevoegd kennis te nemen van geschillen daarover. Als
de rechtsverhouding geen arbeidsovereenkomst blijkt te zijn, is de rechtbank
bevoegd (art. 42 Wet RO).
