Toets ‘Kennis van de branche: GGZ’ Periode 9/11
Oriëntatie op de gezondheidszorg
AGOGIEK:
Gedragsproblemen (Begeleiden HS 41: Zorgvragers met gedragsproblemen)
Agressiviteit en wangedrag (Begeleiden HS 43)
Inhoud
Werken in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 1).................................................................................................2
Behandeling en therapie (Zorgpad: GGZ HS 2).......................................................................................6
Psychofarmacologie (Zorgpad: GGZ HS 3)............................................................................................12
Verplegen van Psychiatrische ziektebeelden (1) (Zorgpad: GGZ HS 4 en 5) De psychische functies:....16
Hoofdstuk 5 psychiatrische ziektebeelden (2)......................................................................................23
Verplegen van Psychosociale ziektebeelden (Zorgpad: GGZ HS 6).......................................................33
Psychiatrie en somatiek (Zorgpad: GGZ HS 7).......................................................................................36
Recht en ethiek in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 8)...................................................................................38
Crisissituaties (Zorgpad: GGZ HS 9).......................................................................................................39
Verslavingsproblematiek in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 10)...................................................................41
Forensische psychiatrie (Zorgpad: GGZ HS 11).....................................................................................43
Rehabilitatie en revalidatie in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 12)...............................................................48
Psycho-educatie (Zorgpad: GGZ HS 13)................................................................................................50
Herstel ondersteunende zorg (Zorgpad: GGZ HS 14)............................................................................52
Bemoeizorg (Zorgpad: GGZ HS 15).......................................................................................................53
Naastbetrokkenen begeleiden (Zorgpad: GGZ HS 16)..........................................................................55
Begeleiden bij maatschappelijke participatie (Zorgpad: GGZ HS 17)....................................................55
Begeleiden bij het onderhouden van contacten (Zorgpad: GGZ HS 18)...............................................59
Een groep zorgvragers begeleiden (Zorgpad: GGZ HS 19)....................................................................61
De groep als therapeutisch instrument (Zorgpad: GGZ HS 20).............................................................65
1
, Werken in de GGZ (Zorgpad: GGZ
HS 1)
3 Organisatie van de zorg:
Er is veel variatie in verschillende instellingen en zorgvormen.
3.1 Specialistische GGZ:
heeft de opdracht om gespecialiseerde ambulante en klinische behandeling te bieden aan
mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en mensen in een psychiatrische crisis.
Het doel is zorgvragers in de wijk, dus thuis, te laten herstellen en opnames zo veel mogelijk
te voorkomen. Betaling komt voort uit de Zvw en gebeurt gedurende het eerste jaar aan de
hand van diagnosebehandelcombinaties (DBC). Indien er na een jaar nog behandeling
plaatsvindt, kan dit worden verlengd. Anders gaat de Wlz in werking en dient er een
zorgprofiel bij het Zorgkantoor te worden aangevraagd.
- Ambulante zorg vanuit de specialistische GGZ:
Zorgvragers die ambulant behandeld worden, blijven in hun eigen sociale omgeving
functioneren. Ambulante zorg heeft een aantal voordelen:
Verdere vervreemding van de eigen situatie kan worden voorkomen.
De sociale omgeving (gezin, partner, familie, vrienden) kan gemakkelijker bij de zorg
betrokken worden.
Ambulante zorg is voor zorgvragers minder beladen dan opname in een psychiatrisch
ziekenhuis.
Langer durende ambulante behandeling wordt vaak georganiseerd door een FACT-team en
kortdurende crisisinterventies door een IHT-team.
FACT-team:
FACT staat voor Flexible Assertive Community Treatment. FACT is een effectieve manier om
mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen buiten de muren van een GGZ-instelling
te behandelen. De behandeling en begeleiding worden in de gemeenschap (community)
geleverd: thuis, op straat of in de wijk. In een FACT-team werken verschillende hulpverleners
nauw met elkaar samen: psychiater/arts, psycholoog, maatschappelijk werker,
(sociaal)psychiatrisch verpleegkundigen, verslavingsdeskundigen, ervaringsdeskundigen,
arbeidsconsulenten en woonbegeleiders.
IHT-team:
Een IHT-team (Intensive Home Treatment) levert gedurende een periode van maximaal drie
weken intensieve psychiatrische thuiszorg wanneer er een (dreigende) crisis aanwezig is.
Het team kan ook kortdurende begeleiding bieden na een opname om de opnameduur te
verkorten en de overgang naar huis te versoepelen.
- Klinische zorg vanuit de specialistische GGZ:
Klinische psychiatrie betekent dat de psychiatrische zorg in een instelling wordt gegeven. Dit
houdt in dat de zorgvrager wordt opgenomen. Wanneer iemand niet meer in zijn gewone
sociale omgeving kan functioneren of wanneer een intensieve therapie noodzakelijk is, kan
er voor klinische zorg worden gekozen.
HIC-afdeling: (high & intensive care) biedt een veilige, prettige en herstel ondersteunende
omgeving en behandeling om zorgvragers in crisis zo snel mogelijk weer terug naar huis te
kunnen laten gaan. Vaak betreft het een gedwongen opname. Soms is er even een
prikkelarme omgeving nodig voor de veiligheid van de zorgvrager, de andere zorgvragers of
het personeel. Dat is mogelijk door de intensiteit van zorg op te schalen op het
2
, intensivecaregedeelte van de HIC-afdeling of nog verder in een Extra Beveiligde Kamer
(EBK).
- Langdurige klinische zorg vanuit de specialistische GGZ:
Het gaat hierbij om intensieve begeleiding. Dit gebeurd vaak achter een gesloten deur als
het langer dan een jaar duurt. Het doel is: zo lang als nodig en zo kort als mogelijk. In
Nederland wordt een herstel ondersteunend model ontwikkeld om deze zorg te beschrijven:
de Active Recovery Triad (ART).
3.2 De basis GGZ:
De huisarts kan zorgvragers met het vermoeden van een psychiatrische diagnose verwijzen
naar de Basis-GGZ. Hier bieden psychologen, verpleegkundig specialisten,
psychotherapeuten en anderen kortdurende, geprotocolleerde behandeling aan zorgvragers
met depressies, enkelvoudige verslavingen, ADHD of een persoonlijkheidsstoornis. Alleen
wanneer er sprake is van een ernstige psychiatrische aandoening of crisis, kan de arts
zorgvragers doorverwijzen naar de Specialistische GGZ. Dit betreft zorgvragers met
problemen op meerdere levensgebieden en vaak een combinatie van psychotische,
stemmings-, verslavings- en/of persoonlijkheidsproblematiek.
3.3 De POH GGZ:
(praktijkondersteuner huisarts) De POH-GGZ biedt kortdurende ondersteuning aan
zorgvragers met psychische klachten. Bij deze zorgvragers is geen DSM-diagnose gesteld.
Het doel van de ondersteuning is verergering van klachten te voorkomen en zorgvragers te
ondersteunen bij zelfmanagement.
3.4 de Wmo:
regelt bijv. beschermd wonen, hulp met huishouden of woningaanpassingen. Het doel is om
iedereen mee te laten doen in de maatschappij.
CTI teams: (Critical Time Intervention). Zij gaan outreachend (‘bemoeizorg’) te werk en
brengen zorgvragers zonder hulpvraag binnen negen maanden naar passende
hulpverlening. Met al deze initiatieven laten de gemeenten zien hun verantwoordelijkheid te
nemen voor hun burgers.
4 categorieën zorgvragers
De psychiatrische zorg kan grofweg ingedeeld worden in vier categorieën. Deze zijn:
1. acute psychiatrie:
o.a. crisisopvang en -interventie. Mensen met acute psychiatrische problemen. De eerste
hulpverlener die gebeld moet worden bij een psychiatrische crisis, is altijd de huisarts. Hij zal
dan contact opnemen met de juiste instantie.
2. langdurige psychiatrie:
houdt zich bezig met zorgvragers die door hun beperkingen niet zelfstandig kunnen wonen in
een wijk. Het gaat om zorgvragers met aandoeningen die langer aanwezig zijn dan een of
twee jaar. et doel van de GGZ is om niet opnieuw groepen zorgvragers te laten
hospitaliseren. Vandaar de wens om een klinische opname zo lang als nodig, maar zo kort
als mogelijk te laten duren.
3. Ouderenpsychiatrie
zowel acute als langdurige problematiek. Ouder dan 65 jaar.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
ouderenpsychiatrie of gerontopsychiatrie
3
Oriëntatie op de gezondheidszorg
AGOGIEK:
Gedragsproblemen (Begeleiden HS 41: Zorgvragers met gedragsproblemen)
Agressiviteit en wangedrag (Begeleiden HS 43)
Inhoud
Werken in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 1).................................................................................................2
Behandeling en therapie (Zorgpad: GGZ HS 2).......................................................................................6
Psychofarmacologie (Zorgpad: GGZ HS 3)............................................................................................12
Verplegen van Psychiatrische ziektebeelden (1) (Zorgpad: GGZ HS 4 en 5) De psychische functies:....16
Hoofdstuk 5 psychiatrische ziektebeelden (2)......................................................................................23
Verplegen van Psychosociale ziektebeelden (Zorgpad: GGZ HS 6).......................................................33
Psychiatrie en somatiek (Zorgpad: GGZ HS 7).......................................................................................36
Recht en ethiek in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 8)...................................................................................38
Crisissituaties (Zorgpad: GGZ HS 9).......................................................................................................39
Verslavingsproblematiek in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 10)...................................................................41
Forensische psychiatrie (Zorgpad: GGZ HS 11).....................................................................................43
Rehabilitatie en revalidatie in de GGZ (Zorgpad: GGZ HS 12)...............................................................48
Psycho-educatie (Zorgpad: GGZ HS 13)................................................................................................50
Herstel ondersteunende zorg (Zorgpad: GGZ HS 14)............................................................................52
Bemoeizorg (Zorgpad: GGZ HS 15).......................................................................................................53
Naastbetrokkenen begeleiden (Zorgpad: GGZ HS 16)..........................................................................55
Begeleiden bij maatschappelijke participatie (Zorgpad: GGZ HS 17)....................................................55
Begeleiden bij het onderhouden van contacten (Zorgpad: GGZ HS 18)...............................................59
Een groep zorgvragers begeleiden (Zorgpad: GGZ HS 19)....................................................................61
De groep als therapeutisch instrument (Zorgpad: GGZ HS 20).............................................................65
1
, Werken in de GGZ (Zorgpad: GGZ
HS 1)
3 Organisatie van de zorg:
Er is veel variatie in verschillende instellingen en zorgvormen.
3.1 Specialistische GGZ:
heeft de opdracht om gespecialiseerde ambulante en klinische behandeling te bieden aan
mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en mensen in een psychiatrische crisis.
Het doel is zorgvragers in de wijk, dus thuis, te laten herstellen en opnames zo veel mogelijk
te voorkomen. Betaling komt voort uit de Zvw en gebeurt gedurende het eerste jaar aan de
hand van diagnosebehandelcombinaties (DBC). Indien er na een jaar nog behandeling
plaatsvindt, kan dit worden verlengd. Anders gaat de Wlz in werking en dient er een
zorgprofiel bij het Zorgkantoor te worden aangevraagd.
- Ambulante zorg vanuit de specialistische GGZ:
Zorgvragers die ambulant behandeld worden, blijven in hun eigen sociale omgeving
functioneren. Ambulante zorg heeft een aantal voordelen:
Verdere vervreemding van de eigen situatie kan worden voorkomen.
De sociale omgeving (gezin, partner, familie, vrienden) kan gemakkelijker bij de zorg
betrokken worden.
Ambulante zorg is voor zorgvragers minder beladen dan opname in een psychiatrisch
ziekenhuis.
Langer durende ambulante behandeling wordt vaak georganiseerd door een FACT-team en
kortdurende crisisinterventies door een IHT-team.
FACT-team:
FACT staat voor Flexible Assertive Community Treatment. FACT is een effectieve manier om
mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen buiten de muren van een GGZ-instelling
te behandelen. De behandeling en begeleiding worden in de gemeenschap (community)
geleverd: thuis, op straat of in de wijk. In een FACT-team werken verschillende hulpverleners
nauw met elkaar samen: psychiater/arts, psycholoog, maatschappelijk werker,
(sociaal)psychiatrisch verpleegkundigen, verslavingsdeskundigen, ervaringsdeskundigen,
arbeidsconsulenten en woonbegeleiders.
IHT-team:
Een IHT-team (Intensive Home Treatment) levert gedurende een periode van maximaal drie
weken intensieve psychiatrische thuiszorg wanneer er een (dreigende) crisis aanwezig is.
Het team kan ook kortdurende begeleiding bieden na een opname om de opnameduur te
verkorten en de overgang naar huis te versoepelen.
- Klinische zorg vanuit de specialistische GGZ:
Klinische psychiatrie betekent dat de psychiatrische zorg in een instelling wordt gegeven. Dit
houdt in dat de zorgvrager wordt opgenomen. Wanneer iemand niet meer in zijn gewone
sociale omgeving kan functioneren of wanneer een intensieve therapie noodzakelijk is, kan
er voor klinische zorg worden gekozen.
HIC-afdeling: (high & intensive care) biedt een veilige, prettige en herstel ondersteunende
omgeving en behandeling om zorgvragers in crisis zo snel mogelijk weer terug naar huis te
kunnen laten gaan. Vaak betreft het een gedwongen opname. Soms is er even een
prikkelarme omgeving nodig voor de veiligheid van de zorgvrager, de andere zorgvragers of
het personeel. Dat is mogelijk door de intensiteit van zorg op te schalen op het
2
, intensivecaregedeelte van de HIC-afdeling of nog verder in een Extra Beveiligde Kamer
(EBK).
- Langdurige klinische zorg vanuit de specialistische GGZ:
Het gaat hierbij om intensieve begeleiding. Dit gebeurd vaak achter een gesloten deur als
het langer dan een jaar duurt. Het doel is: zo lang als nodig en zo kort als mogelijk. In
Nederland wordt een herstel ondersteunend model ontwikkeld om deze zorg te beschrijven:
de Active Recovery Triad (ART).
3.2 De basis GGZ:
De huisarts kan zorgvragers met het vermoeden van een psychiatrische diagnose verwijzen
naar de Basis-GGZ. Hier bieden psychologen, verpleegkundig specialisten,
psychotherapeuten en anderen kortdurende, geprotocolleerde behandeling aan zorgvragers
met depressies, enkelvoudige verslavingen, ADHD of een persoonlijkheidsstoornis. Alleen
wanneer er sprake is van een ernstige psychiatrische aandoening of crisis, kan de arts
zorgvragers doorverwijzen naar de Specialistische GGZ. Dit betreft zorgvragers met
problemen op meerdere levensgebieden en vaak een combinatie van psychotische,
stemmings-, verslavings- en/of persoonlijkheidsproblematiek.
3.3 De POH GGZ:
(praktijkondersteuner huisarts) De POH-GGZ biedt kortdurende ondersteuning aan
zorgvragers met psychische klachten. Bij deze zorgvragers is geen DSM-diagnose gesteld.
Het doel van de ondersteuning is verergering van klachten te voorkomen en zorgvragers te
ondersteunen bij zelfmanagement.
3.4 de Wmo:
regelt bijv. beschermd wonen, hulp met huishouden of woningaanpassingen. Het doel is om
iedereen mee te laten doen in de maatschappij.
CTI teams: (Critical Time Intervention). Zij gaan outreachend (‘bemoeizorg’) te werk en
brengen zorgvragers zonder hulpvraag binnen negen maanden naar passende
hulpverlening. Met al deze initiatieven laten de gemeenten zien hun verantwoordelijkheid te
nemen voor hun burgers.
4 categorieën zorgvragers
De psychiatrische zorg kan grofweg ingedeeld worden in vier categorieën. Deze zijn:
1. acute psychiatrie:
o.a. crisisopvang en -interventie. Mensen met acute psychiatrische problemen. De eerste
hulpverlener die gebeld moet worden bij een psychiatrische crisis, is altijd de huisarts. Hij zal
dan contact opnemen met de juiste instantie.
2. langdurige psychiatrie:
houdt zich bezig met zorgvragers die door hun beperkingen niet zelfstandig kunnen wonen in
een wijk. Het gaat om zorgvragers met aandoeningen die langer aanwezig zijn dan een of
twee jaar. et doel van de GGZ is om niet opnieuw groepen zorgvragers te laten
hospitaliseren. Vandaar de wens om een klinische opname zo lang als nodig, maar zo kort
als mogelijk te laten duren.
3. Ouderenpsychiatrie
zowel acute als langdurige problematiek. Ouder dan 65 jaar.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
ouderenpsychiatrie of gerontopsychiatrie
3
