THEMA 1 METHODEN VAN ONDERZOEK IN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
(HOOFDSTUK 1 EN 2)
LEERDOELEN
Nadat u thema 1 hebt bestudeerd:
weet u wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
bent u op de hoogte van de geschiedenis van de sociale psychologie en kent u de theorieën van de invloedrijke sociaal-
psychologen
bent u op de hoogte van de fundamentele sociaal-psychologische processen die sociaal gedrag verklaren: de twee
fundamentele axioma’s, de drie motivationele en de drie verwerkingsprincipes
weet u hoe sociaal-psychologen onderzoek doen en wat de valkuilen daarin zijn
en hebt u zich verdiept in de ethiek van sociaal-psychologisch onderzoek.
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE PSYCH OLOGIE?
DEFINITIE VAN SOCIALE PSYCHOLOGIE
Sociale psychologie wordt gedefinieerd als de wetenschappelijke studie naar de effecten van sociale en cognitieve processen op de
wijze waarop individuen andere mensen waarnemen, beïnvloeden, en met andere mensen relaties aangaan en onderhouden.
In deze definitie komen een aantal belangrijke aspecten naar voren.
Zo wordt sociale psychologie gedefinieerd als een wetenschap. Sociaal-psychologen maken, evenals andere wetenschappers,
gebruik van wetenschappelijke methoden, waarmee zij op een systematische wijze kennis verzamelen die minder onderhevig is
aan subjectieve karakteristieken (vooroordelen en vervormingen) dan de alledaagse kennis (common sense).
Andere belangrijke aspecten die naar voren komen zijn de sociale en de cognitieve processen.
Door middel van sociale processen worden we beïnvloed door de kennis en opvattingen van andere mensen, en door
onze eigen gevoelens ten aanzien van de groep waartoe we behoren,
terwijl we door middel van cognitieve processen worden beïnvloed door onze waarnemingen, herinneringen, emoties
en motieven.
De effecten van beide processen hangen echter nauw samen en beïnvloeden elkaar. Als we de effecten van deze processen
begrijpen, zijn we beter in staat om te begrijpen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen en zijn we beter in staat
mogelijke oplossingen aan te dragen voor belangrijke sociale problemen.
‘de groep in het individu’ = mensen worden beïnvloed door de groep als deze niet aanwezig is, omdat ze weten wat van hen
verwacht wordt door de leden van de groep
‘het individu in de groep’ =mensen worden beïnvloed door het gedrag van de groepsleden als deze fysiek aanwezig zijn
sociale psychologie tracht het individueel gedrag van een persoon te verklaren, binnen zijn sociale omgeving, door
onderliggende processen bloot te leggen; van daaruit kan verder gezocht worden naar oplossingen voor problemen
sociologie legt de nadruk meer bij groepen i.p.v. individuele personen, meer bij maatschappelijke verbanden dan bij de
interpersoonlijke interacties
DE GESCHIEDENIS VAN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
Vanaf de tijd van de Oude Grieken was de studie van de menselijke geest het domein van de filosofie, conform Plato’s ‘crowd
mind’ = zelfs de verstandigste individuen veranderen in een groep in irrationele lieden.
Na de opkomst van de wetenschappelijke psychologie aan het eind van de negentiende eeuw, gingen onderzoekers zich
bezighouden met vragen over de sociale invloed op de menselijke gedachten en het menselijk gedrag.
In een van de eerste experimentele onderzoeken werd op een systematische wijze de invloed gemeten van de aanwezigheid van
anderen op eigen gedrag.
1
(HOOFDSTUK 1 EN 2)
LEERDOELEN
Nadat u thema 1 hebt bestudeerd:
weet u wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
bent u op de hoogte van de geschiedenis van de sociale psychologie en kent u de theorieën van de invloedrijke sociaal-
psychologen
bent u op de hoogte van de fundamentele sociaal-psychologische processen die sociaal gedrag verklaren: de twee
fundamentele axioma’s, de drie motivationele en de drie verwerkingsprincipes
weet u hoe sociaal-psychologen onderzoek doen en wat de valkuilen daarin zijn
en hebt u zich verdiept in de ethiek van sociaal-psychologisch onderzoek.
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE PSYCH OLOGIE?
DEFINITIE VAN SOCIALE PSYCHOLOGIE
Sociale psychologie wordt gedefinieerd als de wetenschappelijke studie naar de effecten van sociale en cognitieve processen op de
wijze waarop individuen andere mensen waarnemen, beïnvloeden, en met andere mensen relaties aangaan en onderhouden.
In deze definitie komen een aantal belangrijke aspecten naar voren.
Zo wordt sociale psychologie gedefinieerd als een wetenschap. Sociaal-psychologen maken, evenals andere wetenschappers,
gebruik van wetenschappelijke methoden, waarmee zij op een systematische wijze kennis verzamelen die minder onderhevig is
aan subjectieve karakteristieken (vooroordelen en vervormingen) dan de alledaagse kennis (common sense).
Andere belangrijke aspecten die naar voren komen zijn de sociale en de cognitieve processen.
Door middel van sociale processen worden we beïnvloed door de kennis en opvattingen van andere mensen, en door
onze eigen gevoelens ten aanzien van de groep waartoe we behoren,
terwijl we door middel van cognitieve processen worden beïnvloed door onze waarnemingen, herinneringen, emoties
en motieven.
De effecten van beide processen hangen echter nauw samen en beïnvloeden elkaar. Als we de effecten van deze processen
begrijpen, zijn we beter in staat om te begrijpen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen en zijn we beter in staat
mogelijke oplossingen aan te dragen voor belangrijke sociale problemen.
‘de groep in het individu’ = mensen worden beïnvloed door de groep als deze niet aanwezig is, omdat ze weten wat van hen
verwacht wordt door de leden van de groep
‘het individu in de groep’ =mensen worden beïnvloed door het gedrag van de groepsleden als deze fysiek aanwezig zijn
sociale psychologie tracht het individueel gedrag van een persoon te verklaren, binnen zijn sociale omgeving, door
onderliggende processen bloot te leggen; van daaruit kan verder gezocht worden naar oplossingen voor problemen
sociologie legt de nadruk meer bij groepen i.p.v. individuele personen, meer bij maatschappelijke verbanden dan bij de
interpersoonlijke interacties
DE GESCHIEDENIS VAN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
Vanaf de tijd van de Oude Grieken was de studie van de menselijke geest het domein van de filosofie, conform Plato’s ‘crowd
mind’ = zelfs de verstandigste individuen veranderen in een groep in irrationele lieden.
Na de opkomst van de wetenschappelijke psychologie aan het eind van de negentiende eeuw, gingen onderzoekers zich
bezighouden met vragen over de sociale invloed op de menselijke gedachten en het menselijk gedrag.
In een van de eerste experimentele onderzoeken werd op een systematische wijze de invloed gemeten van de aanwezigheid van
anderen op eigen gedrag.
1
