Bereiden in de apotheek samenvatting:
Hoofdstuk 1 wegen en meten:
Bij verdunnen wordt aan een oplossing meer vloeistof toegevoegd om de concentratie van
de oplossing te verlagen.
Bij verwrijving wordt aan een vaste stof een vaste indifferente stof (geen werking, bijv.
zetmeel) toegevoegd.
Romeinse cijfers:
X = 10
L = 50
C = 100
D = 500
M = 1000
Opbouw verloopt; eerst de duizendtallen, honderdtallen, tientallen en eenheden.
Hoofdstuk 2 bereiden in de apotheek:
RBV= receptbereidingsvoorschrif
RBP= receptbereidingsprotocol
VTGM= voor toediening gereedmaken
Hoofdstuk 3 poedermengsels:
Een gemicroniseerde stof is de deeltjesgrootte vaak kleiner dan 10 micrometer.
Hoofdstuk 4 capsules:
Aandachtspunten bij de bereiding:
- Vulstoffen moeten goede stromingseigenschappen bezitten en mogen de werking en
de houdbaarheid van het geneesmiddel niet nadelig beïnvloeden Avicel PH102
- Om de stromingseigenschappen van een poedermengsel te verbeteren wordt er een
glijmiddel toegevoegd colloidaal siliciumoxide (Aerosil 200 V). In veel gevallen
voldoet 1 mg silica per capsule.
Hoge dosering, meer dan 50 mg aan werkzame stof.
- Kleinste hoeveelheid werkzame stof
- Later aanvullen met microkristallijne cellulose (avicel)
Lage dosering, minder dan 50 mg aan werkzame stof.
- Farmaca mag niet meer dan 25% van de capsulemaat bevatten
- Vul de maatcilinder met 50-75% vulstof (portie A)
- Aanvullen (portie B)
Inpakmethode:
- Maatcilinder vullen tot circa 75% van het totale volume
- Hamburger effect
- Aanvullen tot volume
,Bereiding met primojelcapsulevulmengsel corticosteroïden:
Soms kunnen de stromingseigenschappen van stoffen zo slecht zijn dat ook avicel niet als
vulstof kan worden gebruikt of dat je een onvoldoende homogene verdeling van de stof over
alle capsules kunt krijgen. Zoals bijvoorbeeld prednisolon (slechte stromingseigenschappen)
dus gebruik je primojel. Dat geld bij alle corticosteroïden. Je gebruikt hiervoor de
inpakmethode, hamburger effect.
Oplosmethode, 5 mg of minder aan werkzame stof:
De sterk werkzame stof wordt in het snel verdampend oplosmiddel opgelost, waarna met de
vulstof gedempt wordt. Dat houdt in dat er gemengd wordt tot dat het poeder droog en
geurloos is. Veel gebruikte organische oplosmiddelen zijn dichloormethaan en aceton.
Afweeghoeveelheid, minder dan 50?
Bij een bereiding kan het soms zijn dat de af te wegen hoeveelheid minder dan 50 mg is. Of
je maakt meer capsules, als dat niet kan vanwege de kosten wordt er gekozen voor een
verwrijving, een 10- of 100-voudige verwrijving.
Kwaliteitseisen capsules:
1. Homogeniteit
2. Doseernauwkeurigheid
3. Indeuken van de capsules
4. Afwijking van het gewicht van de inhoud van de capsule. Eis 3%
5. Spreiding. Capsules tot 300 mg 4% en capsules vanaf 300 mg 3%
Hoofdstuk 5 vloeistoffen:
Niet steriele vloeibare toedieningsvormen worden voor verschillende doeleinden gegeven:
- Voor algemene werking: bijv. noscapinedrank tegen hoest wordt in maagdarmkanaal
opgenomen.
- Voor plaatselijke werking: werkzame stoffen worden in een bepaalde concentratie in
contact gebracht met de huid of met de slijmvliezen. Bijv. depvloeistoffen.
Veelvoorkomende niet-steriele vloeistoffen voor in- en uitwendig gebruik.
Categorie: Voorbeeld:
Orale toediening Dranken
Emulsies
Solubilisaties; Suspensies
Druppels
Stropen
Afreksels (bijna niet meer)
Toediening op de huid Emulsies
Lotions
Smeersels
Gels/slijmen
Oplossingen
Collodia; Shampoos
,Voor- en nadelen van vloeibare toedieningsvormen:
Voordelen:
- Makkelijk om het volume aan te passen (gebruik)
- Makkelijk toe te dienen
- Snellere werking en betere beschikbaarheid
- Eenvoudig op maat worden bereid
Nadelen:
- Houdbaarheid is beperkter, vanwege ontledingsreacties
- Minder eenvoudig te vervoeren
- Geneesmiddelen met een slechte smaak of die de maagwand sterk irriteren zijn niet
zo geschikt voor een drank
- Suspensies moeten goed worden geschud (werkzame stof zakt uit)
- Door de eenvoud van de toediening kan ongewenst gebruik of overdosering eerder
voorkomen
Samenstelling:
Meestal uit een basisvloeistof, de werkzame stof(fen) en hulpstoffen.
Basisvloeistof of constituens:
Dit is meestal water, al dan niet gemengd met stroop (mengsel van water en suiker),
sorbitoloplossing, alcohol of propyleenglycol.
Werkzame stoffen:
Kan oplosbaar, onoplosbaar of gedeeltelijk oplosbaar zijn in de basisvloeistof. Afhankelijk van
de oplosbaarheid ontstaat een heldere oplossing of een dispersie. Een dispersie is een fijne
verdeling van een vaste stof of vloeistof in het oplosmiddel, wanneer de vaste stof of
vloeistof niet (of niet volledig) oplosbaar of mengbaar is met het oplosmiddel.
Naamgeving:
Ze kunnen worden ingedeeld naar bereidingswijze: oplossingen of dispersies (bijvoorbeeld
suspensies of solubilisaties). Ook kunnen ze worden ingedeeld naar de toepassing: uitwendig
of inwendig.
Veel gebruikte namen voor vloeibare toedieningsvormen:
Toepassing: Naam:
Uitwendig op de huid Aanstipvloeistof (collodium)
Creme (cremor)
Emulsie voor cutaan gebruik (linimentum)
Gel
Oplossing voor cutaan gebruik
(solutio/shampoo)
Suspensie voor cutaan gebruik
(lotio/schudsel)
Desinfectiemiddelen/oplossingen
Uitwendig gebruik op de slijmvliezen Gel voor dentaal gebruik
Gel voor oromucosaal gebruik
Gorgeldrank (gargarisma)
, Mondspoeling (collutio)
Neusdruppels (rhinoguttae)
Neussprayvloeistof
Vloeistof voor inhalatiedamp (vapores)
Ontsmettings-/desinfectievloeistoffen
Inwendig Drank/oplossing om in te nemen (mixtura,
mixtuur, potio)
Druppels voor oraal gebruik (guttae)
Emulsies voor oraal gebruik (emulsum)
Stroop/oplossing om in te nemen, bevat
veel suiker (sirupus)
Solubilisaties voor oraal gebruik
Suspensie voor oraal gebruik (suspensio)
Afreksel (infusum of tinctuur)
Oplosmiddelen:
Het oplosmiddel is de vloeistof waarin de op te lossen stof wordt opgenomen. Wanneer niet
anders is vermeld, wordt water bedoeld.
- Water
- Alcohol
- Glycerol
- Propyleenglycol
- Polyethyleenglycol
- Sorbitol
- Stropen
- Ether
- Vette olie
- Paraffine
Of mengsels van deze oplosmiddelen.
Water:
Verschillende doeleinden. Als grondstof en soms voor het naspoelen van glaswerk of
verpakkingsmateriaal.
Aqua purificata= water dat geen opgeloste mineralen bevat. Het wordt op verschillende
manieren bereid (bijv. destillatie en demineralisatie).
Aqua destillata= is vers gedestileerd water; het bevat geen micro-organismen.
Aqua demineralisata= water dat door een ionenwisselaar gezuiverd is en microbiologisch
minder betrouwbaar is.
Water is er in verschillende kwaliteiten: kraanwater (aqua communis), gezuiverd water (aqua
purificata), water voor injecties (aqua ad injectabilia) en water van goede microbiologische
kwaliteit.
Alcohol:
Ethanol is absolute alcohol.
Gedenatureerde alcohol is alcohol die voor consumptie ongeschikt is gemaakt. Dit gebeurt
door te toevoegen van bepaalde stoffen; de alcohol heet dan alcohol ketonatus. Door deze
Hoofdstuk 1 wegen en meten:
Bij verdunnen wordt aan een oplossing meer vloeistof toegevoegd om de concentratie van
de oplossing te verlagen.
Bij verwrijving wordt aan een vaste stof een vaste indifferente stof (geen werking, bijv.
zetmeel) toegevoegd.
Romeinse cijfers:
X = 10
L = 50
C = 100
D = 500
M = 1000
Opbouw verloopt; eerst de duizendtallen, honderdtallen, tientallen en eenheden.
Hoofdstuk 2 bereiden in de apotheek:
RBV= receptbereidingsvoorschrif
RBP= receptbereidingsprotocol
VTGM= voor toediening gereedmaken
Hoofdstuk 3 poedermengsels:
Een gemicroniseerde stof is de deeltjesgrootte vaak kleiner dan 10 micrometer.
Hoofdstuk 4 capsules:
Aandachtspunten bij de bereiding:
- Vulstoffen moeten goede stromingseigenschappen bezitten en mogen de werking en
de houdbaarheid van het geneesmiddel niet nadelig beïnvloeden Avicel PH102
- Om de stromingseigenschappen van een poedermengsel te verbeteren wordt er een
glijmiddel toegevoegd colloidaal siliciumoxide (Aerosil 200 V). In veel gevallen
voldoet 1 mg silica per capsule.
Hoge dosering, meer dan 50 mg aan werkzame stof.
- Kleinste hoeveelheid werkzame stof
- Later aanvullen met microkristallijne cellulose (avicel)
Lage dosering, minder dan 50 mg aan werkzame stof.
- Farmaca mag niet meer dan 25% van de capsulemaat bevatten
- Vul de maatcilinder met 50-75% vulstof (portie A)
- Aanvullen (portie B)
Inpakmethode:
- Maatcilinder vullen tot circa 75% van het totale volume
- Hamburger effect
- Aanvullen tot volume
,Bereiding met primojelcapsulevulmengsel corticosteroïden:
Soms kunnen de stromingseigenschappen van stoffen zo slecht zijn dat ook avicel niet als
vulstof kan worden gebruikt of dat je een onvoldoende homogene verdeling van de stof over
alle capsules kunt krijgen. Zoals bijvoorbeeld prednisolon (slechte stromingseigenschappen)
dus gebruik je primojel. Dat geld bij alle corticosteroïden. Je gebruikt hiervoor de
inpakmethode, hamburger effect.
Oplosmethode, 5 mg of minder aan werkzame stof:
De sterk werkzame stof wordt in het snel verdampend oplosmiddel opgelost, waarna met de
vulstof gedempt wordt. Dat houdt in dat er gemengd wordt tot dat het poeder droog en
geurloos is. Veel gebruikte organische oplosmiddelen zijn dichloormethaan en aceton.
Afweeghoeveelheid, minder dan 50?
Bij een bereiding kan het soms zijn dat de af te wegen hoeveelheid minder dan 50 mg is. Of
je maakt meer capsules, als dat niet kan vanwege de kosten wordt er gekozen voor een
verwrijving, een 10- of 100-voudige verwrijving.
Kwaliteitseisen capsules:
1. Homogeniteit
2. Doseernauwkeurigheid
3. Indeuken van de capsules
4. Afwijking van het gewicht van de inhoud van de capsule. Eis 3%
5. Spreiding. Capsules tot 300 mg 4% en capsules vanaf 300 mg 3%
Hoofdstuk 5 vloeistoffen:
Niet steriele vloeibare toedieningsvormen worden voor verschillende doeleinden gegeven:
- Voor algemene werking: bijv. noscapinedrank tegen hoest wordt in maagdarmkanaal
opgenomen.
- Voor plaatselijke werking: werkzame stoffen worden in een bepaalde concentratie in
contact gebracht met de huid of met de slijmvliezen. Bijv. depvloeistoffen.
Veelvoorkomende niet-steriele vloeistoffen voor in- en uitwendig gebruik.
Categorie: Voorbeeld:
Orale toediening Dranken
Emulsies
Solubilisaties; Suspensies
Druppels
Stropen
Afreksels (bijna niet meer)
Toediening op de huid Emulsies
Lotions
Smeersels
Gels/slijmen
Oplossingen
Collodia; Shampoos
,Voor- en nadelen van vloeibare toedieningsvormen:
Voordelen:
- Makkelijk om het volume aan te passen (gebruik)
- Makkelijk toe te dienen
- Snellere werking en betere beschikbaarheid
- Eenvoudig op maat worden bereid
Nadelen:
- Houdbaarheid is beperkter, vanwege ontledingsreacties
- Minder eenvoudig te vervoeren
- Geneesmiddelen met een slechte smaak of die de maagwand sterk irriteren zijn niet
zo geschikt voor een drank
- Suspensies moeten goed worden geschud (werkzame stof zakt uit)
- Door de eenvoud van de toediening kan ongewenst gebruik of overdosering eerder
voorkomen
Samenstelling:
Meestal uit een basisvloeistof, de werkzame stof(fen) en hulpstoffen.
Basisvloeistof of constituens:
Dit is meestal water, al dan niet gemengd met stroop (mengsel van water en suiker),
sorbitoloplossing, alcohol of propyleenglycol.
Werkzame stoffen:
Kan oplosbaar, onoplosbaar of gedeeltelijk oplosbaar zijn in de basisvloeistof. Afhankelijk van
de oplosbaarheid ontstaat een heldere oplossing of een dispersie. Een dispersie is een fijne
verdeling van een vaste stof of vloeistof in het oplosmiddel, wanneer de vaste stof of
vloeistof niet (of niet volledig) oplosbaar of mengbaar is met het oplosmiddel.
Naamgeving:
Ze kunnen worden ingedeeld naar bereidingswijze: oplossingen of dispersies (bijvoorbeeld
suspensies of solubilisaties). Ook kunnen ze worden ingedeeld naar de toepassing: uitwendig
of inwendig.
Veel gebruikte namen voor vloeibare toedieningsvormen:
Toepassing: Naam:
Uitwendig op de huid Aanstipvloeistof (collodium)
Creme (cremor)
Emulsie voor cutaan gebruik (linimentum)
Gel
Oplossing voor cutaan gebruik
(solutio/shampoo)
Suspensie voor cutaan gebruik
(lotio/schudsel)
Desinfectiemiddelen/oplossingen
Uitwendig gebruik op de slijmvliezen Gel voor dentaal gebruik
Gel voor oromucosaal gebruik
Gorgeldrank (gargarisma)
, Mondspoeling (collutio)
Neusdruppels (rhinoguttae)
Neussprayvloeistof
Vloeistof voor inhalatiedamp (vapores)
Ontsmettings-/desinfectievloeistoffen
Inwendig Drank/oplossing om in te nemen (mixtura,
mixtuur, potio)
Druppels voor oraal gebruik (guttae)
Emulsies voor oraal gebruik (emulsum)
Stroop/oplossing om in te nemen, bevat
veel suiker (sirupus)
Solubilisaties voor oraal gebruik
Suspensie voor oraal gebruik (suspensio)
Afreksel (infusum of tinctuur)
Oplosmiddelen:
Het oplosmiddel is de vloeistof waarin de op te lossen stof wordt opgenomen. Wanneer niet
anders is vermeld, wordt water bedoeld.
- Water
- Alcohol
- Glycerol
- Propyleenglycol
- Polyethyleenglycol
- Sorbitol
- Stropen
- Ether
- Vette olie
- Paraffine
Of mengsels van deze oplosmiddelen.
Water:
Verschillende doeleinden. Als grondstof en soms voor het naspoelen van glaswerk of
verpakkingsmateriaal.
Aqua purificata= water dat geen opgeloste mineralen bevat. Het wordt op verschillende
manieren bereid (bijv. destillatie en demineralisatie).
Aqua destillata= is vers gedestileerd water; het bevat geen micro-organismen.
Aqua demineralisata= water dat door een ionenwisselaar gezuiverd is en microbiologisch
minder betrouwbaar is.
Water is er in verschillende kwaliteiten: kraanwater (aqua communis), gezuiverd water (aqua
purificata), water voor injecties (aqua ad injectabilia) en water van goede microbiologische
kwaliteit.
Alcohol:
Ethanol is absolute alcohol.
Gedenatureerde alcohol is alcohol die voor consumptie ongeschikt is gemaakt. Dit gebeurt
door te toevoegen van bepaalde stoffen; de alcohol heet dan alcohol ketonatus. Door deze
