KNGF: Beweeginterventie
diabetes mellitus type 2
1. Inleiding
Doelstelling van een KNGF-standaard Beweeginterventie: Mensen met chronische
aandoening hebben actieve leefstijl die voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen
(NNGB) en kunnen deze leefstijl handhaven.
DM is een van de meest voorkomende aandoeningen in Nederland. De verwachting is dat dit
cijfer aankomende jaren fors zal stijgen. Bijkomend probleem is het veel voorkomen van
comorbiditeit en op termijn, chronische complicatie. Het vroegtijdig stellen van diagnose en
reguleren van bloedsuikergehalte is van groot belang.
Het beweegprogramma wordt opgesteld a.d.h.v. de wensen van de patiënt,
individuele trainingsdoelen en eventuele comorbiditeit, met als mogelijke trainingsdoel:
- Het ontwikkelen en onderhouden van een actieve leefstijl
- Trainen van de lokale spierkracht en het spieruithoudingsvermogen.
- Gewichtsreductie
- Verbeteren van balansgevoel en het verhogen van het algemeen welbevinden
- Het bestrijden van beïnvloedbare risicofactoren
Deze trainingsdoelen kunnen bereikt worden door;
- Het vergroten van self-efficacy
- Het geven van inzicht in de mogelijkheden om te bewegen
- Leren plezier te hebben in bewegen
- Het vergroten van het maximale aerobe uithoudingsvermogen
- Trainen van lokale spierkracht en spieruithoudingsvermogen
- Functioneel trainen
- Het verlagen van risicofactoren voor andere morbiditeit.
Uiteindelijke doel: uitstromen naar het reguliere beweeg- en sportaanbod.
1.1 Diabetes mellitus type 1 en type 2
1.1.1 Ontstaanswijze
DM-1 ontstaat op jonge leeftijd (<30 jaar). Insulineproducerende cellen sterven af in de
pancreas, doordat het lichaam een afweerreactie tegen deze cellen ontwikkelt. Het gevolg
hiervan is dat de insulineaanmaak wegvalt. Insuline is nodige om glucose (suiker) naar
verschillende lichaamscellen te transporteren. Daarom wordt DM-1 d.m.v. insulinepomp of
injecties behandelt.
De ontstaanswijze van DM-2 is anders. De ontwikkeling van DM-2 wordt door twee
verschijnselen gekenmerkt;
1. Een verminderde werking van insuline in organen als lever-, spier- en vetweefsel
(insulineresistentie)
2. Onvoldoende insulinesecretie door de betacel van pancreas.
, Insulineresistentie is vaak al jaren aanwezig voordat DM-2 ontstaat. De volgende factoren
spelen een rol bij de ontwikkeling van insulineresistentie;
- Overgewicht
- Hoeveelheid intra-abdominaal vet
- Inactiviteit
- Voeding
- Leeftijd
Lichamelijk actieve mensen hebben 30-50% minder kans op het ontwikkelen van DM-2. De
insulineresistentie wordt in het begin gecompenseerd door extra afgifte van insuline vanuit
de pancreas. Hierdoor blijft de bloedglucosespiegel binnen normale grenzen. Totdat de
resistentie niet meer gecompenseerd kan worden en de bloedglucosespiegel stijgt.
Insulineresistentie gaat gepaard met metabole en hemodynamischeafwijkingen, zoals;
- Adipositas
- (licht) verhoogde bloedglucose en insulinewaarde
- Verhoogde triglyceridenwaarden
- Verlaagde HDL-cholesterolwaarden
- Verhoogde bloeddruk
Doordat de glucoseproductie door de lever onvoldoende wordt onderdrukt, is er sprake van
verhoogde nuchtere glucosespiegel. Betacelfunctie veroorzaakt onvoldoende stijging van de
insulinespiegel na voedselinname, waardoor na de maaltijd de bloedglucosespiegel te hoog
is (hyperglykemie). Hyperglykemie is toxisch voor de betacel, waardoor insulineproductie nog
verder achteruitgaat.
DM-2 kan leiden tot onherstelbare complicaties, met name in kleine en grote
bloedvaten. De lange termijn complicaties worden primair veroorzaakt door glucolipotoxiteit.
Het veroorzaakt;
- Retinopathie
- Neuropathie
- Nefropathie
- Verstijving van de bindweefsel
- Verminderde bewegelijkheid van gewrichten
Hoe beter de bloedglucoseregulatie, hoe lager het risico op het ontstaan van deze lange
termijncomplicaties.
De belangrijkste interventie ter voorkoming van zowel een afname van de nierfunctie
als een toename va nierschade is een goede regulatie van de bloeddruk en het voorschrijven
van een renine-angiotensinesysteemremmer.
Bij patiënten met een BMI <27 kan er twijfel ontstaan over welk type diabetes men
heeft. Naast DM-1, zou men mogelijk de latente auto-immune diabetes van volwassenen
(LADA) kunnen hebben. Bij het uitblijven van een adequate response op behandeling met
orale bloedglucose verlagende middelen, lijkt dit te wijzen op LADA.
diabetes mellitus type 2
1. Inleiding
Doelstelling van een KNGF-standaard Beweeginterventie: Mensen met chronische
aandoening hebben actieve leefstijl die voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen
(NNGB) en kunnen deze leefstijl handhaven.
DM is een van de meest voorkomende aandoeningen in Nederland. De verwachting is dat dit
cijfer aankomende jaren fors zal stijgen. Bijkomend probleem is het veel voorkomen van
comorbiditeit en op termijn, chronische complicatie. Het vroegtijdig stellen van diagnose en
reguleren van bloedsuikergehalte is van groot belang.
Het beweegprogramma wordt opgesteld a.d.h.v. de wensen van de patiënt,
individuele trainingsdoelen en eventuele comorbiditeit, met als mogelijke trainingsdoel:
- Het ontwikkelen en onderhouden van een actieve leefstijl
- Trainen van de lokale spierkracht en het spieruithoudingsvermogen.
- Gewichtsreductie
- Verbeteren van balansgevoel en het verhogen van het algemeen welbevinden
- Het bestrijden van beïnvloedbare risicofactoren
Deze trainingsdoelen kunnen bereikt worden door;
- Het vergroten van self-efficacy
- Het geven van inzicht in de mogelijkheden om te bewegen
- Leren plezier te hebben in bewegen
- Het vergroten van het maximale aerobe uithoudingsvermogen
- Trainen van lokale spierkracht en spieruithoudingsvermogen
- Functioneel trainen
- Het verlagen van risicofactoren voor andere morbiditeit.
Uiteindelijke doel: uitstromen naar het reguliere beweeg- en sportaanbod.
1.1 Diabetes mellitus type 1 en type 2
1.1.1 Ontstaanswijze
DM-1 ontstaat op jonge leeftijd (<30 jaar). Insulineproducerende cellen sterven af in de
pancreas, doordat het lichaam een afweerreactie tegen deze cellen ontwikkelt. Het gevolg
hiervan is dat de insulineaanmaak wegvalt. Insuline is nodige om glucose (suiker) naar
verschillende lichaamscellen te transporteren. Daarom wordt DM-1 d.m.v. insulinepomp of
injecties behandelt.
De ontstaanswijze van DM-2 is anders. De ontwikkeling van DM-2 wordt door twee
verschijnselen gekenmerkt;
1. Een verminderde werking van insuline in organen als lever-, spier- en vetweefsel
(insulineresistentie)
2. Onvoldoende insulinesecretie door de betacel van pancreas.
, Insulineresistentie is vaak al jaren aanwezig voordat DM-2 ontstaat. De volgende factoren
spelen een rol bij de ontwikkeling van insulineresistentie;
- Overgewicht
- Hoeveelheid intra-abdominaal vet
- Inactiviteit
- Voeding
- Leeftijd
Lichamelijk actieve mensen hebben 30-50% minder kans op het ontwikkelen van DM-2. De
insulineresistentie wordt in het begin gecompenseerd door extra afgifte van insuline vanuit
de pancreas. Hierdoor blijft de bloedglucosespiegel binnen normale grenzen. Totdat de
resistentie niet meer gecompenseerd kan worden en de bloedglucosespiegel stijgt.
Insulineresistentie gaat gepaard met metabole en hemodynamischeafwijkingen, zoals;
- Adipositas
- (licht) verhoogde bloedglucose en insulinewaarde
- Verhoogde triglyceridenwaarden
- Verlaagde HDL-cholesterolwaarden
- Verhoogde bloeddruk
Doordat de glucoseproductie door de lever onvoldoende wordt onderdrukt, is er sprake van
verhoogde nuchtere glucosespiegel. Betacelfunctie veroorzaakt onvoldoende stijging van de
insulinespiegel na voedselinname, waardoor na de maaltijd de bloedglucosespiegel te hoog
is (hyperglykemie). Hyperglykemie is toxisch voor de betacel, waardoor insulineproductie nog
verder achteruitgaat.
DM-2 kan leiden tot onherstelbare complicaties, met name in kleine en grote
bloedvaten. De lange termijn complicaties worden primair veroorzaakt door glucolipotoxiteit.
Het veroorzaakt;
- Retinopathie
- Neuropathie
- Nefropathie
- Verstijving van de bindweefsel
- Verminderde bewegelijkheid van gewrichten
Hoe beter de bloedglucoseregulatie, hoe lager het risico op het ontstaan van deze lange
termijncomplicaties.
De belangrijkste interventie ter voorkoming van zowel een afname van de nierfunctie
als een toename va nierschade is een goede regulatie van de bloeddruk en het voorschrijven
van een renine-angiotensinesysteemremmer.
Bij patiënten met een BMI <27 kan er twijfel ontstaan over welk type diabetes men
heeft. Naast DM-1, zou men mogelijk de latente auto-immune diabetes van volwassenen
(LADA) kunnen hebben. Bij het uitblijven van een adequate response op behandeling met
orale bloedglucose verlagende middelen, lijkt dit te wijzen op LADA.
