Psychische kwetsbaarheid. Belicht vanuit een sociaalpsychiatrisch perspectief.
Hoofdstuk 1: Ondersteunen of overnemen
Padt, I. van der, Derks, J. & Boon, S. (2017).
Hoofdstuk 1. Ondersteunen of overnemen.
1.1 Inleiding
In de laatste decennia verandering binnen de (sociale) psychiatrie: er wordt steeds meer de nadruk
gelegd op het aanboren van de krachten die mensen met een psychische kwetsbaarheid ook hebben.
Het benutten en versterken van deze krachten moet hen helpen om, ondanks deze kwetsbaarheid,
een zo rijk mogelijk leven te leiden en hun maatschappelijke rollen naar eigen voorkeur en
welbevinden in te vullen.
1.2 ‘Goede zorg’: van klacht naar kracht, van helpen naar aanmoedigen
1.2.1 (Het denken over) vermaatschappelijking
Kernpunt in de gedachtevorming rond vermaatschappelijking was de overtuiging dat een groot deel
van de mensen met psychiatrische problemen er gebaat bij is om zelfstandig te wonen en in zo veel
mogelijk opzichten deel uit te maken van de samenleving.
De oorsprong van deze overtuiging ligt in de ervaringen van de psychiatrische zorg voor soldaten die
na de Tweede Wereldoorlog terugkeerden naar hun thuisland.
Deze ervaringen, in combinatie met de antipsychiatriebeweging uit de jaren ’70 en ’80, waren
aanleiding voor het heroverwegen van hoe ‘goede zorg’ voor mensen met psychiatrische problematiek
er nu daadwerkelijk uit zou moeten zien.
Het duurde in Nederland tot eind jaren ’90 dat er daadwerkelijk beleid werd ontwikkeld dat zich richtte
op extramuralisering of ambulantisering van opvang, behandeling en ondersteuning van mensen met
psychiatrische problemen.
1.2.2 Wetten en bezwaren
Het tempo van deze verandering is echter aanmerkelijk opgevoerd in 2015:
- Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo);
In 2007 waren gemeenten al verantwoordelijk geworden voor het bevorderen van de
participatie van mensen met een beperking en daarmee ook voor het in stand houden van
voorzieningen die deze participatie mogelijk maken.
In 2015 zijn ook de dagbesteding en de zelfstandige huisvesting van deze burgers onder de
verantwoordelijkheid van de gemeenten gebracht.
- Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) de Wet langdurige zorg (Wlz);
De belangrijkste verandering was de overheveling van dagbesteding en zelfstandige
huisvesting van (o.a.) mensen met psychiatrische problematiek naar de Wmo. Daarnaast werd
vastgelegd dat kortdurende (korter dan 3 jaar) intramurale zorg in een instelling voor
geestelijke gezondheidzorg onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) komt te vallen. Uitgangspunt
hierbij is dat de zorg zich richt op behandeling en herstel. Na een onafgebroken opname van
drie jaar komt deze zorg onder de Wlz te vallen.
- Ontstaan van de Participatiewet;
Met de participatiewet wil de overheid bevorderen dat mensen die om wat voor reden dan ook
moeite hebben om (betaalde) arbeid te verrichten toch toegang krijgen tot de arbeidsmarkt.
Verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt bij de gemeenten.
Hoofdstuk 1: Ondersteunen of overnemen
Padt, I. van der, Derks, J. & Boon, S. (2017).
Hoofdstuk 1. Ondersteunen of overnemen.
1.1 Inleiding
In de laatste decennia verandering binnen de (sociale) psychiatrie: er wordt steeds meer de nadruk
gelegd op het aanboren van de krachten die mensen met een psychische kwetsbaarheid ook hebben.
Het benutten en versterken van deze krachten moet hen helpen om, ondanks deze kwetsbaarheid,
een zo rijk mogelijk leven te leiden en hun maatschappelijke rollen naar eigen voorkeur en
welbevinden in te vullen.
1.2 ‘Goede zorg’: van klacht naar kracht, van helpen naar aanmoedigen
1.2.1 (Het denken over) vermaatschappelijking
Kernpunt in de gedachtevorming rond vermaatschappelijking was de overtuiging dat een groot deel
van de mensen met psychiatrische problemen er gebaat bij is om zelfstandig te wonen en in zo veel
mogelijk opzichten deel uit te maken van de samenleving.
De oorsprong van deze overtuiging ligt in de ervaringen van de psychiatrische zorg voor soldaten die
na de Tweede Wereldoorlog terugkeerden naar hun thuisland.
Deze ervaringen, in combinatie met de antipsychiatriebeweging uit de jaren ’70 en ’80, waren
aanleiding voor het heroverwegen van hoe ‘goede zorg’ voor mensen met psychiatrische problematiek
er nu daadwerkelijk uit zou moeten zien.
Het duurde in Nederland tot eind jaren ’90 dat er daadwerkelijk beleid werd ontwikkeld dat zich richtte
op extramuralisering of ambulantisering van opvang, behandeling en ondersteuning van mensen met
psychiatrische problemen.
1.2.2 Wetten en bezwaren
Het tempo van deze verandering is echter aanmerkelijk opgevoerd in 2015:
- Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo);
In 2007 waren gemeenten al verantwoordelijk geworden voor het bevorderen van de
participatie van mensen met een beperking en daarmee ook voor het in stand houden van
voorzieningen die deze participatie mogelijk maken.
In 2015 zijn ook de dagbesteding en de zelfstandige huisvesting van deze burgers onder de
verantwoordelijkheid van de gemeenten gebracht.
- Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) de Wet langdurige zorg (Wlz);
De belangrijkste verandering was de overheveling van dagbesteding en zelfstandige
huisvesting van (o.a.) mensen met psychiatrische problematiek naar de Wmo. Daarnaast werd
vastgelegd dat kortdurende (korter dan 3 jaar) intramurale zorg in een instelling voor
geestelijke gezondheidzorg onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) komt te vallen. Uitgangspunt
hierbij is dat de zorg zich richt op behandeling en herstel. Na een onafgebroken opname van
drie jaar komt deze zorg onder de Wlz te vallen.
- Ontstaan van de Participatiewet;
Met de participatiewet wil de overheid bevorderen dat mensen die om wat voor reden dan ook
moeite hebben om (betaalde) arbeid te verrichten toch toegang krijgen tot de arbeidsmarkt.
Verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt bij de gemeenten.
