Tijdvak 1
Jagers en boeren
Tot 3000 v.Chr. Prehistorie
Kenmerkende aspecten
Leefwijze jagers en verzamelaars
Ontstaan landbouw(-samenlevingen)
Ontstaan stedelijke gemeenschappen
De eerste mensen
5 miljoen jaar geleden eerste mens apen
Rechtop lopen
(oorzaak; beter omgeving zien + sneller)
2 miljoen jaar geleden: Homo habilis
= de handige mens
En homo erectus
= de rechtopgaande mens
25.000 jaar geleden EU: homo sapiens
= de moderne mens
En Neanderthaler
Neanderthaler Homo sapiens
Kleiner Groter
Zwaarder Lichter
Verschillen homo sapiens en voorouders
Gesproken taal
Kennis kon worden gedeeld, bewaard, doorgegeven, gebruikt en uitgebreid
Symbolische wijze denken
Grafgiften
Levenswijze jagers-verzamelaars
Neanderthalers en homo sapiens: jagers en verzamelaars
Nomaden
= iemand die niet op een vaste plek woont
Voortdurend op zoek naar voedsel
Eenvoudige hutten of tenten
Verzamelen: bessen, planten, zaden en noten etc.
Carrying capacity
Draagkracht van een gebied
Onvoldoende? Jagers en verzamelaars vertrokken naar een ander gebied
Klimaat was van invloed op de leefwijze.
Jachtwerktuigen en gereedschappen: gemaakt van dierenbotten en vuursteen
, Neolithische revolutie
Verandering van levenswijze: landbouwrevolutie
Oorzaken
1) Toeval
2) Kouder à minder voedsel à noodzaak uit te vinden à verhuizing Nijl, Tigris enz.
graanverbouwing à ontstaan akkerbouw
3) Warmer à droger à wild sterft uit à noodzaak dieren temmen à ontstaan veeteelt
Waar? Vruchtbare halve maan gebied, Midden-Oosten
Gevolgen
1) Ontstaan landbouw samenlevingen
2) Ontstaan dorpen
3) Ontstaan landbouwwerktuigen
Ploeg
4) Permanente nederzettingen
= sedentair
Stevige boerderijen
Meer bezittingen (geen grote ongelijkheidsverschillen)
5) Ontstaan aardewerk (opslag voor bijv. graan)
Landbouw in EU
Hoe? Bevolkingsdruk in het Midden-Oosten zorgde ervoor dat er boeren naar de EU gingen
Niet gelijk overname op de landbouw. Men bleef voedselvoorraad nog aanvullen met jagen
en verzamelen
Prehistorische culturen
Geen schrift dus benamingen
De (landbouw-) culturen vernoemd naar leefplek of bijzondere voorwerpen
Bijv. Bandkeramiekcultuur (versiering op aardewerk)
Trechterbekercultuur
Bekend om: hunnebedden
Irrigatielandbouw
Oorzaak: minder regen rondom Nijl, Tigris en de Eufraat rivieren
Door kanalen te graven, konden ze water naar hun akkers brengen
Overtollige water opgevangen in dammen
Grotere oogsten
Verschil in rivieren
Nijl: overstromen zomer >> akkers al geoogst >> laagje vruchtbaar slib
Eufraat en Tigris: overstromen voorjaar >> akkers nog vol gewassen >> overtollige water
tegenhouden
Jagers en boeren
Tot 3000 v.Chr. Prehistorie
Kenmerkende aspecten
Leefwijze jagers en verzamelaars
Ontstaan landbouw(-samenlevingen)
Ontstaan stedelijke gemeenschappen
De eerste mensen
5 miljoen jaar geleden eerste mens apen
Rechtop lopen
(oorzaak; beter omgeving zien + sneller)
2 miljoen jaar geleden: Homo habilis
= de handige mens
En homo erectus
= de rechtopgaande mens
25.000 jaar geleden EU: homo sapiens
= de moderne mens
En Neanderthaler
Neanderthaler Homo sapiens
Kleiner Groter
Zwaarder Lichter
Verschillen homo sapiens en voorouders
Gesproken taal
Kennis kon worden gedeeld, bewaard, doorgegeven, gebruikt en uitgebreid
Symbolische wijze denken
Grafgiften
Levenswijze jagers-verzamelaars
Neanderthalers en homo sapiens: jagers en verzamelaars
Nomaden
= iemand die niet op een vaste plek woont
Voortdurend op zoek naar voedsel
Eenvoudige hutten of tenten
Verzamelen: bessen, planten, zaden en noten etc.
Carrying capacity
Draagkracht van een gebied
Onvoldoende? Jagers en verzamelaars vertrokken naar een ander gebied
Klimaat was van invloed op de leefwijze.
Jachtwerktuigen en gereedschappen: gemaakt van dierenbotten en vuursteen
, Neolithische revolutie
Verandering van levenswijze: landbouwrevolutie
Oorzaken
1) Toeval
2) Kouder à minder voedsel à noodzaak uit te vinden à verhuizing Nijl, Tigris enz.
graanverbouwing à ontstaan akkerbouw
3) Warmer à droger à wild sterft uit à noodzaak dieren temmen à ontstaan veeteelt
Waar? Vruchtbare halve maan gebied, Midden-Oosten
Gevolgen
1) Ontstaan landbouw samenlevingen
2) Ontstaan dorpen
3) Ontstaan landbouwwerktuigen
Ploeg
4) Permanente nederzettingen
= sedentair
Stevige boerderijen
Meer bezittingen (geen grote ongelijkheidsverschillen)
5) Ontstaan aardewerk (opslag voor bijv. graan)
Landbouw in EU
Hoe? Bevolkingsdruk in het Midden-Oosten zorgde ervoor dat er boeren naar de EU gingen
Niet gelijk overname op de landbouw. Men bleef voedselvoorraad nog aanvullen met jagen
en verzamelen
Prehistorische culturen
Geen schrift dus benamingen
De (landbouw-) culturen vernoemd naar leefplek of bijzondere voorwerpen
Bijv. Bandkeramiekcultuur (versiering op aardewerk)
Trechterbekercultuur
Bekend om: hunnebedden
Irrigatielandbouw
Oorzaak: minder regen rondom Nijl, Tigris en de Eufraat rivieren
Door kanalen te graven, konden ze water naar hun akkers brengen
Overtollige water opgevangen in dammen
Grotere oogsten
Verschil in rivieren
Nijl: overstromen zomer >> akkers al geoogst >> laagje vruchtbaar slib
Eufraat en Tigris: overstromen voorjaar >> akkers nog vol gewassen >> overtollige water
tegenhouden
