Filosofie Eindtermen Kwestie 3 – VWO 6 2024
Kwestie 3: verandert het wezen van de mens door de omgang met
techniek?
1. De kandidaten kunnen de opvattingen van Clark, Kockelkoren, Verbeek en De Mul over de
vraag of het wezen van de mens verandert door de omgang met techniek en wetenschap
uitleggen, vergelijken, toepassen en evalueren.
Daarbij kunnen zij de volgende standpunten betrekken:
• dat mensen van nature al technologische wezens zijn (Clark);
• dat omgang met techniek de zintuiglijke ervaring verandert (Kockelkoren);
• dat omgang met techniek het moreel oordeelsvermogen verandert (Verbeek);
• dat hedendaagse techniek de menselijke identiteit verandert (De Mul).
ALLEMAAL HIERONDER BEANTWOORD: dit is een overkoepelende einterm
, 2. De kandidaten kunnen uitleggen en evalueren dat volgens Clark mensen van nature
technologische wezens zijn.
Daarbij kunnen zij betrekken:
• een uitleg van Clarks ontkenning van een wezenlijke verandering van de mens door wetenschap
en techniek met zijn opvatting dat mensen natural born cyborgs zijn;
Wij zijn van nature gemaakt om gereedschappen te gebruiken bij ons denken. De mens kenmerkt
zich door ons vermogen om gereedschappen op te nemen in ons denkvermogen. Volgens filosoof
Andy Clark zijn we "natural born cyborgs" omdat we als menselijke wezens van nature geneigd zijn
om ons te verbinden met technologie en hulpmiddelen om onze cognitieve en fysieke mogelijkheden
uit te breiden. Dit betekent dat we vanaf onze geboorte al een sterke neiging hebben om tools, zoals
smartphones, computers en zelfs simpele gereedschappen, te gebruiken om ons denken en handelen
te verbeteren.
Clark stelt dat dit vermogen om technologie te gebruiken die niet inherent is aan ons biologische
lichaam, een integraal onderdeel is geworden van wie we zijn als mens. We gebruiken externe
hulpmiddelen zoals kalenders, rekenmachines en zelfs sociale media om ons geheugen te
ondersteunen, informatie te verwerken en sociale relaties te onderhouden. Deze symbiotische
relatie tussen mens en technologie maakt ons in wezen tot 'cyborgs', waarbij onze biologische
vermogens worden aangevuld en versterkt door de tools die we gebruiken.
Dus, volgens Clark, zijn we van nature 'natural born cyborgs' omdat we als menselijke wezens van
nature geneigd zijn om ons te verbinden met en te profiteren van technologische hulpmiddelen om
onze capaciteiten te verbeteren en ons aan te passen aan onze omgeving.
• de begrippen ‘interface’, ‘cyborg’ en ‘dynamische apparaten’;
Interface: schakel tussen twee systemen, bijvoorbeeld toetsenbord dat communicatie tussen mens
en computer mogelijk maakt.
Cyborg: een samensmelting van mens en machine, mens en technologie. Wij zijn van nature
kunstmatige wezens.
Dynamische apparaten (p. 167): computers leren stem kennen
Dynamische apparaten zijn apparaten die zich kunnen aanpassen aan de gebruiker, dus bijvoorbeeld
stemherkenningsapparatuur, die de stem van zijn gebruiker steeds beter kan herkennen naarmate
die meer heeft ingesproken. Volgens Cark is er een grote toekomst weggelegd voor de combinatie
van mensen en dynamische apparaten, omdat de werking van de dynamische apparaten aansluit op
de manier waarop ons eigen brein werkt.
• een uitleg van Clarks argument dat het brein van nature goed is in het gebruiken van de
omgeving;
Het brein is goed in het gebruiken van de omgeving. Andy Clark stelt dat onze hersenen van nature
erg goed zijn in het gebruik maken van de dingen om ons heen. Dit betekent dat ons brein heel
handig is in het gebruiken van tools en technologieën om dingen te doen. We kunnen bijvoorbeeld
rekenmachines gebruiken om snel wiskundige berekeningen te maken, of kaarten gebruiken om
onze weg te vinden in een vreemde stad.
Kwestie 3: verandert het wezen van de mens door de omgang met
techniek?
1. De kandidaten kunnen de opvattingen van Clark, Kockelkoren, Verbeek en De Mul over de
vraag of het wezen van de mens verandert door de omgang met techniek en wetenschap
uitleggen, vergelijken, toepassen en evalueren.
Daarbij kunnen zij de volgende standpunten betrekken:
• dat mensen van nature al technologische wezens zijn (Clark);
• dat omgang met techniek de zintuiglijke ervaring verandert (Kockelkoren);
• dat omgang met techniek het moreel oordeelsvermogen verandert (Verbeek);
• dat hedendaagse techniek de menselijke identiteit verandert (De Mul).
ALLEMAAL HIERONDER BEANTWOORD: dit is een overkoepelende einterm
, 2. De kandidaten kunnen uitleggen en evalueren dat volgens Clark mensen van nature
technologische wezens zijn.
Daarbij kunnen zij betrekken:
• een uitleg van Clarks ontkenning van een wezenlijke verandering van de mens door wetenschap
en techniek met zijn opvatting dat mensen natural born cyborgs zijn;
Wij zijn van nature gemaakt om gereedschappen te gebruiken bij ons denken. De mens kenmerkt
zich door ons vermogen om gereedschappen op te nemen in ons denkvermogen. Volgens filosoof
Andy Clark zijn we "natural born cyborgs" omdat we als menselijke wezens van nature geneigd zijn
om ons te verbinden met technologie en hulpmiddelen om onze cognitieve en fysieke mogelijkheden
uit te breiden. Dit betekent dat we vanaf onze geboorte al een sterke neiging hebben om tools, zoals
smartphones, computers en zelfs simpele gereedschappen, te gebruiken om ons denken en handelen
te verbeteren.
Clark stelt dat dit vermogen om technologie te gebruiken die niet inherent is aan ons biologische
lichaam, een integraal onderdeel is geworden van wie we zijn als mens. We gebruiken externe
hulpmiddelen zoals kalenders, rekenmachines en zelfs sociale media om ons geheugen te
ondersteunen, informatie te verwerken en sociale relaties te onderhouden. Deze symbiotische
relatie tussen mens en technologie maakt ons in wezen tot 'cyborgs', waarbij onze biologische
vermogens worden aangevuld en versterkt door de tools die we gebruiken.
Dus, volgens Clark, zijn we van nature 'natural born cyborgs' omdat we als menselijke wezens van
nature geneigd zijn om ons te verbinden met en te profiteren van technologische hulpmiddelen om
onze capaciteiten te verbeteren en ons aan te passen aan onze omgeving.
• de begrippen ‘interface’, ‘cyborg’ en ‘dynamische apparaten’;
Interface: schakel tussen twee systemen, bijvoorbeeld toetsenbord dat communicatie tussen mens
en computer mogelijk maakt.
Cyborg: een samensmelting van mens en machine, mens en technologie. Wij zijn van nature
kunstmatige wezens.
Dynamische apparaten (p. 167): computers leren stem kennen
Dynamische apparaten zijn apparaten die zich kunnen aanpassen aan de gebruiker, dus bijvoorbeeld
stemherkenningsapparatuur, die de stem van zijn gebruiker steeds beter kan herkennen naarmate
die meer heeft ingesproken. Volgens Cark is er een grote toekomst weggelegd voor de combinatie
van mensen en dynamische apparaten, omdat de werking van de dynamische apparaten aansluit op
de manier waarop ons eigen brein werkt.
• een uitleg van Clarks argument dat het brein van nature goed is in het gebruiken van de
omgeving;
Het brein is goed in het gebruiken van de omgeving. Andy Clark stelt dat onze hersenen van nature
erg goed zijn in het gebruik maken van de dingen om ons heen. Dit betekent dat ons brein heel
handig is in het gebruiken van tools en technologieën om dingen te doen. We kunnen bijvoorbeeld
rekenmachines gebruiken om snel wiskundige berekeningen te maken, of kaarten gebruiken om
onze weg te vinden in een vreemde stad.
