Hoofdstuk 7
De jongvolwassene
22-40 jaar
Over het begrip volwassenheid wordt niet eenduidig gesproken, je kunt lichamelijk volwassen zijn
maar maatschappelijk, cognitief en sociaal nog lang niet. Volwassen betekend letterlijk volgroeid,
maar is eigenlijk geen statische eindsituatie.
De lichamelijke ontwikkeling
Vaak zie je na een fysiek hoogtepunt tussen 20 en 30 jaar een stagnatie en daarna een heel
geleidelijke achteruitgang. Topsporters zijn vaak jongvolwassenen, dit komt omdat hun focus
doorgaans beter is dan in de adolescentie. De omslag ligt rond de 30 jaar.
Het moment van volwassen worden is erg cultuurafhankelijk. Er is alleen geen enkele cultuur waarbij
iemand volwassen wordt genoemd die lichamelijk nog niet is volgroeid. Bij ons wordt de kloof tussen
lichamelijke en maatschappelijke volwassenheid steeds groter, vanwege de toenemende eisen die de
maatschappij aan haar leden stelt en daarmee de samenhangende verlengde opleidingstijd.
De biologische veroudering verloopt niet synchroon: alle fysiologische functies kennen hun eigen
unieke ontwikkelingsverloop. De sensorische capaciteit neemt ook vaak wat af. Na het 20 e jaar neemt
bijvoorbeeld het gehoor al af.
Een genetische aanleg bepaalt samen met de levensstijl en de leefomgeving dat er grote onderlinge
of interindividuele verschillen te zien zijn.
De Wear and tear theorie gaat ervan uit dat het gebruik van lichamelijke functies tot slijtage leidt. De
Use it or lose it theorie gaat er van uit dat het gebruik van lichamelijke functies zorgt voor het behoud
er van.
Ernstige ziekten komen tot het 35e jaar nog weinig voor, de grootste doodsoorzaak zijn
verkeersongelukken. De periode van de jongvolwassenen kan je stellen als een periode van kracht en
bloei. Veel slechte gewoonten hebben nog niet zo’n zichtbaar effect.
Een burn-out is een verschijnsel waarbij mensen emotioneel en lichamelijk uitgeput zijn, een afkeer
van werk hebben en gevoelens van verminderde competentie.
In het verlengde van een burn-out wordt het begrip dertigersdilemma gelanceerd. Dit is een soort
identiteitscrisis bij vooral westerse en hoogopgeleide mensen van tussen de 25 en 30 jaar. Zij hebben
in bijzondere mate last van keuzestress over de gemaakte keuzes in hun drukke leven omdat zij zo
veel kansen hebben.
In de periode van jongvolwassenheid speelt reproductiviteit bij velen een belangrijke rol. Veel jonge
volwassenen maken na oppervlakkige of semi-definitieve keuzes van een potentiële partner
uiteindelijk een definitieve keuze.
De cognitieve veranderingen
,In de periode van de jongvolwassene worden op zich geen hogere denkvormen meer ontwikkeld,
maar de effectiviteit van het denken wordt wel sterk verbeterd.
Er kunnen twee soorten intelligentie worden onderscheiden:
1. De gekristalliseerde intelligentie heeft betrekking op denkhandelingen die iemand kan uitvoeren
vanwege het gevolgde onderwijs en ervaring. De gekristalliseerde intelligentie komt tot uiting in
vormen van oordeelsvaardigheid die je door ervaring en leren binnen de cultuur kunt verwerven.
Deze vorm van intelligentie geeft de mate aan waarin iemand zich de collectieve intelligentie van
zijn cultuur heeft eigen gemaakt voor persoonlijk gebruik.
2. De vloeiende intelligentie is ervaringsonafhankelijk en hangt samen met de waarneming en de
verwerking van informatie. Vloeiende intelligentie verwijst naar vaardigheden om verschillende
dingen tegelijk in het bewustzijn te houden, zoals begripsvorming en redenerend en
abstraherend vermogen. Deze vorm van intelligentie verwijst naar de capaciteit om verbanden af
te leiden en het zien van relaties. Deze vorm neemt toe tot in de adolescentie en neemt daarna
systematisch af. Het verlies van deze vorm van intelligentie lijkt gecompenseerd te worden door
de winst op de uitgekristalliseerde intelligentie.
Volgens Piaget treden er geen kwalitatieve veranderingen op in de cognitieve mogelijkheden van de
jongvolwassene ten opzichte van de adolescent. Alleen zou er sprake zijn van stabiliteit in het niveau
van denken (assimilatie).
Schaie ondersteunt de mening van Piaget, maar voegt daaraan toe dat er een veel grotere diversiteit
aan situaties beschikbaar is in deze levensfase. Door de langere levenservaring hebben zij met meer
vraagstukken te maken gekregen dan de adolescent. Deze diversiteit biedt de mogelijkheid de
opgedane kennis in veel verschillende situaties toe te passen (transfer).
Hoe het individu met de verworven en te verwerven kennis omgaat, is onder meer afhankelijk van
iemand persoonskenmerken. Schaie beschrijft hoe deze toepassing in diverse levensfasen plaatsvindt:
- In de kinder- en adolescentiefase zie je voornamelijk de kennisverwerving (fasen Piaget).
- De jongvolwassene is voornamelijk bezig met het toepassen van de kennis op het werk, in een
relatie, of in de opvoeding van kinderen.
- Verantwoordelijkheidsfase treedt op in de rijpere volwassenheid (40-60 jaar); de informatie wordt
nu meer gebruikt ten gunste van anderen.
- Reïntegratieve periode zie je bij de oudere volwassene (60-75 jaar). In deze fase probeert het
individu op basis van heroverweging van bepaalde waarden en prioriteiten de nog te beschikking
staande cognitieve mogelijkheden en de energie selectief te gebruiken.
Het denken van de jongvolwassene wordt ook getypeerd door een steeds meer subjectieve manier
van begrijpen.
Feldman stelt dat de jongvolwassenen door alle ups en downs van het volwassen leven minder rigide
gaan denken over de wereld dan adolescenten.
Er wordt in de persoonlijkheidspsychologie een onderscheid gemaakt tussen twee manieren om met
kennis om te gaan:
1. De mensen die de wereld niet naar hun hand willen zetten, maar zich conformeren (adaptors).
2. De mensen die proberen grip te krijgen op hun wereld door zelf dingen te veranderen en
oplossingen voor ervaren problemen te bedenken (innovators).
, Het aanmaken van nieuwe hersencellen in de hippocampus gaat het hele leven door. Hierbij is het
opvallend dat cognitieve stimulatie in combinatie met lichamelijke beweging de mogelijkheid tot het
integreren van nieuwe cellen in bestaande neurale netwerken lijkt te bepalen.
Het denken van de volwassenen kun je beschouwen als een verandering van het hypothetisch-
deductieve naar het meet pragmatische, het denken wordt meer subjectief en emotioneel. Je kan
spreken van een ontwikkeling van het formeel-logische denken naar het postformele denken.
De formele denker hanteert logische analyses, causale verbanden en hypothetische abstracties,
kennis wordt als absoluut en onveranderbaar beschouwd.
De postformele denker beseft dat variabelen elkaar kunnen beïnvloeden en dat concrete
gebeurtenissen in de realiteit centraal staan. Ook beseft hij dat kennis niet altijd absoluut is en
afhankelijk is van de omgeving.
De mix van formeel, intuïtief en subjectief denken wordt gezien als een Gestalt. Bij een Gestalt of
geheel is de veronderstelling dat het geheel meer is dan de som der delen. In de Gestaltpsychologie
wordt aangenomen dat je psychologische verschijnselen alleen kunt begrijpen door ze te zien als
geordende, gestructureerde gehelen (Gestalten).
Het individu maakt van veel situaties een gestructureerd geheel of een Gestalt. Dit heeft onder
andere te maken met associaties die tijdens het leren zijn vastgelegd.
Het individu maakt van veel situaties een gestructureerd geheel of een Gestalt, dit heeft onder
andere te maken met associaties die tijdens het leren zijn vastgelegd. De manier waarop je een
Gestalt maakt hangt ook af van je interesses, persoonlijkheid en stemming. Je maakt in je perceptie je
waarneming graag af; je verzint er dingen bij en ziet dingen die er feitelijk niet zijn.
Het postformele denken betekent ook dat het denken minder uniform wordt en dat mensen zich in
meer verschillende richtingen lijken te ontwikkelen. Hierdoor is het gedrag slechts binnen zeer brede
grenzen te voorspellen.
Het LTG is nauwelijks gerelateerd aan leeftijd, het KTG gaat wel achteruit, alleen hebben
jongvolwassenen er gemiddeld nog niet zo veel last van. In het LTG worden geheugeninhouden
georganiseerd opgeslagen (encoding), dit zorgt ervoor dat het individu deze inhouden kan oproepen
(retrieval).
Retrograde amnesie: als indrukken en informatie uit een korte periode door een trauma of ongeluk
zijn verdwenen.
Anterogade amnesie: als er na een beschadiging geen nieuwe informatie meer blijvend kan worden
onthouden.
Idiots savants: mensen met een gediagnosticeerde zware verstandelijke beperking die tegelijkertijd
een uitzonderlijk goed geheugen hebben.
Het zelfbeeld en de autonomie
Naarmate de persoon ouder wordt, krijgt het ego (Ich) steeds meer macht en invloed. Het ontwikkelt
een scala van afweermechanismen die het id (Es) en het superego (Über-Ich) om de tuin leiden.
Erikson noemt de fase van de jongvolwassene de fase van de intimiteit versus het isolement. Als de
jongvolwassene er niet in slaagt om zijn ontwikkelingstaken te vervullen, raakt hij in een isolement.
Volgens Erikson moet de jongvolwassene de volgende ontwikkelingstaken vervullen:
De jongvolwassene
22-40 jaar
Over het begrip volwassenheid wordt niet eenduidig gesproken, je kunt lichamelijk volwassen zijn
maar maatschappelijk, cognitief en sociaal nog lang niet. Volwassen betekend letterlijk volgroeid,
maar is eigenlijk geen statische eindsituatie.
De lichamelijke ontwikkeling
Vaak zie je na een fysiek hoogtepunt tussen 20 en 30 jaar een stagnatie en daarna een heel
geleidelijke achteruitgang. Topsporters zijn vaak jongvolwassenen, dit komt omdat hun focus
doorgaans beter is dan in de adolescentie. De omslag ligt rond de 30 jaar.
Het moment van volwassen worden is erg cultuurafhankelijk. Er is alleen geen enkele cultuur waarbij
iemand volwassen wordt genoemd die lichamelijk nog niet is volgroeid. Bij ons wordt de kloof tussen
lichamelijke en maatschappelijke volwassenheid steeds groter, vanwege de toenemende eisen die de
maatschappij aan haar leden stelt en daarmee de samenhangende verlengde opleidingstijd.
De biologische veroudering verloopt niet synchroon: alle fysiologische functies kennen hun eigen
unieke ontwikkelingsverloop. De sensorische capaciteit neemt ook vaak wat af. Na het 20 e jaar neemt
bijvoorbeeld het gehoor al af.
Een genetische aanleg bepaalt samen met de levensstijl en de leefomgeving dat er grote onderlinge
of interindividuele verschillen te zien zijn.
De Wear and tear theorie gaat ervan uit dat het gebruik van lichamelijke functies tot slijtage leidt. De
Use it or lose it theorie gaat er van uit dat het gebruik van lichamelijke functies zorgt voor het behoud
er van.
Ernstige ziekten komen tot het 35e jaar nog weinig voor, de grootste doodsoorzaak zijn
verkeersongelukken. De periode van de jongvolwassenen kan je stellen als een periode van kracht en
bloei. Veel slechte gewoonten hebben nog niet zo’n zichtbaar effect.
Een burn-out is een verschijnsel waarbij mensen emotioneel en lichamelijk uitgeput zijn, een afkeer
van werk hebben en gevoelens van verminderde competentie.
In het verlengde van een burn-out wordt het begrip dertigersdilemma gelanceerd. Dit is een soort
identiteitscrisis bij vooral westerse en hoogopgeleide mensen van tussen de 25 en 30 jaar. Zij hebben
in bijzondere mate last van keuzestress over de gemaakte keuzes in hun drukke leven omdat zij zo
veel kansen hebben.
In de periode van jongvolwassenheid speelt reproductiviteit bij velen een belangrijke rol. Veel jonge
volwassenen maken na oppervlakkige of semi-definitieve keuzes van een potentiële partner
uiteindelijk een definitieve keuze.
De cognitieve veranderingen
,In de periode van de jongvolwassene worden op zich geen hogere denkvormen meer ontwikkeld,
maar de effectiviteit van het denken wordt wel sterk verbeterd.
Er kunnen twee soorten intelligentie worden onderscheiden:
1. De gekristalliseerde intelligentie heeft betrekking op denkhandelingen die iemand kan uitvoeren
vanwege het gevolgde onderwijs en ervaring. De gekristalliseerde intelligentie komt tot uiting in
vormen van oordeelsvaardigheid die je door ervaring en leren binnen de cultuur kunt verwerven.
Deze vorm van intelligentie geeft de mate aan waarin iemand zich de collectieve intelligentie van
zijn cultuur heeft eigen gemaakt voor persoonlijk gebruik.
2. De vloeiende intelligentie is ervaringsonafhankelijk en hangt samen met de waarneming en de
verwerking van informatie. Vloeiende intelligentie verwijst naar vaardigheden om verschillende
dingen tegelijk in het bewustzijn te houden, zoals begripsvorming en redenerend en
abstraherend vermogen. Deze vorm van intelligentie verwijst naar de capaciteit om verbanden af
te leiden en het zien van relaties. Deze vorm neemt toe tot in de adolescentie en neemt daarna
systematisch af. Het verlies van deze vorm van intelligentie lijkt gecompenseerd te worden door
de winst op de uitgekristalliseerde intelligentie.
Volgens Piaget treden er geen kwalitatieve veranderingen op in de cognitieve mogelijkheden van de
jongvolwassene ten opzichte van de adolescent. Alleen zou er sprake zijn van stabiliteit in het niveau
van denken (assimilatie).
Schaie ondersteunt de mening van Piaget, maar voegt daaraan toe dat er een veel grotere diversiteit
aan situaties beschikbaar is in deze levensfase. Door de langere levenservaring hebben zij met meer
vraagstukken te maken gekregen dan de adolescent. Deze diversiteit biedt de mogelijkheid de
opgedane kennis in veel verschillende situaties toe te passen (transfer).
Hoe het individu met de verworven en te verwerven kennis omgaat, is onder meer afhankelijk van
iemand persoonskenmerken. Schaie beschrijft hoe deze toepassing in diverse levensfasen plaatsvindt:
- In de kinder- en adolescentiefase zie je voornamelijk de kennisverwerving (fasen Piaget).
- De jongvolwassene is voornamelijk bezig met het toepassen van de kennis op het werk, in een
relatie, of in de opvoeding van kinderen.
- Verantwoordelijkheidsfase treedt op in de rijpere volwassenheid (40-60 jaar); de informatie wordt
nu meer gebruikt ten gunste van anderen.
- Reïntegratieve periode zie je bij de oudere volwassene (60-75 jaar). In deze fase probeert het
individu op basis van heroverweging van bepaalde waarden en prioriteiten de nog te beschikking
staande cognitieve mogelijkheden en de energie selectief te gebruiken.
Het denken van de jongvolwassene wordt ook getypeerd door een steeds meer subjectieve manier
van begrijpen.
Feldman stelt dat de jongvolwassenen door alle ups en downs van het volwassen leven minder rigide
gaan denken over de wereld dan adolescenten.
Er wordt in de persoonlijkheidspsychologie een onderscheid gemaakt tussen twee manieren om met
kennis om te gaan:
1. De mensen die de wereld niet naar hun hand willen zetten, maar zich conformeren (adaptors).
2. De mensen die proberen grip te krijgen op hun wereld door zelf dingen te veranderen en
oplossingen voor ervaren problemen te bedenken (innovators).
, Het aanmaken van nieuwe hersencellen in de hippocampus gaat het hele leven door. Hierbij is het
opvallend dat cognitieve stimulatie in combinatie met lichamelijke beweging de mogelijkheid tot het
integreren van nieuwe cellen in bestaande neurale netwerken lijkt te bepalen.
Het denken van de volwassenen kun je beschouwen als een verandering van het hypothetisch-
deductieve naar het meet pragmatische, het denken wordt meer subjectief en emotioneel. Je kan
spreken van een ontwikkeling van het formeel-logische denken naar het postformele denken.
De formele denker hanteert logische analyses, causale verbanden en hypothetische abstracties,
kennis wordt als absoluut en onveranderbaar beschouwd.
De postformele denker beseft dat variabelen elkaar kunnen beïnvloeden en dat concrete
gebeurtenissen in de realiteit centraal staan. Ook beseft hij dat kennis niet altijd absoluut is en
afhankelijk is van de omgeving.
De mix van formeel, intuïtief en subjectief denken wordt gezien als een Gestalt. Bij een Gestalt of
geheel is de veronderstelling dat het geheel meer is dan de som der delen. In de Gestaltpsychologie
wordt aangenomen dat je psychologische verschijnselen alleen kunt begrijpen door ze te zien als
geordende, gestructureerde gehelen (Gestalten).
Het individu maakt van veel situaties een gestructureerd geheel of een Gestalt. Dit heeft onder
andere te maken met associaties die tijdens het leren zijn vastgelegd.
Het individu maakt van veel situaties een gestructureerd geheel of een Gestalt, dit heeft onder
andere te maken met associaties die tijdens het leren zijn vastgelegd. De manier waarop je een
Gestalt maakt hangt ook af van je interesses, persoonlijkheid en stemming. Je maakt in je perceptie je
waarneming graag af; je verzint er dingen bij en ziet dingen die er feitelijk niet zijn.
Het postformele denken betekent ook dat het denken minder uniform wordt en dat mensen zich in
meer verschillende richtingen lijken te ontwikkelen. Hierdoor is het gedrag slechts binnen zeer brede
grenzen te voorspellen.
Het LTG is nauwelijks gerelateerd aan leeftijd, het KTG gaat wel achteruit, alleen hebben
jongvolwassenen er gemiddeld nog niet zo veel last van. In het LTG worden geheugeninhouden
georganiseerd opgeslagen (encoding), dit zorgt ervoor dat het individu deze inhouden kan oproepen
(retrieval).
Retrograde amnesie: als indrukken en informatie uit een korte periode door een trauma of ongeluk
zijn verdwenen.
Anterogade amnesie: als er na een beschadiging geen nieuwe informatie meer blijvend kan worden
onthouden.
Idiots savants: mensen met een gediagnosticeerde zware verstandelijke beperking die tegelijkertijd
een uitzonderlijk goed geheugen hebben.
Het zelfbeeld en de autonomie
Naarmate de persoon ouder wordt, krijgt het ego (Ich) steeds meer macht en invloed. Het ontwikkelt
een scala van afweermechanismen die het id (Es) en het superego (Über-Ich) om de tuin leiden.
Erikson noemt de fase van de jongvolwassene de fase van de intimiteit versus het isolement. Als de
jongvolwassene er niet in slaagt om zijn ontwikkelingstaken te vervullen, raakt hij in een isolement.
Volgens Erikson moet de jongvolwassene de volgende ontwikkelingstaken vervullen:
