Medische en tandheelkundige vakkennis 1: Biochemie
H 4 Lipiden
Aantekeningen college + samenvatting:
4.1 Inleiding
Lipiden behoren tot de groep organische stoffen; koolstof is de centrale stof daarin. Als belangrijkste
eigenschap; Oplosbaar in apolaire oplosmiddelen, slecht in water (polair).
Tot de lipiden behoren:
1. Vetten
2. Oliën
3. Wassen (o.a. productie door bijen, komen voor op de opperhuid/ vacht van dieren en op bladeren)
4. Steroïden (celmembranen of hormonen)
Functies van lipiden:
-Opslag van energie (vetweefsel)
-Bouwstenen van cellulaire membranen
-Regulatie (hormonen +vitaminen)
-Isolatie (onderhuidse vetlaag)
4.2 Vetzuren
Een belangrijk onderdeel van vetten zijn vetzuren, deze bestaan uit;
1. Een carbonzuurgroep
2. Een lange koolstofketen
Algemene formule is CH3-(CH2)n-COOH
• Verzadigde vetzuren; slechte vetten. Geen dubbele bindingen in koolstofketen. (vast)
• Onverzadigde vetzuren; dubbele bindingen in koolstofketen. (vloeibaar)
- Enkelvoudig onverzadigd: een dubbele binding.
- Meervoudig onverzadigd: meer dubbele bindingen.
De meeste vetzuren kunnen door zoogdieren zelf gesynthetiseerd worden; linolzuur en linoleenzuur
echter niet → essentiële vetzuren.
Vetzuren zijn geen vetten! Vetten zijn opgebouwd uit glycerol en vetzuren, door verestering wordt dit
een vet.
Vetten bevatten vooral verzadigde vetzuren!
4.3 Indelingen
Indelingen van lipiden op basis van hun bouwstenen:
1. Enkelvoudige lipiden: ester van vetzuren met alcohol (wassen, oliën en vetten)
2. Samengestelde lipiden: glycerol of sphingosine als alcohol + vetzuren + andere groep
3. Afgeleide lipiden: geen vetzuren
1. Enkelvoudige lipiden: ester van vetzuren met alcohol (wassen, oliën en vetten)
– Triglyceriden: glycerol als alcohol
• Vetten: meestal verzadigde vetzuren / dierlijke oorsprong
• Oliën: onverzadigde vetzuren (enkelvoudig of meervoudig)
• Vorming triglyceride door verestering (=reactie van een zuur met een alcohol).
H 4 Lipiden
Aantekeningen college + samenvatting:
4.1 Inleiding
Lipiden behoren tot de groep organische stoffen; koolstof is de centrale stof daarin. Als belangrijkste
eigenschap; Oplosbaar in apolaire oplosmiddelen, slecht in water (polair).
Tot de lipiden behoren:
1. Vetten
2. Oliën
3. Wassen (o.a. productie door bijen, komen voor op de opperhuid/ vacht van dieren en op bladeren)
4. Steroïden (celmembranen of hormonen)
Functies van lipiden:
-Opslag van energie (vetweefsel)
-Bouwstenen van cellulaire membranen
-Regulatie (hormonen +vitaminen)
-Isolatie (onderhuidse vetlaag)
4.2 Vetzuren
Een belangrijk onderdeel van vetten zijn vetzuren, deze bestaan uit;
1. Een carbonzuurgroep
2. Een lange koolstofketen
Algemene formule is CH3-(CH2)n-COOH
• Verzadigde vetzuren; slechte vetten. Geen dubbele bindingen in koolstofketen. (vast)
• Onverzadigde vetzuren; dubbele bindingen in koolstofketen. (vloeibaar)
- Enkelvoudig onverzadigd: een dubbele binding.
- Meervoudig onverzadigd: meer dubbele bindingen.
De meeste vetzuren kunnen door zoogdieren zelf gesynthetiseerd worden; linolzuur en linoleenzuur
echter niet → essentiële vetzuren.
Vetzuren zijn geen vetten! Vetten zijn opgebouwd uit glycerol en vetzuren, door verestering wordt dit
een vet.
Vetten bevatten vooral verzadigde vetzuren!
4.3 Indelingen
Indelingen van lipiden op basis van hun bouwstenen:
1. Enkelvoudige lipiden: ester van vetzuren met alcohol (wassen, oliën en vetten)
2. Samengestelde lipiden: glycerol of sphingosine als alcohol + vetzuren + andere groep
3. Afgeleide lipiden: geen vetzuren
1. Enkelvoudige lipiden: ester van vetzuren met alcohol (wassen, oliën en vetten)
– Triglyceriden: glycerol als alcohol
• Vetten: meestal verzadigde vetzuren / dierlijke oorsprong
• Oliën: onverzadigde vetzuren (enkelvoudig of meervoudig)
• Vorming triglyceride door verestering (=reactie van een zuur met een alcohol).
