Hoofdstuk 1 Ons spellingsysteem
1.1
Het Nederlands heeft een alfabetisch schriftsysteem: we noteren de afzonderlijke klanken van een
woord, waarbij we gebruik maken van de letters van het alfabet.
Schriftsystemen:
- Pictografische schriftsysteem:
o De oudste manier
o Door middel van tekeningen en afbeeldingen, bijv. verkeersborden.
o Minder geschikt voor het uitbeelden van abstracte zaken.
- Logografisch schriftsysteem:
o Elk plaatje staat voor één woord.
o Bijv. in het Chinees
- Alfabetisch schriftsysteem:
o Noteren van afzonderlijke spraakklanken. (= fonemen)
o Feniciërs gebruikten alleen medeklinkers, de Grieken hebben klinkers toegevoegd.
o In het Nederlands zijn er spraakklanken waarvoor geen apart teken is, bijv. in beer. Er
zijn alleen tekens voor die spraakklanken die een verschil in betekenis opleveren.
Foneem:
- Spraakklank die betekenisverschil veroorzaakt. (geen uitspraakvarianten)
- Het gaat niet alleen om letters, maar ook om lettercombinaties.
- Er zijn 34 verschillende fonemen in het Nederlands.
- Er zijn ook etters die niet één foneem weergeven, maar een combinatie van fonemen. Bijv.
de x (ks) en de q (kw).
Grafeem:
- Letter of lettercombinatie die verwijst naar een foneem.
- Er zijn 36 verschillende grafemen in het Nederlands. Voor sommige fonemen zijn er nl. twee
mogelijke grafemen. Bijv. ij-klank = ei of ij.
Het herkennen van fonemen is lastig:
- Het is geen kwestie van goed luisteren, maar meer van abstract denken. Bijv. bir en dur voor
beer en deur.
- Een ander probleem vormen de grafemen die uit twee verschillende letters bestaan.
Kinderen hebben nogal eens moeite om de volgorde van de letters binnen zo’n grafeem te
onthouden. Bijv. peos en tiun.
- De koppeling tussen de fonemen en de grafemen is niet eenduidig. Voor het foneem aa
kennen we tegenwoordig twee grafemen: a en aa. De u kan zelfs door vijf grafemen worden
weergegeven: put, een, de, lelijk, aardig.
Voordelen van een alfabetisch schriftsysteem:
- Het aantal tekens dat iemand moet leren is veel minder dan bij een logografisch systeem.
- Nieuwe woorden zijn gemakkelijk te schrijven als je weet welk grafeem bij welk foneem
hoort.
1.1
Het Nederlands heeft een alfabetisch schriftsysteem: we noteren de afzonderlijke klanken van een
woord, waarbij we gebruik maken van de letters van het alfabet.
Schriftsystemen:
- Pictografische schriftsysteem:
o De oudste manier
o Door middel van tekeningen en afbeeldingen, bijv. verkeersborden.
o Minder geschikt voor het uitbeelden van abstracte zaken.
- Logografisch schriftsysteem:
o Elk plaatje staat voor één woord.
o Bijv. in het Chinees
- Alfabetisch schriftsysteem:
o Noteren van afzonderlijke spraakklanken. (= fonemen)
o Feniciërs gebruikten alleen medeklinkers, de Grieken hebben klinkers toegevoegd.
o In het Nederlands zijn er spraakklanken waarvoor geen apart teken is, bijv. in beer. Er
zijn alleen tekens voor die spraakklanken die een verschil in betekenis opleveren.
Foneem:
- Spraakklank die betekenisverschil veroorzaakt. (geen uitspraakvarianten)
- Het gaat niet alleen om letters, maar ook om lettercombinaties.
- Er zijn 34 verschillende fonemen in het Nederlands.
- Er zijn ook etters die niet één foneem weergeven, maar een combinatie van fonemen. Bijv.
de x (ks) en de q (kw).
Grafeem:
- Letter of lettercombinatie die verwijst naar een foneem.
- Er zijn 36 verschillende grafemen in het Nederlands. Voor sommige fonemen zijn er nl. twee
mogelijke grafemen. Bijv. ij-klank = ei of ij.
Het herkennen van fonemen is lastig:
- Het is geen kwestie van goed luisteren, maar meer van abstract denken. Bijv. bir en dur voor
beer en deur.
- Een ander probleem vormen de grafemen die uit twee verschillende letters bestaan.
Kinderen hebben nogal eens moeite om de volgorde van de letters binnen zo’n grafeem te
onthouden. Bijv. peos en tiun.
- De koppeling tussen de fonemen en de grafemen is niet eenduidig. Voor het foneem aa
kennen we tegenwoordig twee grafemen: a en aa. De u kan zelfs door vijf grafemen worden
weergegeven: put, een, de, lelijk, aardig.
Voordelen van een alfabetisch schriftsysteem:
- Het aantal tekens dat iemand moet leren is veel minder dan bij een logografisch systeem.
- Nieuwe woorden zijn gemakkelijk te schrijven als je weet welk grafeem bij welk foneem
hoort.
