Parodontologie
College 11. Immunologische reactie bij parodontitis
Sharon Dijkhuizen, Mondzorgkunde jaar 2
Periode 1, studiepunten 3, 60- 3 keuze vragen, 30 over een casus
2 vragen van dit college komt op het tentamen. Leer de reader
Samenvatting, van het college het boek en het hele college teruggeluisterd
Beersten hoofdstuk 20: immunologische reactie bijparodontitis
Beertsen hoofdstuk 21: parodontale ontstekingen: weefselafbraak
Parodontologie (Beertsen)
Hoofdstuk 20: immunologische reactie bij parodontitis
Hoofdstuk 21: parodontale ontstekingen: weefselafbraak
VIRULENTIE PAROPATHOGENE BACTERIËN
De virulentie van paropathogene
bacteriën:
- hechting aan parodontale weefsels of
aan andere parodontale bacteriën en
kunnen groeien (biofilm)
- Het weerstaan van lokale afweer van de
gastheer
- Induceren parodontale afbraak
AFWEER
o Humorale afweer (=niet cellulaire afweer zoals antilichamen en complement systeem-eiwitten-)
§ Door het lichaam ontwikkelde antigenen IgA, IgM, IgG en complement factoren in
creviculaire vloeistof (afkomstig uit de bloedbaan)
§ Andere antibacteriële factoren: lysozym, transferrine, lactoferrine(heeft met ijzer te maken)
en fibronectine
§ Evasie(bacteriën die willen ontsnappen aan het afweersysteem) door bacteriën
- Afbraak immunoglobinen door proteolytische enzymen (diverse paropathogenen zoals Pg,
Pi en Td)
- Fc receptoren op bacteriën (A. actinomycetemcomitans) voorkomen binding antilichamen
aan fagocyterende cellen
- Verandering antigeen structuur (Streptokokken)
- Tegengaan affect complement factoren: enzymatisch afbraak (P. gingivitis) + kapsel vorming
(P. gingivalis en P.intermedia
o Cellulaire afweer
§ Polymorfe leukocyt (PMNL/neutrofiel):
- Aangetrokken uit bloedbaan door initiële ontstekingsreactie (migratie door cytokinen)
- Fagocyteren van bacteriën
§ Evasie
- Productie toxische stoffen voor leukocyten door paropathogenen (A.
actinomycetemcomitans, P.gingivalis)
, - Remming fagocytose door kapsels (P. gingivalis)
AFBRAAK PARODONTALE WEEFSELS
Afbraak parodontale weefsels door:
- direct: invloed van bacteriën (bacteriën activeren het afweersysteem)
- indirect: de reactie van het afweersysteem (reactie van het lichaam)
Het afweersysteem (belangrijkste oorzaak van afbraak is het immuunsysteem)
- Het afweersysteem is de belangrijkste oorzaak van afbraak parodontale weefsels
- Stoffen geproduceerd bij ontstekingsreacties door immuuncellen spelen een belangrijke rol bij botafbraak
(bv. Prostaglandinen (E2), interleukine 1β en tumornecrosefactor-α
AFBRAAK PARODONTALE WEEFSELS – BACTERIËN
o Schadelijke bacteriële producten voor parodontale weefsels zijn:
- Enzymen
- Toxinen
- Bacteriële stofwisselingsproducten
o Collagenase: breekt collageen af (P. gingivalis is hiervoor verantwoordelijk)
o Trypsine-achtige enzym: een enzym die breekt een groot aantal eiwitten af (P. gingivalis, treponem denticola
zijn hiervoor verantwoordelijk
o Toxine dat de deling van fibroblaste tegengaat (P. gingivalis, P. intermedia, A. actinomycetemmitans,
Capnocytophaga sputigena zijn hiervor verantwoordelijk)
o Endo toxine van gram-negatieve bacteriën zorgen voor de botafbraak (in het laboratorium)
PARODONTITIS HOOFDSTUK 20: IMMUNOLOGISCHE REACTIES BIJ PARODONTITIS
Parodontitis is een ontstekingsreactie van de steunweefsels van de
gebitselementen
o De ontstekingsrectie ontstaat en wordt onderhouden door
micro-organismen in de rijpe tandplque (met name de gram-
negatieve anaerobe bacteriesoorten) parodontitis is een
chronisch proces afhankelijk van de leeftijd en in welke vorm.
o Bacteriën zijn extracellulaire pathogenen (bacteriën die buiten
de cel werken)
Afweerreactie. De afweer is een onderdeel die speelt bij de afbraak van
de steunweefsels en is daarvoor ook medeverantwoordelijk (als een
soort bescherming, breekt hij het bot af)
o Aangeboren, aspecifieke immuniteit: is de eerste fase
o Verworven, specifieke immuniteit: is de tweede fase (deze fase
heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen)
Ontstaanswijze parodontitis
o Parodontale infectie ontstaat wanneer aangeboren immuniteit is doorbroken (1e fase kan het niet meer aan)
o Bestanddelen van de bacterie of de hele bacterie zijn door de
epithale barrière van het pocketepitheel doorbroken.
à deze 2 punten leiden tot schade aan de gastheer à wanneer
er schade optreedt aan de gastheer wordt de afweerreactie
geactiveerd
§ De doorbloeding neemt toe doordat er meer capillairen
worden gevormd. (Omdat er veel afweercellen snel bij de
aangedaande plaats moeten komen.
§ Er ontstaat ontstekingsinfiltraat (immuuncellen treden uit
de bloedbaan)
, CREVICULAIRE VLOEISTOF (SAMENSTELLING)
Creviculaire vloeistof: de hoeveelheid van deze stroom wordt bepaald aan de mate van de ontsteking (bij parodontitis
is deze stroom sterk toegenomen.
o Plasma- eiwitten (antilichamen en complement kom je tegen in deze vloeistof
o Proteolytische enzymen (matrixmetalloproteïnasen-MMP’s- en de cysteïneproteïnasen) (dit zijn enzymen die
eiwitten kunnen afbeken)
o Proteïnasenremmers (dit zijn remmers die de enzymen ook kunnen remmen)
o Weefselafbraakproducten
o Immuuncellen (vooral neutrofielen(witte bloedcel) en de enzymen die worden uitgescheiden door de
neutrofielen)
o Enzymen uit neutrofielen
o Bacteriële producten (de enzymen die een bacterie uitscheidt en ook de bacterie zelf)
o Bacteriële (proteolytische/ eiwit afbrekende enzymen) enzymen (veel minder dan de gastheer/ staat niet in
verhouding met wat de gastheer zelf produceerd. Dus ons eigen lichaam zorgt voor veel meer weefselafbraak)
COMPLEMENT SYSTEEM
Bij het doorbreken van de epitheliale barrière komt in eerste instantie
de alternatieve complement-route in actie, want die is niet afhankelijk
van specifieke antilichamen. Verschillende factoren binden aan de
bacterie:
o Complement factor C3(centrale component, wordt gesplitst
in C3A en C3B) en B, D en P zijn aanwezig in het bloedplasma
à diffunderen (verplaatsen zich naar een lagere
concentratie) naar parodontale weefsels
o Factoren B, D en P binden zich aan de bacteriële moleculen
à dit leidt tot activatie
o Wanneer het complement factor is geactiveerd leidt dit tot
verwijding van de bloedvaatjes, de immuuncellen treden uit e
bloedbaan (komt door een verhoogde permeabiliteit van de
bloedbaan) Opsonisatie: dit is een proces waarbij een micro-
organisme wordt bedekt met complement factor C3B of
antilichamen (dit is een markering voor fagocytose) à dit
proces vergemakkelijkt ook de fagocytose
o Cytolyse is het ander effect van het complement systeem.
(membraan attack complex. C3 wordt gesplitst in C3a
enC3b. C3b start de serie reacties waarbij C5 en C9
betrokken zijn. C9 vormt poriën in de celmembraan van de
pathogeen. Door de poriën stroomt er extracellulaire
vloeistof de cel in
waardoor de
bacteriecel ontploft.
Je hebt ook nog een verschil
in membranen
o Gram-negatieve
bacteriën: directe
ontploffing (lysis)
o Gram- positieve
bacteriën: is
beschermd door de
dikke
peptidoglycaanlaag (Is lastiger te fagosyteren)
College 11. Immunologische reactie bij parodontitis
Sharon Dijkhuizen, Mondzorgkunde jaar 2
Periode 1, studiepunten 3, 60- 3 keuze vragen, 30 over een casus
2 vragen van dit college komt op het tentamen. Leer de reader
Samenvatting, van het college het boek en het hele college teruggeluisterd
Beersten hoofdstuk 20: immunologische reactie bijparodontitis
Beertsen hoofdstuk 21: parodontale ontstekingen: weefselafbraak
Parodontologie (Beertsen)
Hoofdstuk 20: immunologische reactie bij parodontitis
Hoofdstuk 21: parodontale ontstekingen: weefselafbraak
VIRULENTIE PAROPATHOGENE BACTERIËN
De virulentie van paropathogene
bacteriën:
- hechting aan parodontale weefsels of
aan andere parodontale bacteriën en
kunnen groeien (biofilm)
- Het weerstaan van lokale afweer van de
gastheer
- Induceren parodontale afbraak
AFWEER
o Humorale afweer (=niet cellulaire afweer zoals antilichamen en complement systeem-eiwitten-)
§ Door het lichaam ontwikkelde antigenen IgA, IgM, IgG en complement factoren in
creviculaire vloeistof (afkomstig uit de bloedbaan)
§ Andere antibacteriële factoren: lysozym, transferrine, lactoferrine(heeft met ijzer te maken)
en fibronectine
§ Evasie(bacteriën die willen ontsnappen aan het afweersysteem) door bacteriën
- Afbraak immunoglobinen door proteolytische enzymen (diverse paropathogenen zoals Pg,
Pi en Td)
- Fc receptoren op bacteriën (A. actinomycetemcomitans) voorkomen binding antilichamen
aan fagocyterende cellen
- Verandering antigeen structuur (Streptokokken)
- Tegengaan affect complement factoren: enzymatisch afbraak (P. gingivitis) + kapsel vorming
(P. gingivalis en P.intermedia
o Cellulaire afweer
§ Polymorfe leukocyt (PMNL/neutrofiel):
- Aangetrokken uit bloedbaan door initiële ontstekingsreactie (migratie door cytokinen)
- Fagocyteren van bacteriën
§ Evasie
- Productie toxische stoffen voor leukocyten door paropathogenen (A.
actinomycetemcomitans, P.gingivalis)
, - Remming fagocytose door kapsels (P. gingivalis)
AFBRAAK PARODONTALE WEEFSELS
Afbraak parodontale weefsels door:
- direct: invloed van bacteriën (bacteriën activeren het afweersysteem)
- indirect: de reactie van het afweersysteem (reactie van het lichaam)
Het afweersysteem (belangrijkste oorzaak van afbraak is het immuunsysteem)
- Het afweersysteem is de belangrijkste oorzaak van afbraak parodontale weefsels
- Stoffen geproduceerd bij ontstekingsreacties door immuuncellen spelen een belangrijke rol bij botafbraak
(bv. Prostaglandinen (E2), interleukine 1β en tumornecrosefactor-α
AFBRAAK PARODONTALE WEEFSELS – BACTERIËN
o Schadelijke bacteriële producten voor parodontale weefsels zijn:
- Enzymen
- Toxinen
- Bacteriële stofwisselingsproducten
o Collagenase: breekt collageen af (P. gingivalis is hiervoor verantwoordelijk)
o Trypsine-achtige enzym: een enzym die breekt een groot aantal eiwitten af (P. gingivalis, treponem denticola
zijn hiervoor verantwoordelijk
o Toxine dat de deling van fibroblaste tegengaat (P. gingivalis, P. intermedia, A. actinomycetemmitans,
Capnocytophaga sputigena zijn hiervor verantwoordelijk)
o Endo toxine van gram-negatieve bacteriën zorgen voor de botafbraak (in het laboratorium)
PARODONTITIS HOOFDSTUK 20: IMMUNOLOGISCHE REACTIES BIJ PARODONTITIS
Parodontitis is een ontstekingsreactie van de steunweefsels van de
gebitselementen
o De ontstekingsrectie ontstaat en wordt onderhouden door
micro-organismen in de rijpe tandplque (met name de gram-
negatieve anaerobe bacteriesoorten) parodontitis is een
chronisch proces afhankelijk van de leeftijd en in welke vorm.
o Bacteriën zijn extracellulaire pathogenen (bacteriën die buiten
de cel werken)
Afweerreactie. De afweer is een onderdeel die speelt bij de afbraak van
de steunweefsels en is daarvoor ook medeverantwoordelijk (als een
soort bescherming, breekt hij het bot af)
o Aangeboren, aspecifieke immuniteit: is de eerste fase
o Verworven, specifieke immuniteit: is de tweede fase (deze fase
heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen)
Ontstaanswijze parodontitis
o Parodontale infectie ontstaat wanneer aangeboren immuniteit is doorbroken (1e fase kan het niet meer aan)
o Bestanddelen van de bacterie of de hele bacterie zijn door de
epithale barrière van het pocketepitheel doorbroken.
à deze 2 punten leiden tot schade aan de gastheer à wanneer
er schade optreedt aan de gastheer wordt de afweerreactie
geactiveerd
§ De doorbloeding neemt toe doordat er meer capillairen
worden gevormd. (Omdat er veel afweercellen snel bij de
aangedaande plaats moeten komen.
§ Er ontstaat ontstekingsinfiltraat (immuuncellen treden uit
de bloedbaan)
, CREVICULAIRE VLOEISTOF (SAMENSTELLING)
Creviculaire vloeistof: de hoeveelheid van deze stroom wordt bepaald aan de mate van de ontsteking (bij parodontitis
is deze stroom sterk toegenomen.
o Plasma- eiwitten (antilichamen en complement kom je tegen in deze vloeistof
o Proteolytische enzymen (matrixmetalloproteïnasen-MMP’s- en de cysteïneproteïnasen) (dit zijn enzymen die
eiwitten kunnen afbeken)
o Proteïnasenremmers (dit zijn remmers die de enzymen ook kunnen remmen)
o Weefselafbraakproducten
o Immuuncellen (vooral neutrofielen(witte bloedcel) en de enzymen die worden uitgescheiden door de
neutrofielen)
o Enzymen uit neutrofielen
o Bacteriële producten (de enzymen die een bacterie uitscheidt en ook de bacterie zelf)
o Bacteriële (proteolytische/ eiwit afbrekende enzymen) enzymen (veel minder dan de gastheer/ staat niet in
verhouding met wat de gastheer zelf produceerd. Dus ons eigen lichaam zorgt voor veel meer weefselafbraak)
COMPLEMENT SYSTEEM
Bij het doorbreken van de epitheliale barrière komt in eerste instantie
de alternatieve complement-route in actie, want die is niet afhankelijk
van specifieke antilichamen. Verschillende factoren binden aan de
bacterie:
o Complement factor C3(centrale component, wordt gesplitst
in C3A en C3B) en B, D en P zijn aanwezig in het bloedplasma
à diffunderen (verplaatsen zich naar een lagere
concentratie) naar parodontale weefsels
o Factoren B, D en P binden zich aan de bacteriële moleculen
à dit leidt tot activatie
o Wanneer het complement factor is geactiveerd leidt dit tot
verwijding van de bloedvaatjes, de immuuncellen treden uit e
bloedbaan (komt door een verhoogde permeabiliteit van de
bloedbaan) Opsonisatie: dit is een proces waarbij een micro-
organisme wordt bedekt met complement factor C3B of
antilichamen (dit is een markering voor fagocytose) à dit
proces vergemakkelijkt ook de fagocytose
o Cytolyse is het ander effect van het complement systeem.
(membraan attack complex. C3 wordt gesplitst in C3a
enC3b. C3b start de serie reacties waarbij C5 en C9
betrokken zijn. C9 vormt poriën in de celmembraan van de
pathogeen. Door de poriën stroomt er extracellulaire
vloeistof de cel in
waardoor de
bacteriecel ontploft.
Je hebt ook nog een verschil
in membranen
o Gram-negatieve
bacteriën: directe
ontploffing (lysis)
o Gram- positieve
bacteriën: is
beschermd door de
dikke
peptidoglycaanlaag (Is lastiger te fagosyteren)
