Taal bestaat uit een hiërarchische structuur van
basiseenheden(units). Deze basiseenheden worden
gecombineerd en gerecombineerd om tot hogere orders van
taal te komen.
De hiërarchie ziet er als volgt uit: (Top) Zin Zinsgedeelte
woord morfeem foneem (Eind)
Voorbeeld van zo’n hiërarchie:
Klank categorieën die belangrijk zijn in een taal noem je ook
wel phonemes (=fonemen) : De kleinste significantste eenheid
van geluid in een andere taal.
Bijvoorbeeld: Bij het woord ‘to’, is het foneem t u w.
Het Engels heeft ongeveer 40 verschillende fonemen.
,H10 Psychology Gleitman
Niet elke foneem-reeks vindt plaats in elke taal.
Soms zijn deze weglatingen;
- Toevallig
- Systematische effecten van het ontwerp v.d. taal
Talen verschillen van elkaar op verschillende manieren op het
niveau van geluid:
- Verschillen in het ritme waarin de opeenvolgende
lettergrepen plaatsvinden
- Verschillen in het gebruik
- Verschillen in het accent
- Verschillen in het patroon van tonen (of toonhoogtes)
- Verschillen in hoe de fonemen samen kunnen optreden
binnen de lettergrepen.
We kunnen tot 15 fonemen per seconde produceren en tot wel
250 woorden per minuut.
Na fonemen volgen de morfemen in de hiërarchie.
Foneem Morfeem etc. etc.
Vaste opeenvolgende fonemen en lettergrepen zijn
samengevoegd in morfemen.
Morfemen (=Morphemes) : De kleinste significante eenheid
van de betekenis in een woord.
Oftewel; een morfeem is een deel van een woord met een
eigen betekenis, dat niet in kleinere woorddelen met eigen
betekenissen kan worden opgesplitst.
Bijvoorbeeld; ‘talk’ ‘ed’ ‘tree’
Sommige woorden bestaan uit een morfeem, en andere uit
meerdere morfemen, bijvoorbeeld woorden als ‘waterfall’
‘talked’ ‘downstairs’. Dan krijg je namelijk de morfemen ‘water’
en ‘fall’.
, H10 Psychology Gleitman
Je hebt verschillende soorten morfemen:
Content morfemen (inhoud)
Morfemen die het belangrijkste deel van een betekenis
bevatten.
Functie morfemen
Morfemen die details aan een betekenis geven en belangrijk
zijn voor grammaticale doeleinden.
Functie morfemen zijn vaak korter en toonloos. Sommige
functie morfemen kunnen niet op zichzelf staan en moeten
gekoppeld worden aan andere morfemen om een complex
woord te vormen. Bijvoorbeeld het woord ‘bakers’ ‘bake’ +
‘er’ + ‘s’
Bijvoorbeeld het woord: Boys ‘boy’ content morfeem
‘s’ functie morfeem
De vermenging van functie en content morfemen in zinnen is
een belangrijke factor, het geeft namelijk het spreken een
ritmisch cadans van sterke en zwakke beats.
Functie en content morfemen worden op verschillende
manieren verwerkt in de hersenen tijdens normale taal
activiteiten. Beide hangen af van verschillende hersenen
schakelingen en zijn anders gevestigd in de hersenen.
Grammaticaliteit hangt niet direct af van de betekenis, maar van
de overeenstemming/gelijkvormigheid met een regel-achtig
systeem patronen van zin formatie
De patronen die beschrijven hoe woorden en zingedeeltes
gecombineerd kunnen worden tot zinnen noemen we