, Privaat Recht les 1
Voorbereiding:
• Leest u hoofdstuk 1 en 2 uit het boek De grondslag van het vermogens- en ondernemingsrecht die
als downloads bij deze les zijn gevoegd;
• Leest u hoofdstuk 7 uit het boek Inleiding Privaatrecht.
• Maakt u de opdrachten bij deze les.
Onderwerpen:
• Rechtsregels en rechtsbronnen
• Systematiek van het BW
• Algemene regels van het vermogensrecht
• Vermogensrechten
• Bronnen van verbintenissen
Leerdoelen:
1. De soorten rechtsregels en rechtsbronnen van het privaatrecht benoemen. (1)
2. De systematiek van het BW beschrijven. (1)
3. De regels in het BW over vermogensrechten benoemen. (1)
4. Aanwijzen hoe conflicterende rechten zich tot elkaar verhouden. (1)
1
,1. De soorten rechtsregels en rechtsbronnen van het privaatrecht benoemen. (1)
Rechtsregels zijn rechtsregels als zij als zodanig worden erkend en door rechters en andere autoriteiten worden
toegepast en afgedwongen. Men noemt zulke regels ‘juridisch relevant’ en ‘rechters afdwingbaar’.
Voorbeelden:
• Op de openbaren weg moet het verkeer rechts houden
• Wie iets koopt, moet daarvoor een koopprijs betalen
• De beslechting van geschillen
• Het recht op bijstand
Al deze rechts regels vormen het Nederlands recht. De andere regels zijn regels van moraal en fatsoen.
Rechtsregels kunnen worden onderscheiden in:
• Publiekrechtelijk en privaatrechtelijk rechtsregels. Dit zijn twee grote gebieden waarin het Nederlands
recht in wordt verdeeld.
• Dwingende rechtsregels en aanvullend of geregeld recht. Men mag niet van de rechtsregels afwijken.
• Materieelrecht en formeel recht. Dit gebruik je bijvoorbeeld bij: Eigendomsrecht of bij het sluiten
en nakomen van een overeenkomst.
• Objectief recht en subjectief recht. Dit is het geheel van geldende rechtsregelen in Nederland.
Rechtsbronnen
1. De wet.
Rechtsregels die in wetten staan, kunnen op twee manieren worden onderscheiden: Naar inhoud: Dit zijn de
regels die iedereen in Nederland moet nakomen (voor iedereen bindend zijn), zijn regels van materieel recht.
En naar de wijze van totstandkoming: Hier bij wordt rechtsregels in formele of formele & materiele zin
beschreven. Deze komen allen tot stand door de samenwerking van de regering en de state generaal (art. 81
grondwet).
2. Internationale regelingen.
Zoals verdragen tussen verschillende staten.
3. Jurisprudentie.
Onder Jurisprudentie of rechtspraak wordt het geheel van rechtelijke uitspraken verstaan. Rechter zijn
bevoegd geschillen met betrekking tot burgerlijke rechten en schuldvorderingen te beslissen en strafbare
feiten te berechten (art 112 dn 113 grondwet).
4. Gewoonterecht.
Deze rechts bron wordt door mensen zelf ontwikkeld. Het gaat vooral om bepaalde gedragspatronen.
5. Ongeschreven recht.
Dit zijn bijvoorbeeld: gewoontes zoals de redelijkheid en billijkheid.
2
, 2. De systematiek van het BW beschrijven. (1)
In het burgerlijk wetboek wordt het privaatrecht systematische behandeld. Het BW bevat negen boeken:
1. Boek 1: Personen- en familierecht.
2. Boek 2: Rechtspersonen.
3. Boek 3: Vermogensrechte in het algemeen.
4. Boek 4: Erfrecht.
5. Boek 5: Zakelijke rechten.
6. Boek 6: Algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht.
7. Boek 7: Bijzondere overeenkomsten (inclusief boek 7A).
8. Boek 8: Verkeersmiddelen en vervoer.
9. Boek 10: Internationaal privaatrecht.
Deze boeken zijn verdeel in titels en die zijn weer onderverdeeld in afdelingen. Elk boek heeft zijn eigen nummering.
Personen- en familierecht en rechtspersonen (boek 1 en 2)
Er zijn twee soorten personen of rechtssubjecten, te weten natuurlijke personen (mensen) en rechtspersonen
(naamloze en besloten vennootschap, de vereniging, de coöperatie, de onderling waarborgmaatschappij en de
stichting art. 2:3). Dit zijn privaatrechtelijke personen. Daarnaast zijn er ook de staat der Nederlanden, provincies,
gemeente en waterschappen rechtspersonen (art. 2:1). De laatste zijn publiekelijke rechtspersonen. En tot slot zijn
alle kerkgenootschappen rechtspersonen (art. 2:2). Zij worden geregeld door hun eigen statuut en behoren daardoor
noch tot de privaatrechtelijke noch tot de publiekrechtelijke rechtspersonen.
Vermogensrecht (boek 3 t/m 8)
Boek 3: Vermogensrechte in het algemeen.
Behandeld de algemene regels, dat wil zeggen die van toepassing zijn op het gehele vermogensrecht. Dit boek
spreekt slechts over goederen.
Boek 4: Erfrecht.
Wat gebeurt er met diens goeder na overleiden.
Boek 5: Zakelijke rechten.
Behandeld het recht op zaken, zoals eigendom, erfpacht en opstal en de appartementsrechten.
Boek 6: Algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht.
Hier in staan verbintenissen centraal. Zoals een koop verbintenis.
Boek 7: Bijzondere overeenkomsten (inclusief boek 7A).
Dit boek regelt bijvoorbeeld: koopovereenkomsten, de lastgeving, de arbeidsovereenkomst en de reisovereenkomst.
Boek 8: Verkeersmiddelen en vervoer.
Het vervoer van personen en goederen, het vervoer per schip (zee- en binnenvaart), de exploitatie van schepen,
ongevallen met schepen, aansprakelijkheid voor schade en tot slot het wegvervoer.
Internationaal privaatrecht (boek 10)
Dit boek is pas ingevoerd op 1 Januari 2012 en bevat de Nederlandse regels voor bijvoorbeeld het oplossen van
conflicten, die kunnen ontstaan tussen het rechtsstelsel van verschillende landen, bijvoorbeeld als een Nederlander
met een vreemdeling trouwt en de positie van de eventuele kinderen geregeld moet worden. Boek 10 is alleen van
toepassing voor landen die geen deel uitmaken van de EU of waarmee Nederland geen internationaal verdrag heeft
gesloten.
3
Voorbereiding:
• Leest u hoofdstuk 1 en 2 uit het boek De grondslag van het vermogens- en ondernemingsrecht die
als downloads bij deze les zijn gevoegd;
• Leest u hoofdstuk 7 uit het boek Inleiding Privaatrecht.
• Maakt u de opdrachten bij deze les.
Onderwerpen:
• Rechtsregels en rechtsbronnen
• Systematiek van het BW
• Algemene regels van het vermogensrecht
• Vermogensrechten
• Bronnen van verbintenissen
Leerdoelen:
1. De soorten rechtsregels en rechtsbronnen van het privaatrecht benoemen. (1)
2. De systematiek van het BW beschrijven. (1)
3. De regels in het BW over vermogensrechten benoemen. (1)
4. Aanwijzen hoe conflicterende rechten zich tot elkaar verhouden. (1)
1
,1. De soorten rechtsregels en rechtsbronnen van het privaatrecht benoemen. (1)
Rechtsregels zijn rechtsregels als zij als zodanig worden erkend en door rechters en andere autoriteiten worden
toegepast en afgedwongen. Men noemt zulke regels ‘juridisch relevant’ en ‘rechters afdwingbaar’.
Voorbeelden:
• Op de openbaren weg moet het verkeer rechts houden
• Wie iets koopt, moet daarvoor een koopprijs betalen
• De beslechting van geschillen
• Het recht op bijstand
Al deze rechts regels vormen het Nederlands recht. De andere regels zijn regels van moraal en fatsoen.
Rechtsregels kunnen worden onderscheiden in:
• Publiekrechtelijk en privaatrechtelijk rechtsregels. Dit zijn twee grote gebieden waarin het Nederlands
recht in wordt verdeeld.
• Dwingende rechtsregels en aanvullend of geregeld recht. Men mag niet van de rechtsregels afwijken.
• Materieelrecht en formeel recht. Dit gebruik je bijvoorbeeld bij: Eigendomsrecht of bij het sluiten
en nakomen van een overeenkomst.
• Objectief recht en subjectief recht. Dit is het geheel van geldende rechtsregelen in Nederland.
Rechtsbronnen
1. De wet.
Rechtsregels die in wetten staan, kunnen op twee manieren worden onderscheiden: Naar inhoud: Dit zijn de
regels die iedereen in Nederland moet nakomen (voor iedereen bindend zijn), zijn regels van materieel recht.
En naar de wijze van totstandkoming: Hier bij wordt rechtsregels in formele of formele & materiele zin
beschreven. Deze komen allen tot stand door de samenwerking van de regering en de state generaal (art. 81
grondwet).
2. Internationale regelingen.
Zoals verdragen tussen verschillende staten.
3. Jurisprudentie.
Onder Jurisprudentie of rechtspraak wordt het geheel van rechtelijke uitspraken verstaan. Rechter zijn
bevoegd geschillen met betrekking tot burgerlijke rechten en schuldvorderingen te beslissen en strafbare
feiten te berechten (art 112 dn 113 grondwet).
4. Gewoonterecht.
Deze rechts bron wordt door mensen zelf ontwikkeld. Het gaat vooral om bepaalde gedragspatronen.
5. Ongeschreven recht.
Dit zijn bijvoorbeeld: gewoontes zoals de redelijkheid en billijkheid.
2
, 2. De systematiek van het BW beschrijven. (1)
In het burgerlijk wetboek wordt het privaatrecht systematische behandeld. Het BW bevat negen boeken:
1. Boek 1: Personen- en familierecht.
2. Boek 2: Rechtspersonen.
3. Boek 3: Vermogensrechte in het algemeen.
4. Boek 4: Erfrecht.
5. Boek 5: Zakelijke rechten.
6. Boek 6: Algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht.
7. Boek 7: Bijzondere overeenkomsten (inclusief boek 7A).
8. Boek 8: Verkeersmiddelen en vervoer.
9. Boek 10: Internationaal privaatrecht.
Deze boeken zijn verdeel in titels en die zijn weer onderverdeeld in afdelingen. Elk boek heeft zijn eigen nummering.
Personen- en familierecht en rechtspersonen (boek 1 en 2)
Er zijn twee soorten personen of rechtssubjecten, te weten natuurlijke personen (mensen) en rechtspersonen
(naamloze en besloten vennootschap, de vereniging, de coöperatie, de onderling waarborgmaatschappij en de
stichting art. 2:3). Dit zijn privaatrechtelijke personen. Daarnaast zijn er ook de staat der Nederlanden, provincies,
gemeente en waterschappen rechtspersonen (art. 2:1). De laatste zijn publiekelijke rechtspersonen. En tot slot zijn
alle kerkgenootschappen rechtspersonen (art. 2:2). Zij worden geregeld door hun eigen statuut en behoren daardoor
noch tot de privaatrechtelijke noch tot de publiekrechtelijke rechtspersonen.
Vermogensrecht (boek 3 t/m 8)
Boek 3: Vermogensrechte in het algemeen.
Behandeld de algemene regels, dat wil zeggen die van toepassing zijn op het gehele vermogensrecht. Dit boek
spreekt slechts over goederen.
Boek 4: Erfrecht.
Wat gebeurt er met diens goeder na overleiden.
Boek 5: Zakelijke rechten.
Behandeld het recht op zaken, zoals eigendom, erfpacht en opstal en de appartementsrechten.
Boek 6: Algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht.
Hier in staan verbintenissen centraal. Zoals een koop verbintenis.
Boek 7: Bijzondere overeenkomsten (inclusief boek 7A).
Dit boek regelt bijvoorbeeld: koopovereenkomsten, de lastgeving, de arbeidsovereenkomst en de reisovereenkomst.
Boek 8: Verkeersmiddelen en vervoer.
Het vervoer van personen en goederen, het vervoer per schip (zee- en binnenvaart), de exploitatie van schepen,
ongevallen met schepen, aansprakelijkheid voor schade en tot slot het wegvervoer.
Internationaal privaatrecht (boek 10)
Dit boek is pas ingevoerd op 1 Januari 2012 en bevat de Nederlandse regels voor bijvoorbeeld het oplossen van
conflicten, die kunnen ontstaan tussen het rechtsstelsel van verschillende landen, bijvoorbeeld als een Nederlander
met een vreemdeling trouwt en de positie van de eventuele kinderen geregeld moet worden. Boek 10 is alleen van
toepassing voor landen die geen deel uitmaken van de EU of waarmee Nederland geen internationaal verdrag heeft
gesloten.
3
