Stella Barenholz
CULTURELE PSYCHOLOGIE MIDTERM
INHOUD
Hoorcollege 1: Cross-culturele psychologie begrijpen...................................................................................... 2
Hoorcollege 2: Methodologie....................................................................................................................................... 5
Hoorcollege 3: Kritisch denken................................................................................................................................. 11
Hoorcollege 4: Intelligentie en stoornissen......................................................................................................... 17
Hoorcollege 5: Menselijke ontwikkeling en cultuur......................................................................................... 27
Hoorcollege 6: Emotie.................................................................................................................................................. 34
Hoorcollege 7: Persoonlijkheid................................................................................................................................. 40
1
,Stella Barenholz
HOORCOLLEGE 1: CROSS-CULTURELE PSYCHOLOGIE BEGRIJPEN
Definities
Cultuur is een soort bril waardoor we kijken, een schema dat ons helpt om informatie te
evalueren en organiseren; het is een set van attitudes, gedragingen en symbolen die gedeeld
worden door een grote groep en wordt doorgegeven van generatie op generatie. Het is relevant
voor globalisatie (meer vrije handel), diversiteit en testen (validiteit voor culturen).
Culturen hebben expliciete (openlijke, observeerbare kenmerken zoals kleding of gedrag) en
impliciete (organiserende kenmerken zoals waarden en normen, hierdoor kunnen de expliciete
kenmerken tot uiting komen) kenmerken.
Attitudes zijn overtuigingen over bijvoorbeeld geloof en politiek, alsook morele overtuigingen,
vooroordelen, bijgeloof en meningen.
Gedragingen omvatten alle normen, rollen, gebruiken, gewoontes en manieren. Symbolen
representeren ideeën waarvan de betekenis door de mensen is vormgegeven. Dit kan een object,
kleur, slogan, of gebouw zijn.
Culturele symbolen zijn symbolen waarvan de betekenis van generatie op generatie wordt
doorgegeven, zo kan een wat lijkt onbelangrijk stuk land een grote betekenis hebben voor een
bepaalde groep mensen door de betekenis die het voor hen heeft.
PAPER: Henrich, Heine & Norenzayan: The weirdest people in the world. Bijna al het onderzoek
dat gedaan wordt in experimenten is gedaan op WEIRD: Western, Educated, Industrialized, Rich,
Democratic. Deze mensen zijn echter uitzonderingen, en hierdoor is 96% van alle studies
gebaseerd op maar 12% van de wereldbevolking. Henrich focust op de psychologische
fenomenen die als universeel worden gezien, zoals bepaalde biasen. Vaak verklaren de auteurs
deze verschillen ook niet. Vooral in Amerika wordt er gebruikt gemaakt van bepaalde biasen.
In dit paper worden een paar contrasten gemaakt:
- Modern geïndustrialiseerd vs. kleine maatschappijen:
Bij de Muller-Lyer illusie was het ervaren verschil in de modernere maatschappijen veel
groter, en in de kleinere maatschappijen leek het veel kleiner. Verklaring hiervoor is de
Carpentered World Hypothesis: onze wereld is gemaakt met muren en hoeken; in een
arme omgeving leeft men meer in de natuur. Bij een illusie maken we sneller een 3D van
een 2D plaatje door die ervaring; de mensen die dat nooit gezien hebben doen dit niet en
merken geen verschil op. Dit laat zien dat zelfs een basisproces enorm kan verschillen
onder mensen.
Bij het Ultimatum Game krijgt speler 1 geld en mag hij/zij besluiten hoeveel speler 2
krijgt. Als deze het er niet mee eens is krijgen ze beiden niets. Meestal wordt 50/50 split
gehanteerd bij Westerse landen; er wordt aan reciprociteit gedaan. Bij niet Westerse en
kleinere maatschappijen wordt veel minder weggegeven, maar wordt dit wel
geaccepteerd.
Dit is een verschil met het Dictator Game, hierbij mag de speler 2 het geld niet afwijzen.
Dit gaat dus eerder om eerlijkheid, terwijl het bij Ultimatum om straf gaat, omdat beide
spelers niks kunnen krijgen. Bij beide spellen ziet men dat Amerikanen veel weggeven,
en dat dit geen goede weergave is voor de mensheid.
Vervolgens kan men zien dat de mensen uit WEIRD-landen meer doen aan biologisch
2
,Stella Barenholz
redeneren en categoriseren. Amerikaanse kinderen maken sneller het onderscheid
tussen de mens en andere diersoorten dan kinderen uit ontwikkelingslanden. De reden
hiervoor is dat Amerikaanse kinderen wellicht te weinig blootstellen krijgen aan de
natuur.
Ten slotte zijn er verschillen in spatiele cognitie: egocentrisch vs. allocentrisch. Er zijn
gelijkenissen: sommige perceptuele illusies, kleurperceptie, emotionele expressie, false
belief tasks, numeraal denken, sociale relaties, en psychologisch essentialisme.
- Westers vs. niet Westerse industriële maatschappijen:
Change Blindness is bij Westerse maatschappijen groot omdat er een egocentrisch beeld
is, in Azië is er een allocentrisch beeld (geheel). Als men iets verandert in een focus
object, merken Amerikanen dit sneller; als men iets verandert in het geheel, merken
Japanners dit sneller.
Andere verschillen: anti-sociale straf en coöperatie (Westers straft mensen meer die
meer hebben bijgedragen dan henzelf), independent en interdepentent, analytisch en
holistisch denken, moreel redeneren (Westers hanteert Kohlberg, niet-Westers veel
breder).
Gelijkenissen: partnervoorkeuren, persoonlijkheidsstructuur.
- Amerikanen vs. andere Westerse:
Amerikanen zijn het meest individualistisch in de wereld. Dit heeft implicaties voor
processen waarbij het zelf betrokken is: Amerikanen schrijven zowel positieve als
negatieve gebeurtenissen aan zichzelf toe, en Duitsers doen dit juist niet. Amerikanen
zijn tevens meer patriarchisch, optimistischer en meer beschermend tegenover hun
eigen land.
- Universiteit vs. niet-opgeleide Amerikanen:
Post-decisional spread is een vorm van cognitieve dissonantie (Festinger): mensen
herbeoordelen naarmate een keuze makkelijk of moeilijk is. Als de keuze moeilijk is zal
de mening veel positiever worden. Deze bias komt vooral voor bij Westerse mensen,
Heine deed dit met CD’s: Canadezen veranderen hun mening veel meer dan Japanners.
Snibbe vond in Amerika dat hoogopgeleiden meer van rock houden, en laag-opgeleiden
meer van country; bij de PDS ziet men meer verschil bij hoogopgeleiden, zowel gekozen
als niet-gekozen, en laagopgeleiden geven veel minder verschil achteraf.
Ook: hoogopgeleiden zijn meer individualistisch, minder conformerend, meer vrij in
relaties, meer interdependent, meer autonomisch, minder vooroordelen en racisme.
We kunnen psychologische bevindingen dus niet zomaar gebruiken op elke populatie, en cross-
culturele psychologie houdt zich bezig hoe we weten welke verschillen er zijn, en op wie we het
wel kunnen toepassen. Men doet op een kritische manier, door middel van comparatieve studies
onderzoek naar de verschillen en gelijkenissen tussen culturen. Er worden altijd minimaal twee
verschillende culturele groeperingen gebruikt om deze vergelijkingen te kunnen maken. Zo
wordt geprobeerd duidelijkheid te krijgen over de invloed van cultuur op de menselijke
psychologie.
Psychologische verschillen en de onderliggende oorzaken worden bestudeerd. Met in het
bijzonder de link tussen culturele normen een waarden en de manier waarop mensen hetzelfde,
dan wel verschillend gedrag vertonen in dezelfde situaties. Je kunt je afvragen of mensen uit
verschillende culturen een natuurramp en de daarbij komende (emotionele) pijn anders
ervaren, wat ertoe kan leiden dat verschillende therapieën beter geschikt zijn voor mensen uit
verschillende culturen.
Men kijkt ook naar de gelijkenissen tussen culturele groepen en universele psychologische
waarheden, zoals fenomenen die in meerdere of alle culturen voorkomen. Zo is gebleken dat
dezelfde samenstelling van de Big Five voorkomt in Duitsland, Portugal, Israël, China en Korea.
3
, Stella Barenholz
De doelen van cross-culturele psychologie:
- Het testen van hypothesen en bevindingen in andere culturele omgevingen
- Het verkennen van andere culturen om culturele en psychologische variatie te
ontdekken
- Het integreren van bevindingen uit verschillende culturen om zo te komen tot een meer
universele psychologie
Deze psychologie zoekt naar een link tussen cultuur en de psychologie van de individuen die
leven in deze cultuur. De culturele psychologie zelf gelooft dat menselijk gedrag alleen
betekenisvol is binnen de socioculturele context waarin deze plaatsvindt. De focus ligt meer op
de manier waarop bv. de religieuze kijk op echtscheidingen het gedrag van jonge ouders in een
bepaald land beïnvloedt.
4
CULTURELE PSYCHOLOGIE MIDTERM
INHOUD
Hoorcollege 1: Cross-culturele psychologie begrijpen...................................................................................... 2
Hoorcollege 2: Methodologie....................................................................................................................................... 5
Hoorcollege 3: Kritisch denken................................................................................................................................. 11
Hoorcollege 4: Intelligentie en stoornissen......................................................................................................... 17
Hoorcollege 5: Menselijke ontwikkeling en cultuur......................................................................................... 27
Hoorcollege 6: Emotie.................................................................................................................................................. 34
Hoorcollege 7: Persoonlijkheid................................................................................................................................. 40
1
,Stella Barenholz
HOORCOLLEGE 1: CROSS-CULTURELE PSYCHOLOGIE BEGRIJPEN
Definities
Cultuur is een soort bril waardoor we kijken, een schema dat ons helpt om informatie te
evalueren en organiseren; het is een set van attitudes, gedragingen en symbolen die gedeeld
worden door een grote groep en wordt doorgegeven van generatie op generatie. Het is relevant
voor globalisatie (meer vrije handel), diversiteit en testen (validiteit voor culturen).
Culturen hebben expliciete (openlijke, observeerbare kenmerken zoals kleding of gedrag) en
impliciete (organiserende kenmerken zoals waarden en normen, hierdoor kunnen de expliciete
kenmerken tot uiting komen) kenmerken.
Attitudes zijn overtuigingen over bijvoorbeeld geloof en politiek, alsook morele overtuigingen,
vooroordelen, bijgeloof en meningen.
Gedragingen omvatten alle normen, rollen, gebruiken, gewoontes en manieren. Symbolen
representeren ideeën waarvan de betekenis door de mensen is vormgegeven. Dit kan een object,
kleur, slogan, of gebouw zijn.
Culturele symbolen zijn symbolen waarvan de betekenis van generatie op generatie wordt
doorgegeven, zo kan een wat lijkt onbelangrijk stuk land een grote betekenis hebben voor een
bepaalde groep mensen door de betekenis die het voor hen heeft.
PAPER: Henrich, Heine & Norenzayan: The weirdest people in the world. Bijna al het onderzoek
dat gedaan wordt in experimenten is gedaan op WEIRD: Western, Educated, Industrialized, Rich,
Democratic. Deze mensen zijn echter uitzonderingen, en hierdoor is 96% van alle studies
gebaseerd op maar 12% van de wereldbevolking. Henrich focust op de psychologische
fenomenen die als universeel worden gezien, zoals bepaalde biasen. Vaak verklaren de auteurs
deze verschillen ook niet. Vooral in Amerika wordt er gebruikt gemaakt van bepaalde biasen.
In dit paper worden een paar contrasten gemaakt:
- Modern geïndustrialiseerd vs. kleine maatschappijen:
Bij de Muller-Lyer illusie was het ervaren verschil in de modernere maatschappijen veel
groter, en in de kleinere maatschappijen leek het veel kleiner. Verklaring hiervoor is de
Carpentered World Hypothesis: onze wereld is gemaakt met muren en hoeken; in een
arme omgeving leeft men meer in de natuur. Bij een illusie maken we sneller een 3D van
een 2D plaatje door die ervaring; de mensen die dat nooit gezien hebben doen dit niet en
merken geen verschil op. Dit laat zien dat zelfs een basisproces enorm kan verschillen
onder mensen.
Bij het Ultimatum Game krijgt speler 1 geld en mag hij/zij besluiten hoeveel speler 2
krijgt. Als deze het er niet mee eens is krijgen ze beiden niets. Meestal wordt 50/50 split
gehanteerd bij Westerse landen; er wordt aan reciprociteit gedaan. Bij niet Westerse en
kleinere maatschappijen wordt veel minder weggegeven, maar wordt dit wel
geaccepteerd.
Dit is een verschil met het Dictator Game, hierbij mag de speler 2 het geld niet afwijzen.
Dit gaat dus eerder om eerlijkheid, terwijl het bij Ultimatum om straf gaat, omdat beide
spelers niks kunnen krijgen. Bij beide spellen ziet men dat Amerikanen veel weggeven,
en dat dit geen goede weergave is voor de mensheid.
Vervolgens kan men zien dat de mensen uit WEIRD-landen meer doen aan biologisch
2
,Stella Barenholz
redeneren en categoriseren. Amerikaanse kinderen maken sneller het onderscheid
tussen de mens en andere diersoorten dan kinderen uit ontwikkelingslanden. De reden
hiervoor is dat Amerikaanse kinderen wellicht te weinig blootstellen krijgen aan de
natuur.
Ten slotte zijn er verschillen in spatiele cognitie: egocentrisch vs. allocentrisch. Er zijn
gelijkenissen: sommige perceptuele illusies, kleurperceptie, emotionele expressie, false
belief tasks, numeraal denken, sociale relaties, en psychologisch essentialisme.
- Westers vs. niet Westerse industriële maatschappijen:
Change Blindness is bij Westerse maatschappijen groot omdat er een egocentrisch beeld
is, in Azië is er een allocentrisch beeld (geheel). Als men iets verandert in een focus
object, merken Amerikanen dit sneller; als men iets verandert in het geheel, merken
Japanners dit sneller.
Andere verschillen: anti-sociale straf en coöperatie (Westers straft mensen meer die
meer hebben bijgedragen dan henzelf), independent en interdepentent, analytisch en
holistisch denken, moreel redeneren (Westers hanteert Kohlberg, niet-Westers veel
breder).
Gelijkenissen: partnervoorkeuren, persoonlijkheidsstructuur.
- Amerikanen vs. andere Westerse:
Amerikanen zijn het meest individualistisch in de wereld. Dit heeft implicaties voor
processen waarbij het zelf betrokken is: Amerikanen schrijven zowel positieve als
negatieve gebeurtenissen aan zichzelf toe, en Duitsers doen dit juist niet. Amerikanen
zijn tevens meer patriarchisch, optimistischer en meer beschermend tegenover hun
eigen land.
- Universiteit vs. niet-opgeleide Amerikanen:
Post-decisional spread is een vorm van cognitieve dissonantie (Festinger): mensen
herbeoordelen naarmate een keuze makkelijk of moeilijk is. Als de keuze moeilijk is zal
de mening veel positiever worden. Deze bias komt vooral voor bij Westerse mensen,
Heine deed dit met CD’s: Canadezen veranderen hun mening veel meer dan Japanners.
Snibbe vond in Amerika dat hoogopgeleiden meer van rock houden, en laag-opgeleiden
meer van country; bij de PDS ziet men meer verschil bij hoogopgeleiden, zowel gekozen
als niet-gekozen, en laagopgeleiden geven veel minder verschil achteraf.
Ook: hoogopgeleiden zijn meer individualistisch, minder conformerend, meer vrij in
relaties, meer interdependent, meer autonomisch, minder vooroordelen en racisme.
We kunnen psychologische bevindingen dus niet zomaar gebruiken op elke populatie, en cross-
culturele psychologie houdt zich bezig hoe we weten welke verschillen er zijn, en op wie we het
wel kunnen toepassen. Men doet op een kritische manier, door middel van comparatieve studies
onderzoek naar de verschillen en gelijkenissen tussen culturen. Er worden altijd minimaal twee
verschillende culturele groeperingen gebruikt om deze vergelijkingen te kunnen maken. Zo
wordt geprobeerd duidelijkheid te krijgen over de invloed van cultuur op de menselijke
psychologie.
Psychologische verschillen en de onderliggende oorzaken worden bestudeerd. Met in het
bijzonder de link tussen culturele normen een waarden en de manier waarop mensen hetzelfde,
dan wel verschillend gedrag vertonen in dezelfde situaties. Je kunt je afvragen of mensen uit
verschillende culturen een natuurramp en de daarbij komende (emotionele) pijn anders
ervaren, wat ertoe kan leiden dat verschillende therapieën beter geschikt zijn voor mensen uit
verschillende culturen.
Men kijkt ook naar de gelijkenissen tussen culturele groepen en universele psychologische
waarheden, zoals fenomenen die in meerdere of alle culturen voorkomen. Zo is gebleken dat
dezelfde samenstelling van de Big Five voorkomt in Duitsland, Portugal, Israël, China en Korea.
3
, Stella Barenholz
De doelen van cross-culturele psychologie:
- Het testen van hypothesen en bevindingen in andere culturele omgevingen
- Het verkennen van andere culturen om culturele en psychologische variatie te
ontdekken
- Het integreren van bevindingen uit verschillende culturen om zo te komen tot een meer
universele psychologie
Deze psychologie zoekt naar een link tussen cultuur en de psychologie van de individuen die
leven in deze cultuur. De culturele psychologie zelf gelooft dat menselijk gedrag alleen
betekenisvol is binnen de socioculturele context waarin deze plaatsvindt. De focus ligt meer op
de manier waarop bv. de religieuze kijk op echtscheidingen het gedrag van jonge ouders in een
bepaald land beïnvloedt.
4
