1
,Voorwoord
Voor u ligt het eindrapport van het project Drop Out. Wij hebben dit rapport geschreven
als schoolopdracht waarin verschillende competenties ontwikkeld moeten worden die aan
het beroepsprofiel van een maatschappelijk werker zijn verbonden. Als studenten
Maatschappelijk Werk en Dienstverlening hebben we onderzoek gedaan naar het
maatschappelijk probleem van Drop Outs.
Onze dank gaat uit naar Olivia Wijdenbosch, schoolmaatschappelijk werker aan het Regio
College te Zaandam, voor haar open antwoorden tijdens het interview. Ook willen we
graag L.V. bedanken voor haar hulp gedurende het onderzoek en het gehouden interview.
2
,Inhoud
Voorwoord................................................................................................................................................................................3
Inleiding....................................................................................................................................................................................3
Wat zijn de oorzaken en gevolgen van drop-outs?..................................................................................................3
Wat zijn de oorzaken van drop-outs?.......................................................................................................................3
De gevolgen van vroegtijdig schoolverlaten.........................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Hoe ontstaat negatieve groepsdruk..............................................................................................................................3
Wat is een groep?............................................................................................................................................................3
De normen en waarden van een groep..................................................................................................................3
De negatieve groepsdruk in het geheel.................................................................................................................3
In welke mate heeft groepsdruk invloed op voortijdige schoolverlaters?......................................................3
Theorieën............................................................................................................................................................................3
Spijbelen onder groepsdruk.........................................................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Wat kan een maatschappelijk werker doen om een jongere minder vatbaar te maken voor
groepsdruk?............................................................................................................................................................................3
Wat is het profiel van een maatschappelijk werker?..........................................................................................3
Assertiviteitstraining......................................................................................................................................................3
Praatgroepen.....................................................................................................................................................................3
Welke oplossingen zijn er eerder aangedragen door verschillende instanties, en welke
ontwikkelingen vinden er plaats op MBO gebied?...................................................................................................3
Op school............................................................................................................................................................................3
Overheid..............................................................................................................................................................................3
Andere instellingen.........................................................................................................................................................3
Projecten.............................................................................................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Conclusie.................................................................................................................................................................................3
Bronnen....................................................................................................................................................................................3
Bijlagen.....................................................................................................................................................................................3
Interview Drop-Out..........................................................................................................................................................3
Interview met....................................................................................................................................................................3
Logboek...............................................................................................................................................................................3
Procesverslag groep.......................................................................................................................................................3
3
,Inleiding
In het eerste project van de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening
onderzoeken we de vraag:
Wat kan een maatschappelijk werker, gezien zijn beroepsprofiel, bijdragen aan het
oplossen van de problemen van deze groep jongeren?
Het gaat hierbij om jongeren die door allerlei redenen niet de kans hebben gezien om een
opleiding af te maken en zodoende niet beschikken over een startkwalificatie. De
regering heeft als doel gesteld om binnen 4 jaar het aantal schoolverlaters te halveren.
De kwalificatieplicht is ingesteld en jongeren zijn verplicht tot hun 18 e onderwijs te
volgen, wanneer nog niet aan de kwalificatieplicht is voldaan. Alleen de plicht om naar
school te gaan is echter niet voldoende om alle jongeren te stimuleren naar school te
gaan. Veel leerlingen kampen met problemen. Om deze leerlingen te motiveren moeten
de scholen betere zorg bieden en trajecten ontwikkelen om de individuele problemen van
de leerlingen aan te pakken. Een schoolmaatschappelijk werker is daarbij natuurlijk
onontbeerlijk.
Ons onderzoek werd toegespitst op het fenomeen groepsdruk. De afgelopen tijd zijn
groepen jongeren vaak in het nieuws geweest met vooral negatieve aandacht. We
vonden het een goed idee om uit te zoeken of ook het voortijdig schoolverlaten beïnvloed
wordt door negatieve of positieve groepsdruk.
4
, Wat zijn de oorzaken en gevolgen van drop-outs?
In deze deelvraag gaan wij onderzoeken wat de oorzaken van drop-outs zijn, welke
problemen schooluitval veroorzaakt en welke factoren van belang zijn.
Wij willen ook graag weten wat de gevolgen zijn als een jongere geen startkwalificatie
heeft en wat ‘een startkwalificatie’ inhoudt.
Wat zijn de oorzaken van drop-outs?
Combinatie van problemen
De oorzaken van voortijdige schooluitval zijn divers en er is soms sprake van een
combinatie van problemen. Jongeren die voortijdig de school verlaten zijn relatief vaak
afkomstig uit gezinnen met een lage sociaaleconomische positie. Daarmee
samenhangende onderwijsachterstanden die een leerling op jonge leeftijd heeft
opgelopen, kunnen op latere leeftijd bijdragen aan zijn of haar voortijdige uitval.
Leerlingen verlaten ook voortijdig hun opleiding door een verkeerde studiekeuze of
problemen in de psychosociale, sociaal-maatschappelijke en emotionele sfeer.
Factoren
Door onderwijsinstellingen worden een verkeerde studiekeuze en een gebrekkig
beroepsbeeld veelvuldig als belangrijke factoren in het voortijdig schoolverlaten
genoemd. Ook in diverse onderzoeken naar voortijdig schoolverlaten komt een ‘verkeerde
studiekeuze’ als belangrijke factor in het voortijdig schoolverlaten naar voren.
Bijvoorbeeld waarin uitvallers als belangrijke oorzaak van uitval aangeven dat de
opleiding niet overeenkwam met hun verwachtingen. De jongere heeft dan nog geen
beeld van wat hij precies wil.
Toch kiest hij of zij bijvoorbeeld voor een richting op het mbo, deze keuze kan
tegenvallen. De leer- en studieproblemen die hierdoor kunnen ontstaan leiden tot een
afnemende motivatie voor school. Wanneer niet tijdig ingegrepen wordt en de jongere
niet kan overstappen naar een opleiding die wel aansluit op zijn of haar wensen en/of
mogelijkheden, bestaat de mogelijkheid dat de jongere de school verlaat.
Psychologische en emotionele problemen
Psychologische en emotionele problemen is een ander oorzaak van het vroegtijdig
schoolverlaten. Die problemen kunnen het moeilijk maken voor een jongere om zijn
opleiding af te ronden. Het is moeilijk voor hen om de aandacht bij de opleiding te
houden. De psychologische problemen doen zich mogelijk voor als: wisselende emoties,
huilen, ongecontroleerd lachen, euforie, angst, seksuele problemen, geprikkeld zijn,
moeite met relaties en sociaal geïsoleerd raken. Het meest voorkomende voorbeeld van
psychologische en emotionele problemen komt voort uit echtscheidingen.
Echtscheiding
Scheiden is voor kinderen niet zomaar een pijnlijke gebeurtenis, maar een langdurig
proces waarin de vanzelfsprekende verbondenheid met beide ouders verandert.
Ouders maken dan vaak langdurig en openlijk ruzie met elkaar en hebben minder tijd en
aandacht voor de kinderen. Vijandigheid tussen ouders kan leiden tot boosheid en
angst bij de kinderen, kinderen lopen het risico betrokken te raken bij ouderlijke ruzies.
5
,Voorwoord
Voor u ligt het eindrapport van het project Drop Out. Wij hebben dit rapport geschreven
als schoolopdracht waarin verschillende competenties ontwikkeld moeten worden die aan
het beroepsprofiel van een maatschappelijk werker zijn verbonden. Als studenten
Maatschappelijk Werk en Dienstverlening hebben we onderzoek gedaan naar het
maatschappelijk probleem van Drop Outs.
Onze dank gaat uit naar Olivia Wijdenbosch, schoolmaatschappelijk werker aan het Regio
College te Zaandam, voor haar open antwoorden tijdens het interview. Ook willen we
graag L.V. bedanken voor haar hulp gedurende het onderzoek en het gehouden interview.
2
,Inhoud
Voorwoord................................................................................................................................................................................3
Inleiding....................................................................................................................................................................................3
Wat zijn de oorzaken en gevolgen van drop-outs?..................................................................................................3
Wat zijn de oorzaken van drop-outs?.......................................................................................................................3
De gevolgen van vroegtijdig schoolverlaten.........................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Hoe ontstaat negatieve groepsdruk..............................................................................................................................3
Wat is een groep?............................................................................................................................................................3
De normen en waarden van een groep..................................................................................................................3
De negatieve groepsdruk in het geheel.................................................................................................................3
In welke mate heeft groepsdruk invloed op voortijdige schoolverlaters?......................................................3
Theorieën............................................................................................................................................................................3
Spijbelen onder groepsdruk.........................................................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Wat kan een maatschappelijk werker doen om een jongere minder vatbaar te maken voor
groepsdruk?............................................................................................................................................................................3
Wat is het profiel van een maatschappelijk werker?..........................................................................................3
Assertiviteitstraining......................................................................................................................................................3
Praatgroepen.....................................................................................................................................................................3
Welke oplossingen zijn er eerder aangedragen door verschillende instanties, en welke
ontwikkelingen vinden er plaats op MBO gebied?...................................................................................................3
Op school............................................................................................................................................................................3
Overheid..............................................................................................................................................................................3
Andere instellingen.........................................................................................................................................................3
Projecten.............................................................................................................................................................................3
Conclusie.............................................................................................................................................................................3
Conclusie.................................................................................................................................................................................3
Bronnen....................................................................................................................................................................................3
Bijlagen.....................................................................................................................................................................................3
Interview Drop-Out..........................................................................................................................................................3
Interview met....................................................................................................................................................................3
Logboek...............................................................................................................................................................................3
Procesverslag groep.......................................................................................................................................................3
3
,Inleiding
In het eerste project van de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening
onderzoeken we de vraag:
Wat kan een maatschappelijk werker, gezien zijn beroepsprofiel, bijdragen aan het
oplossen van de problemen van deze groep jongeren?
Het gaat hierbij om jongeren die door allerlei redenen niet de kans hebben gezien om een
opleiding af te maken en zodoende niet beschikken over een startkwalificatie. De
regering heeft als doel gesteld om binnen 4 jaar het aantal schoolverlaters te halveren.
De kwalificatieplicht is ingesteld en jongeren zijn verplicht tot hun 18 e onderwijs te
volgen, wanneer nog niet aan de kwalificatieplicht is voldaan. Alleen de plicht om naar
school te gaan is echter niet voldoende om alle jongeren te stimuleren naar school te
gaan. Veel leerlingen kampen met problemen. Om deze leerlingen te motiveren moeten
de scholen betere zorg bieden en trajecten ontwikkelen om de individuele problemen van
de leerlingen aan te pakken. Een schoolmaatschappelijk werker is daarbij natuurlijk
onontbeerlijk.
Ons onderzoek werd toegespitst op het fenomeen groepsdruk. De afgelopen tijd zijn
groepen jongeren vaak in het nieuws geweest met vooral negatieve aandacht. We
vonden het een goed idee om uit te zoeken of ook het voortijdig schoolverlaten beïnvloed
wordt door negatieve of positieve groepsdruk.
4
, Wat zijn de oorzaken en gevolgen van drop-outs?
In deze deelvraag gaan wij onderzoeken wat de oorzaken van drop-outs zijn, welke
problemen schooluitval veroorzaakt en welke factoren van belang zijn.
Wij willen ook graag weten wat de gevolgen zijn als een jongere geen startkwalificatie
heeft en wat ‘een startkwalificatie’ inhoudt.
Wat zijn de oorzaken van drop-outs?
Combinatie van problemen
De oorzaken van voortijdige schooluitval zijn divers en er is soms sprake van een
combinatie van problemen. Jongeren die voortijdig de school verlaten zijn relatief vaak
afkomstig uit gezinnen met een lage sociaaleconomische positie. Daarmee
samenhangende onderwijsachterstanden die een leerling op jonge leeftijd heeft
opgelopen, kunnen op latere leeftijd bijdragen aan zijn of haar voortijdige uitval.
Leerlingen verlaten ook voortijdig hun opleiding door een verkeerde studiekeuze of
problemen in de psychosociale, sociaal-maatschappelijke en emotionele sfeer.
Factoren
Door onderwijsinstellingen worden een verkeerde studiekeuze en een gebrekkig
beroepsbeeld veelvuldig als belangrijke factoren in het voortijdig schoolverlaten
genoemd. Ook in diverse onderzoeken naar voortijdig schoolverlaten komt een ‘verkeerde
studiekeuze’ als belangrijke factor in het voortijdig schoolverlaten naar voren.
Bijvoorbeeld waarin uitvallers als belangrijke oorzaak van uitval aangeven dat de
opleiding niet overeenkwam met hun verwachtingen. De jongere heeft dan nog geen
beeld van wat hij precies wil.
Toch kiest hij of zij bijvoorbeeld voor een richting op het mbo, deze keuze kan
tegenvallen. De leer- en studieproblemen die hierdoor kunnen ontstaan leiden tot een
afnemende motivatie voor school. Wanneer niet tijdig ingegrepen wordt en de jongere
niet kan overstappen naar een opleiding die wel aansluit op zijn of haar wensen en/of
mogelijkheden, bestaat de mogelijkheid dat de jongere de school verlaat.
Psychologische en emotionele problemen
Psychologische en emotionele problemen is een ander oorzaak van het vroegtijdig
schoolverlaten. Die problemen kunnen het moeilijk maken voor een jongere om zijn
opleiding af te ronden. Het is moeilijk voor hen om de aandacht bij de opleiding te
houden. De psychologische problemen doen zich mogelijk voor als: wisselende emoties,
huilen, ongecontroleerd lachen, euforie, angst, seksuele problemen, geprikkeld zijn,
moeite met relaties en sociaal geïsoleerd raken. Het meest voorkomende voorbeeld van
psychologische en emotionele problemen komt voort uit echtscheidingen.
Echtscheiding
Scheiden is voor kinderen niet zomaar een pijnlijke gebeurtenis, maar een langdurig
proces waarin de vanzelfsprekende verbondenheid met beide ouders verandert.
Ouders maken dan vaak langdurig en openlijk ruzie met elkaar en hebben minder tijd en
aandacht voor de kinderen. Vijandigheid tussen ouders kan leiden tot boosheid en
angst bij de kinderen, kinderen lopen het risico betrokken te raken bij ouderlijke ruzies.
5
