1. De student benoemt met gebruikmaking van de juiste nomenclatuur: de etiologie, symptomatologie,
diagnostiek, therapie en prognose van CANS. De student benoemt van CANS de achterliggende
anatomie/ fysiologie en eventuele pathofysiologie en pathologie.
CANS complaints of the arm, neck and/or shoulder
KANS klachten arm, nek, schouder
RSI repetitive strain injury
In 2005 is RSI veranderd in CANS, bedacht in Rotterdam.
Klachten van bewegingsapparaat in arm, nek en/of schouder waaraan geen acuut trauma of geen
systemische ziekte ten grondslag ligt.
Optellen alle klachten arm-nek-schouder-regio leidt tot hoge prevalentie-cijfers:
Klachten per jaar onder volwassenen van 25 jr. en ouder:
Nek: 31% chronisch 14%
Schouder: 30% chronisch 15%
Elleboog: 11% chronisch 5%
Pols/Hand 17% chronisch 9%
Totaal: circa 60 % chronisch circa 30%
- Medische consumptie bij ca. de helft (medicijnen, arts/specialist, paramedisch)
- Verzuim wegens RSI 8% beroepsbevolking (bij 25% hiervan langer dan 4 weken)
- Prevalentie arbeidsongeschikt 0,4‰ ~30.000 mensen
Hoger in bepaalde beroepsgroepen:
- Schoonmaaksector
- Textielindustrie
- Administratieve sector (beeldschermwerk)
De doelgroepen:
- Huisartsen
- Bedrijfsartsen
- Revalidatieartsen
- Neurologen
- Reumatologen
- Orthopedisch chirurgen
- Fysiotherapeuten
- Oefentherapeuten-Mensendieck/Cesar
- Ergotherapeuten
- Psychologen
Wat wordt er bedoeld met CANS?
- Algemene brede omschrijving
- Lokatie arm, nek en/of schouder
- Klachten (meestal pijn)
- Geen acuut trauma als oorzaak – niet door ongeval
- Afwezigheid systemische ziekten – niet door ziekte
- Gerelateerd aan bewegingsapparaat
Waarom is CANS ingevoerd in plaats van (of naast) het bestaande RSI?
- Negatieve lading begrip RSI
- De term dekt de lading niet
- Internationaal allerlei termen
Voorheen RSI, maar
Begrip RSI heeft negatieve lading voor patiënten en betrokkenen:
- Pijnlijke aandoening
- Vaak door werk veroorzaakt
- Chronisch/ langdurig/ dreigende arbeidsongeschiktheid
Begrip RSI leidt tot verwarring:
, - Gaat niet om een 'injury' ofwel trauma/ ongeval
- Naast frequent repeterende bewegingen kan ook statische belasting oorzaak zijn
- Vallen alle klachten eronder of alleen werk gerelateerde
- Welke specifieke aandoeningen vallen er wel of niet onder
- Veel andere termen in omloop
Etiologie (oorzaak)
Door statische belasting:
- Langdurig werken in dezelfde houding
- Bewegingsarmoede waardoor circulatieproblemen (onvoldoende afvoer afvalstoffen uit de
spieren, verzuring).
Pijn Spierspa
nning
Doorbloe
Afvalsto ding
ffen
Door dynamische belasting:
- Repeterend bewegen
- Wrijving en irritatie van pezen in peesscheden en botstructuren
Oorzaken leiden tot
- Zenuwbeschadiging door druk
- Overbelasting van spieren en pezen
Risicofactoren
- Werktijden (langer dan x uur)
- Werkdruk (deadlines, spanningen)
- Werkplek (meubilair, computer)
- Werkwijze (instructie, visueel)
- Werktaken (werktaken afwisselen)
Werkdruk
Verschijnselen werkstress:
Lichamelijke verschijnselen
- Hoofdpijn
- Nek- of rugpijn
- Zweten
- Slecht slapen
Emotionele verschijnselen
- Ontevreden
- Prikkelbaar
- Onzeker
- Ongemotiveerd
Verschijnselen werkstress (vervolg):
Gedragsmatige verschijnselen
- Snel geïrriteerd
- Agressief
- Meer roken en drinken
- Cynisme
Cognitieve verschijnselen
- Besluiteloos
, - Piekeren
- Concentratieproblemen
- Verstrooid
Consensus
- Diagnosticeerbaar = specifiek
- Niet diagnosticeerbaar = aspecifiek
- Geen consensus diagnosticeerbaarheid = aspecifiek
- Consensus om 23 aandoeningen te benoemen als specifieke CANS
- Geen consensus over 4 aandoeningen; de bijbehorende benamingen vallen af en klachten
worden benoemd als a-specifiek
Risicofactoren fysiek:
- Voortdurend werken in dezelfde (ongemakkelijke) houding (statische belasting);
- Repeterende bewegingen;
- Overmatig uitoefenen van kracht.
Risicofactoren indirect:
- Te weinig hersteltijd
- Psychische belasting (hoge werkdruk, werkstress, hoog werktempo, werk met hoge mentale
eisen)
- Weinig sociale ondersteuning (relaties met collega's, chef en management)
- Kou, tocht
Enkele aandoeningen
Cervico- radiculopathie – zenuwwortel in de knel in je nek (uitstralende pijn door overbelasting van
spieren)
- Zenuwwortelprikkeling
- Doorschietende pijn tot in de hele arm
- Tintelingen
- Artrose
Tension neck syndrome
- Occipitale hoofdpijn, langs linea nuchea
- Vermoeid of stijf gevoel in de nek
- Lokale spierverhardingen
- Spanningspijn
Thoracic outlet syndroom
- Compressie vaat en of zenuwstreng
- Te nauwe scalenuspoort (zie volgende afbeelding)
Rotator cuff syndroom
- Bursa subacromio-deltoidea
- Pees van de m. supraspinatus – verkalken of verschuren
- Bursitis en tendinitis (aanliggende pezen en slijmbeurzen)
- Bovenarm naar binnen en buiten draaien
- Musculus subscapularis
- Musculus supraspinatus,
- Musculus infraspinatus
- Musculus teres minor
Epicondilitis lateralis en medialis
- Tennis (lateralis) en golfers (medialis) elleboog
- Extensoren en flexoren aanhechtingspunt
Cubitaal tunnel syndroom
- Inklemming n. ulnaris tussen epicondylus medialis humeri en olecranon
- Tintelingen en doof gevoel langs de ulnaire zijde van de onderarm
, Carpaal tunnel syndroom
- Inklemming n. medianus
- Onder ligamentum transversum carpi volare
Guyon kanaal stenose
- Inklemming van de n. ulnaris tussen hamulus hamatum en os pisiforme
Quervain syndroom
- Tenosynovitis m. extensor pollicis brevis en abuctor pollicis longus
- Pijn en krachtsvermindering van de duim
Behandeling
- Advisering over belastingen bovenste extremiteit
- Houdingscorrectie
- Ergonomie van de werkplek
- Gedragsverandering
- Conditie op peil houden/verbeteren
- Injectie
diagnostiek, therapie en prognose van CANS. De student benoemt van CANS de achterliggende
anatomie/ fysiologie en eventuele pathofysiologie en pathologie.
CANS complaints of the arm, neck and/or shoulder
KANS klachten arm, nek, schouder
RSI repetitive strain injury
In 2005 is RSI veranderd in CANS, bedacht in Rotterdam.
Klachten van bewegingsapparaat in arm, nek en/of schouder waaraan geen acuut trauma of geen
systemische ziekte ten grondslag ligt.
Optellen alle klachten arm-nek-schouder-regio leidt tot hoge prevalentie-cijfers:
Klachten per jaar onder volwassenen van 25 jr. en ouder:
Nek: 31% chronisch 14%
Schouder: 30% chronisch 15%
Elleboog: 11% chronisch 5%
Pols/Hand 17% chronisch 9%
Totaal: circa 60 % chronisch circa 30%
- Medische consumptie bij ca. de helft (medicijnen, arts/specialist, paramedisch)
- Verzuim wegens RSI 8% beroepsbevolking (bij 25% hiervan langer dan 4 weken)
- Prevalentie arbeidsongeschikt 0,4‰ ~30.000 mensen
Hoger in bepaalde beroepsgroepen:
- Schoonmaaksector
- Textielindustrie
- Administratieve sector (beeldschermwerk)
De doelgroepen:
- Huisartsen
- Bedrijfsartsen
- Revalidatieartsen
- Neurologen
- Reumatologen
- Orthopedisch chirurgen
- Fysiotherapeuten
- Oefentherapeuten-Mensendieck/Cesar
- Ergotherapeuten
- Psychologen
Wat wordt er bedoeld met CANS?
- Algemene brede omschrijving
- Lokatie arm, nek en/of schouder
- Klachten (meestal pijn)
- Geen acuut trauma als oorzaak – niet door ongeval
- Afwezigheid systemische ziekten – niet door ziekte
- Gerelateerd aan bewegingsapparaat
Waarom is CANS ingevoerd in plaats van (of naast) het bestaande RSI?
- Negatieve lading begrip RSI
- De term dekt de lading niet
- Internationaal allerlei termen
Voorheen RSI, maar
Begrip RSI heeft negatieve lading voor patiënten en betrokkenen:
- Pijnlijke aandoening
- Vaak door werk veroorzaakt
- Chronisch/ langdurig/ dreigende arbeidsongeschiktheid
Begrip RSI leidt tot verwarring:
, - Gaat niet om een 'injury' ofwel trauma/ ongeval
- Naast frequent repeterende bewegingen kan ook statische belasting oorzaak zijn
- Vallen alle klachten eronder of alleen werk gerelateerde
- Welke specifieke aandoeningen vallen er wel of niet onder
- Veel andere termen in omloop
Etiologie (oorzaak)
Door statische belasting:
- Langdurig werken in dezelfde houding
- Bewegingsarmoede waardoor circulatieproblemen (onvoldoende afvoer afvalstoffen uit de
spieren, verzuring).
Pijn Spierspa
nning
Doorbloe
Afvalsto ding
ffen
Door dynamische belasting:
- Repeterend bewegen
- Wrijving en irritatie van pezen in peesscheden en botstructuren
Oorzaken leiden tot
- Zenuwbeschadiging door druk
- Overbelasting van spieren en pezen
Risicofactoren
- Werktijden (langer dan x uur)
- Werkdruk (deadlines, spanningen)
- Werkplek (meubilair, computer)
- Werkwijze (instructie, visueel)
- Werktaken (werktaken afwisselen)
Werkdruk
Verschijnselen werkstress:
Lichamelijke verschijnselen
- Hoofdpijn
- Nek- of rugpijn
- Zweten
- Slecht slapen
Emotionele verschijnselen
- Ontevreden
- Prikkelbaar
- Onzeker
- Ongemotiveerd
Verschijnselen werkstress (vervolg):
Gedragsmatige verschijnselen
- Snel geïrriteerd
- Agressief
- Meer roken en drinken
- Cynisme
Cognitieve verschijnselen
- Besluiteloos
, - Piekeren
- Concentratieproblemen
- Verstrooid
Consensus
- Diagnosticeerbaar = specifiek
- Niet diagnosticeerbaar = aspecifiek
- Geen consensus diagnosticeerbaarheid = aspecifiek
- Consensus om 23 aandoeningen te benoemen als specifieke CANS
- Geen consensus over 4 aandoeningen; de bijbehorende benamingen vallen af en klachten
worden benoemd als a-specifiek
Risicofactoren fysiek:
- Voortdurend werken in dezelfde (ongemakkelijke) houding (statische belasting);
- Repeterende bewegingen;
- Overmatig uitoefenen van kracht.
Risicofactoren indirect:
- Te weinig hersteltijd
- Psychische belasting (hoge werkdruk, werkstress, hoog werktempo, werk met hoge mentale
eisen)
- Weinig sociale ondersteuning (relaties met collega's, chef en management)
- Kou, tocht
Enkele aandoeningen
Cervico- radiculopathie – zenuwwortel in de knel in je nek (uitstralende pijn door overbelasting van
spieren)
- Zenuwwortelprikkeling
- Doorschietende pijn tot in de hele arm
- Tintelingen
- Artrose
Tension neck syndrome
- Occipitale hoofdpijn, langs linea nuchea
- Vermoeid of stijf gevoel in de nek
- Lokale spierverhardingen
- Spanningspijn
Thoracic outlet syndroom
- Compressie vaat en of zenuwstreng
- Te nauwe scalenuspoort (zie volgende afbeelding)
Rotator cuff syndroom
- Bursa subacromio-deltoidea
- Pees van de m. supraspinatus – verkalken of verschuren
- Bursitis en tendinitis (aanliggende pezen en slijmbeurzen)
- Bovenarm naar binnen en buiten draaien
- Musculus subscapularis
- Musculus supraspinatus,
- Musculus infraspinatus
- Musculus teres minor
Epicondilitis lateralis en medialis
- Tennis (lateralis) en golfers (medialis) elleboog
- Extensoren en flexoren aanhechtingspunt
Cubitaal tunnel syndroom
- Inklemming n. ulnaris tussen epicondylus medialis humeri en olecranon
- Tintelingen en doof gevoel langs de ulnaire zijde van de onderarm
, Carpaal tunnel syndroom
- Inklemming n. medianus
- Onder ligamentum transversum carpi volare
Guyon kanaal stenose
- Inklemming van de n. ulnaris tussen hamulus hamatum en os pisiforme
Quervain syndroom
- Tenosynovitis m. extensor pollicis brevis en abuctor pollicis longus
- Pijn en krachtsvermindering van de duim
Behandeling
- Advisering over belastingen bovenste extremiteit
- Houdingscorrectie
- Ergonomie van de werkplek
- Gedragsverandering
- Conditie op peil houden/verbeteren
- Injectie
