Samenvatting Chemie 2.4
22-4 cholesterolmetabolisme
- Cholersterol (chol) => Belangrijk bestanddeel lipidenmembraan van de cel.
- Cel kan op twee manieren beschikken over chol
1. Opname uit eigen omgeving, uit bloed in de vorm van lipoproteïnen.
2. Eigen synthese vanuit acetyl CoA.
- Alleen 2 hier besproken. Sommige cellen naast basis behoefte, extra chol vanwege
bijzondere functie: steroïdhormomen, en vit D.
- Eliminatie van overtollig chol: via lever. => oxidatie in lever, tot galzuren => galzurezouten.
- In theorie 14 Acetyl CoA voldoende, in praktijk: 18.
- 3x Acetyl CoA => condenseren tot: 3-hydroxy-3-methylglutaryl CoA (HMG CoA).
- HMG CoA => reductive tot mevalonaat (snelheidsbepalende stap, door enzym HMG CoA
reductase).
- HMG CoA kan in mitochondriën:
o Blijven en omgezet worden tot ketonlichamen
o Naar cytoplasma om te dienen in cholesterolbiosynthese
- HMG CoA reductaseremmers veel gebruikt bij patiënten met hoog cholesterol.
- Mevalonaat => +3 ATP – CO2 = IPPP(isopentenyl pyrofosfaat).
- 6 IPPP samen = squaleen
22.1 HMG CoA reductaseremmers in de geneeskunde
- Ophoping chol in lichaam =>artherosclerose. HMG CoA reductase doelwit voor
geneesmiddelen.
- Statines => structuur analogen van HMG CoA.
- Bijvoorbeeld Lovastatine: Is pro-drug, na hydrolytische stap in maagdarmkanaal, actieve
groep met gelijkenissen HMG CoA zodat lichaam competitief gaat remmen.
25-2-3 Lipoproteïnen
- Lipiden zijn slecht oplosbaar in water => daarom in bloedtransplanteren door lipoproteïnen.
- Lipoproteïnen: centrale massa van apolaire lipiden omgeven door mantal van fosfo- en
glycolipiden waarin een aantal eiwitten (apoproteïnen) is opgelost.
- Mantel is naar buiten toe polair en naar binnen toe apolair.
- Lipoproteïnen worden gemaakt door lever en darmmucosa en hebben veel onderlinge
uitwisseling van bestanddelen tijdens verblijf in bloedbaan.
- Rol apoproteïnen tweevoudig: oplosbaar maken van lipidencomplexen en deze vervoeren via
bloed naar juiste bestemming.
- Soorten:
1. Chylomicronen
Na maaltijd in grote hoeveelheden door mucosacellen van de dunne darm gemaakt. Vooral
triglyceriden en een beetje apoproteïnen en fosfolipiden. Hoeveelheid chol is afhankelijk van
dieet. Chylomicronen worden afgebroken door lipoproteïne lipase. Hierdoor ontstaan vrije
vetzuren die worden opgeslagen in vetcellen als triglyceriden. Cholesterolrijke chylomicron-
rest-partikels blijven over(remnants). Door receptor-mediated endocytose worden ze weer in
de levercellen opgenomen.
22-4 cholesterolmetabolisme
- Cholersterol (chol) => Belangrijk bestanddeel lipidenmembraan van de cel.
- Cel kan op twee manieren beschikken over chol
1. Opname uit eigen omgeving, uit bloed in de vorm van lipoproteïnen.
2. Eigen synthese vanuit acetyl CoA.
- Alleen 2 hier besproken. Sommige cellen naast basis behoefte, extra chol vanwege
bijzondere functie: steroïdhormomen, en vit D.
- Eliminatie van overtollig chol: via lever. => oxidatie in lever, tot galzuren => galzurezouten.
- In theorie 14 Acetyl CoA voldoende, in praktijk: 18.
- 3x Acetyl CoA => condenseren tot: 3-hydroxy-3-methylglutaryl CoA (HMG CoA).
- HMG CoA => reductive tot mevalonaat (snelheidsbepalende stap, door enzym HMG CoA
reductase).
- HMG CoA kan in mitochondriën:
o Blijven en omgezet worden tot ketonlichamen
o Naar cytoplasma om te dienen in cholesterolbiosynthese
- HMG CoA reductaseremmers veel gebruikt bij patiënten met hoog cholesterol.
- Mevalonaat => +3 ATP – CO2 = IPPP(isopentenyl pyrofosfaat).
- 6 IPPP samen = squaleen
22.1 HMG CoA reductaseremmers in de geneeskunde
- Ophoping chol in lichaam =>artherosclerose. HMG CoA reductase doelwit voor
geneesmiddelen.
- Statines => structuur analogen van HMG CoA.
- Bijvoorbeeld Lovastatine: Is pro-drug, na hydrolytische stap in maagdarmkanaal, actieve
groep met gelijkenissen HMG CoA zodat lichaam competitief gaat remmen.
25-2-3 Lipoproteïnen
- Lipiden zijn slecht oplosbaar in water => daarom in bloedtransplanteren door lipoproteïnen.
- Lipoproteïnen: centrale massa van apolaire lipiden omgeven door mantal van fosfo- en
glycolipiden waarin een aantal eiwitten (apoproteïnen) is opgelost.
- Mantel is naar buiten toe polair en naar binnen toe apolair.
- Lipoproteïnen worden gemaakt door lever en darmmucosa en hebben veel onderlinge
uitwisseling van bestanddelen tijdens verblijf in bloedbaan.
- Rol apoproteïnen tweevoudig: oplosbaar maken van lipidencomplexen en deze vervoeren via
bloed naar juiste bestemming.
- Soorten:
1. Chylomicronen
Na maaltijd in grote hoeveelheden door mucosacellen van de dunne darm gemaakt. Vooral
triglyceriden en een beetje apoproteïnen en fosfolipiden. Hoeveelheid chol is afhankelijk van
dieet. Chylomicronen worden afgebroken door lipoproteïne lipase. Hierdoor ontstaan vrije
vetzuren die worden opgeslagen in vetcellen als triglyceriden. Cholesterolrijke chylomicron-
rest-partikels blijven over(remnants). Door receptor-mediated endocytose worden ze weer in
de levercellen opgenomen.
