Introductiecollege
• De student kent de ABCDE-methodiek en weet hoe deze gebruikt wordt bij de
opvang van de vitaal bedreigde patiënt.
ABCDE-methodiek methode om snel en gestructureerd op te treden en een (potentieel)
levensbedreigende toestand.
Oorsprong van ABCDE systematiek 1961 door Peter Safar in Baltimore (VS) op het
moment dat de reanimatie (combinatie van hartmassage en mond- op mondbeademing
wordt ‘herontdekt’. Hij stelt:
- Levensreddende handelingen kunnen worden uitgevoerd zonder dat diagnose is gesteld.
- Prioriteiten dienen worden gesteld op basis van hun levensreddendheid.
Tweede onderverdeling van Safer:
- Basic Life Support (BLS) alleen het gebruik van beperkte hulpmiddelen en zonder
medicatie.
- Advanced Life Support (ALS) met gebruik van hulpmiddelen en medicatie.
- Prolonged Life Support (PLS) zorg geboden op intensive care.
Ten derde stelt Safer Er moet onderscheid komen tussen levensreddende handelingen op
basis van acute ziekte en levensreddende handelingen op basis van trauma.
A= Airway - luchtweg
B= Breathing - ademhaling
C= Circulation - circulatie
D= Disability - neurologische functie
E= Exposure - blootstelling
ABCDE-methode: waarom?
- Structuur in acute situaties
o Prioriteiten stellen.
o Volgorde levensreddende handelingen bepalen overlevingskansen, diagnose is
hierbij niet van belang.
- Terugdringen mortaliteit en morbiditeit
o Uitgangsprincipes: “Treat first what kills first” en “Do no further harm”.
- Uniformiteit
o Hele acute zorgketen spreekt dezelfde taal.
Opvang van vitaal bedreigde patiënt:
1. Primary assessment (survey)
- Eerste beoordeling volgens ABCDE met daarbij behorende levensreddende handelingen
2. Secondary assessment (survey)
- Tweede uitgebreidere beoordeling (top-teen) met behandeling van geconstateerde
afwijkingen
Airway:
- Luchtstroom?
- Obstructie?
- Luchtwegopeningshandelingen
- Bij trauma fixatie van de wervelkolom
Vrije luchtweg is essentieel om zuurstof binnen te krijgen
Breahting:
- Ademhalingsbewegingen/geluiden
- Saturatie meten
- Rechtop zetten, zuurstof geven, vernevelen,
, - Zo nodig beademen
Een niet afwijkende ademhaling essentieel voor goede oxygenatie (opname O2) en
ventilatie (elimineren CO2)
Circulation:
- Pols, bloeddruk, kleur, capillaire refill, bewustzijn?
- Stoppen van groot uitwendig bloedverlies
- Volumetherapie (infuus)
- Opsporen èn behandelen van oorzaak van shock
Een normale circulatie is essentieel om zuurstof op celniveau te krijgen
Disability:
- Beoordelen neurologische toestand
- Bewustzijn, pupillen, bloedglucose, houding
- Optimaliseren van ABC, evt glucose toedienen
- Opsporen en behandelen van onderliggende oorzaak
Een normaal functionerend zenuwstelsel is essentieel voor het aansturen van de
lichaamsprocessen
Exposure/Environment:
- Inspectie van geheel ontklede patiënt met controle van de omgeving
- Top tot teen/ voor- èn achterkant beoordeling
- Temperatuur meten
- Afkoelen voorkomen en waardigheid behouden
Vroege opsporing van letsels en tekenen van ziekte is essentieel om verergering te
voorkomen
• De student begrijpt de principes van triage en kan het belang hiervan bij de opvang
van de vitaal bedreigde patiënt uitleggen.
Triage is belangrijk onderscheid te maken tussen degenen die als eerste zorg nodig
hebben en degenen die nog even kunnen wachten. Triage= sortering of selectie
Oorspronkelijk in oorlog
Nu op basis van een aantal gegevens worden patiënten ingedeeld in verschillende
urgentieklassen.
Urgentie:
- U0= uitval ABCD resuscitatie (reanimatie)
- U1= instabiele ABCD direct levensgevaar (onmiddellijk)
- U2= bedreiging ABCD of orgaanschade (zo snel mogelijk)
- U3= reële kans op schade (binnen enkele uren)
- U4= kans op schade verwaarloosbaar (binnen een etmaal)
- U5= geen kans op schade (volgende werkdag)
Triage op SEH:
- Probleemomschrijving
- Vitale functies (ABCDE) observeren/meten
- Korte anamnese AMPLE
A= allergieën
M= medicatie
P= past (verleden)
L= last meal (wanneer voor het laatst gegeten)
E= event (wat is er gebeurd)