Overeenkomstenrecht
Week 1
1.De student begrijpt de gelaagde structuur van het BW.
Het BW kent een gelaagde opbouw, van algemeen naar bijzonder. Daarmee wordt
bedoeld dat het BW eerst de algemene regels geeft die voor een bepaald onderwerp
gelden, waarna voor specifiekere situaties steeds gedetailleerdere regels worden
gegeven.
Boek 1: personen- en familierecht
Boek 2: rechtspersonenrecht
Boek 3: vermogensrecht
Boek 4: erfrecht
Boek 5: zakelijke rechten
Boek 6: verbintenissenrecht
Boek 7: bijzondere overeenkomsten
Boek 7A: vervolg bijzondere overeenkomsten
Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
Boek 10: internationaal privaatrecht
(geel is belangrijk voor overeenkomstenrecht).
2. De student herkent de beginselen van het privaatrecht in een casus.
1. Contractsvrijheid
Uitgangspunt is dat partijen in het verbintenissenrecht vrij zijn om overeen te komen
wat zij willen, zolang dit niet expliciet verboden is of in strijd komt met de openbare
orde of de goede zeden. Kort gezegd, mag alles dus worden afgesproken, zolang het
maar niet verboden is.
2. Pacta sunt servanda
Overeenkomsten moeten worden nagekomen. Wanneer partijen uit vrije wil hebben
besloten een overeenkomst aan te gaan, moet deze in beginsel volledig worden
nagekomen. Belofte maakt schuld, hoeveel spijt een partij achteraf wellicht ook heeft
van de overeenkomst die hij is aangegaan.
3. Vormvrijheid
Zolang de wetgever niet expliciet anders bepaalt, geldt er geen speciale vorm waarin
handelingen verricht moeten worden. Ook hier geldt dus als uitgangspunt: alles mag
op de manier zoals partijen dat willen, tenzij de wetgever hiervan expliciet afwijkt.
Een overeenkomst kan bijvoorbeeld ook mondeling tot stand komen.
uitzonderingen op het beginsel van de vormvrijheid:
- Een huwelijk is slechts geldig als een ambtenaar van de burgerlijke stand dit
gesloten heeft.
- Een hypotheek kun je alleen vestigen als de notaris de hypotheekakte heeft
opgesteld.
- Alleen met behulp van een notaris kan je een naamloze vennootschap oprichten
- Om een procedure te starten moet je in het privaatrecht veelal de deurwaarder
, inschakelen om een dagvaarding aan je tegenpartij uit te brengen.
Zo zijn er meer gevallen te noemen waarin er geen sprake is van vormvrijheid, maar
waar er een speciale wijze is waarop een handeling verricht moet worden of waarbij
de notaris of deurwaarder ingeschakeld moet worden.
4. Redelijkheid en billijkheid
Partijen zijn verplicht zich naar elkaar redelijk en billijk te gedragen. Dit beginsel is
vastgelegd in artikel 6:2 BW. De redelijkheid verwijst naar het verstand, de billijkheid
meer naar ons rechtsgevoel. In de praktijk van het recht worden zij als 1 begrip
gebruikt. Als een situatie onduidelijk is, omdat partijen er niets over hebben
afgesproken, en de wet ook geen aanvullende bepalingen geeft, hebben de
redelijkheid en de billijkheid een aanvullende werking. In de praktijk zal de rechter
uiteindelijk moeten bepalen wat redelijk en billijk is. Hij zal daarbij vooral kijken naar
wat in de maatschappij als gebruikelijk en fatsoenlijk wordt beschouwd.
De werking van de redelijkheid en de billijkheid bij een overeenkomst is geregeld in
6:248 BW. Dit artikel regelt in eerste instantie de aanvullende werking van de
redelijkheid en de billijkheid: als partijen iets niet hebben afgesproken en de wet of
een vaste gewoonte ook geen aanvullende regels geeft, bepalen de redelijkheid en
billijkheid hoe het ‘gat in de overeenkomst’ moet worden opgevuld. Soms kan een
situatie zo onredelijk uitpakken, dat de redelijkheid en de billijkheid de gevolgen van
een overeenkomst kan beperken of wijzigen. Dit is vastgelegd in lid 2. We spreken
dan van de beperkende of derogerende (afwijken van of een uitzondering vormen
op) werking van de redelijkheid en de billijkheid. De derogerende werking van de
redelijkheid en billijkheid speelt slechts in extreme situaties een rol, juist omdat er
anders strijd ontstaat met het beginsel pacta sunt servanda.
5. Bijzonder gaat voor algemeen
Hiermee wordt uitgedrukt dat als er een situatie is waarin 2 rechtsregels op 1 situatie
betrekking hebben, de bijzondere regel voorgaat. Met bijzonder wordt hier bedoeld
dat de regel gedetailleerder is een daarmee meer is toegesneden op de betreffende
situatie.
3. De student herkent de begrippen rechtshandeling, feitelijke handeling, bloot
rechtsfeit en verbintenis in een casus.
Feiten zonder rechtsgevolg:
Het recht verbindt hier geen gevolgen aan. Voorbeeld: koffie drinken met de
buurman.
Rechtshandeling:
Artikel 3:33 BW, een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die
zich door een verklaring heeft geopenbaard.
Feitelijke handeling:
Een menselijke handeling met rechtsgevolg, maar wil is niet vereist.
Voorbeeld: het ingooien van een ruit
Bloot rechtsfeit:
Feiten waar het recht een rechtsgevolg aan verbindt, waarbij er niet echt sprake is
Week 1
1.De student begrijpt de gelaagde structuur van het BW.
Het BW kent een gelaagde opbouw, van algemeen naar bijzonder. Daarmee wordt
bedoeld dat het BW eerst de algemene regels geeft die voor een bepaald onderwerp
gelden, waarna voor specifiekere situaties steeds gedetailleerdere regels worden
gegeven.
Boek 1: personen- en familierecht
Boek 2: rechtspersonenrecht
Boek 3: vermogensrecht
Boek 4: erfrecht
Boek 5: zakelijke rechten
Boek 6: verbintenissenrecht
Boek 7: bijzondere overeenkomsten
Boek 7A: vervolg bijzondere overeenkomsten
Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
Boek 10: internationaal privaatrecht
(geel is belangrijk voor overeenkomstenrecht).
2. De student herkent de beginselen van het privaatrecht in een casus.
1. Contractsvrijheid
Uitgangspunt is dat partijen in het verbintenissenrecht vrij zijn om overeen te komen
wat zij willen, zolang dit niet expliciet verboden is of in strijd komt met de openbare
orde of de goede zeden. Kort gezegd, mag alles dus worden afgesproken, zolang het
maar niet verboden is.
2. Pacta sunt servanda
Overeenkomsten moeten worden nagekomen. Wanneer partijen uit vrije wil hebben
besloten een overeenkomst aan te gaan, moet deze in beginsel volledig worden
nagekomen. Belofte maakt schuld, hoeveel spijt een partij achteraf wellicht ook heeft
van de overeenkomst die hij is aangegaan.
3. Vormvrijheid
Zolang de wetgever niet expliciet anders bepaalt, geldt er geen speciale vorm waarin
handelingen verricht moeten worden. Ook hier geldt dus als uitgangspunt: alles mag
op de manier zoals partijen dat willen, tenzij de wetgever hiervan expliciet afwijkt.
Een overeenkomst kan bijvoorbeeld ook mondeling tot stand komen.
uitzonderingen op het beginsel van de vormvrijheid:
- Een huwelijk is slechts geldig als een ambtenaar van de burgerlijke stand dit
gesloten heeft.
- Een hypotheek kun je alleen vestigen als de notaris de hypotheekakte heeft
opgesteld.
- Alleen met behulp van een notaris kan je een naamloze vennootschap oprichten
- Om een procedure te starten moet je in het privaatrecht veelal de deurwaarder
, inschakelen om een dagvaarding aan je tegenpartij uit te brengen.
Zo zijn er meer gevallen te noemen waarin er geen sprake is van vormvrijheid, maar
waar er een speciale wijze is waarop een handeling verricht moet worden of waarbij
de notaris of deurwaarder ingeschakeld moet worden.
4. Redelijkheid en billijkheid
Partijen zijn verplicht zich naar elkaar redelijk en billijk te gedragen. Dit beginsel is
vastgelegd in artikel 6:2 BW. De redelijkheid verwijst naar het verstand, de billijkheid
meer naar ons rechtsgevoel. In de praktijk van het recht worden zij als 1 begrip
gebruikt. Als een situatie onduidelijk is, omdat partijen er niets over hebben
afgesproken, en de wet ook geen aanvullende bepalingen geeft, hebben de
redelijkheid en de billijkheid een aanvullende werking. In de praktijk zal de rechter
uiteindelijk moeten bepalen wat redelijk en billijk is. Hij zal daarbij vooral kijken naar
wat in de maatschappij als gebruikelijk en fatsoenlijk wordt beschouwd.
De werking van de redelijkheid en de billijkheid bij een overeenkomst is geregeld in
6:248 BW. Dit artikel regelt in eerste instantie de aanvullende werking van de
redelijkheid en de billijkheid: als partijen iets niet hebben afgesproken en de wet of
een vaste gewoonte ook geen aanvullende regels geeft, bepalen de redelijkheid en
billijkheid hoe het ‘gat in de overeenkomst’ moet worden opgevuld. Soms kan een
situatie zo onredelijk uitpakken, dat de redelijkheid en de billijkheid de gevolgen van
een overeenkomst kan beperken of wijzigen. Dit is vastgelegd in lid 2. We spreken
dan van de beperkende of derogerende (afwijken van of een uitzondering vormen
op) werking van de redelijkheid en de billijkheid. De derogerende werking van de
redelijkheid en billijkheid speelt slechts in extreme situaties een rol, juist omdat er
anders strijd ontstaat met het beginsel pacta sunt servanda.
5. Bijzonder gaat voor algemeen
Hiermee wordt uitgedrukt dat als er een situatie is waarin 2 rechtsregels op 1 situatie
betrekking hebben, de bijzondere regel voorgaat. Met bijzonder wordt hier bedoeld
dat de regel gedetailleerder is een daarmee meer is toegesneden op de betreffende
situatie.
3. De student herkent de begrippen rechtshandeling, feitelijke handeling, bloot
rechtsfeit en verbintenis in een casus.
Feiten zonder rechtsgevolg:
Het recht verbindt hier geen gevolgen aan. Voorbeeld: koffie drinken met de
buurman.
Rechtshandeling:
Artikel 3:33 BW, een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die
zich door een verklaring heeft geopenbaard.
Feitelijke handeling:
Een menselijke handeling met rechtsgevolg, maar wil is niet vereist.
Voorbeeld: het ingooien van een ruit
Bloot rechtsfeit:
Feiten waar het recht een rechtsgevolg aan verbindt, waarbij er niet echt sprake is
