Fysieke gezondheid: Determinanten van gedrag
Determinanten zijn factoren die de gezondheid/gezondheidsgedrag beïnvloeden (voorspellers)
Hoe ontstaat gedrag?
- Klassiek: hond en bel (aangeleerd gedrag)
- Operante conditionering: beloning of straf
- Observationeel leren: leren van observeren gedrag anderen
Gedrag ontstaat als reactie op stimulus. Gewoonte: automatisch gedrag
Gedragsverandering = verandering determinanten
Identificeren van determinanten
- Welk gedrag
- Determinanten gewenst of ongewenst?
- Individu of overheid
- Bewust van gedrag?
Indeling determinatnen
1. Proximaal (direct: omgeving) distaal ( meer indirect: gemeentebeleid, schoolbeleid) ultiem
(accijns, overheid)
2. Predisposing (psychologisch en cognitief gerelateerd aan motivatie) reinforcing (factoren
gevolg gedrag, en beloning voor aanhouden: sociaal support, of gewichtsverlies) enabling
(factoren die gedrag faciliteren: vaardigheden om sport uit te voeren, helpt met langer
uitvoeren, of sportschool om de hoek)
3. Biologisch (leeftijd, geslacht, genetische aanleg) psychologisch (intentie, attitude (cognitief:
denken/weten affectief: voelen conatief: willen), eigen effectiviteitsverwachting
(grootte/belang: moeilijkheid algemeenheid: inschatting van problemen sterkte:
vertrouwen), bewustzijn, beïnvloeding sociale omgeving, geanticipeerde spijt (verwachting
gevoelens van spijt te ervaren als bepaald gedrag uitgevoerd/nagelaten), risico-inschatting
(inschatting van risico op gezondheidsprobleem) kennis, persoonlijkheidskenmerken (big 5),
omgeving verantwoordelijkheid bij het gezondheidsgedrag ligt niet alleen bij individu (type:
fysiek: beschikbaarheid mogelijkheden voor (on)gezond gedrag), sociaal cultureel,
economisch (kosten gerelateerd), politiek (regels wetgeving) niveau: micro meso macro)
, Ecologische modellen voegen type en niveau samen
Veranderbaarheid en belangrijkheid
- Veranderbaarheid: mate van beïnvloedbaarheid
- Belangrijkheid: mate waarin determinant belangrijk is voor gedragsverandering
Gedragsverklaringsmodellen )omgeving)
ASE model
Interventie ontwikkelen:
- Theoretische methodiek: methode voor verandering van determinant
- Praktische techniek: praktische vorm van methodiek
Determinanten zijn factoren die de gezondheid/gezondheidsgedrag beïnvloeden (voorspellers)
Hoe ontstaat gedrag?
- Klassiek: hond en bel (aangeleerd gedrag)
- Operante conditionering: beloning of straf
- Observationeel leren: leren van observeren gedrag anderen
Gedrag ontstaat als reactie op stimulus. Gewoonte: automatisch gedrag
Gedragsverandering = verandering determinanten
Identificeren van determinanten
- Welk gedrag
- Determinanten gewenst of ongewenst?
- Individu of overheid
- Bewust van gedrag?
Indeling determinatnen
1. Proximaal (direct: omgeving) distaal ( meer indirect: gemeentebeleid, schoolbeleid) ultiem
(accijns, overheid)
2. Predisposing (psychologisch en cognitief gerelateerd aan motivatie) reinforcing (factoren
gevolg gedrag, en beloning voor aanhouden: sociaal support, of gewichtsverlies) enabling
(factoren die gedrag faciliteren: vaardigheden om sport uit te voeren, helpt met langer
uitvoeren, of sportschool om de hoek)
3. Biologisch (leeftijd, geslacht, genetische aanleg) psychologisch (intentie, attitude (cognitief:
denken/weten affectief: voelen conatief: willen), eigen effectiviteitsverwachting
(grootte/belang: moeilijkheid algemeenheid: inschatting van problemen sterkte:
vertrouwen), bewustzijn, beïnvloeding sociale omgeving, geanticipeerde spijt (verwachting
gevoelens van spijt te ervaren als bepaald gedrag uitgevoerd/nagelaten), risico-inschatting
(inschatting van risico op gezondheidsprobleem) kennis, persoonlijkheidskenmerken (big 5),
omgeving verantwoordelijkheid bij het gezondheidsgedrag ligt niet alleen bij individu (type:
fysiek: beschikbaarheid mogelijkheden voor (on)gezond gedrag), sociaal cultureel,
economisch (kosten gerelateerd), politiek (regels wetgeving) niveau: micro meso macro)
, Ecologische modellen voegen type en niveau samen
Veranderbaarheid en belangrijkheid
- Veranderbaarheid: mate van beïnvloedbaarheid
- Belangrijkheid: mate waarin determinant belangrijk is voor gedragsverandering
Gedragsverklaringsmodellen )omgeving)
ASE model
Interventie ontwikkelen:
- Theoretische methodiek: methode voor verandering van determinant
- Praktische techniek: praktische vorm van methodiek
