Week 3 – Fundamentele rechten en extern beleid
ARRESTEN
o Daar waar de Unie intern bevoegd is, is zij ook extern bevoegd (implied powers).
o De Unie kan op twee manieren bevoegd zijn voor extern optreden:
1. Expliciet – als de verdragen de Unie uitdrukkelijk bevoegd verklaren.
AETR (22/70) 2. Impliciet – als de externe bevoegdheid voortvloeit uit de interne bevoegdheid en noodzakelijk is om de
doelstellingen te verwezenlijken (AETR-doctrine ook wel: implied powers).
o Door invoer van steeds meer expliciete externe bevoegdheden is de betekenis van de AETR-doctrine afgenomen.
o Fundamentele rechten maken deel uit van de algemene rechtsbeginselen van de Unie.
Nold II (4/73) o Een rechtshandeling van de Europese Commissie kan worden getoetst op schending van fundamentele rechten.
o Het Hof vindt dat ook fundamentele rechten deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen van de Unie.
o O.g.v. art 218 (11) VWEU advies gevraagd aan het Hof over toetreding EVRM. Negatef adies, want niet
verenigbaar met EG-verdrag.
o Kan de Europese Unie toetreden tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM)?
Omdat er twijfels bestonden bij lidstaten, werd aan het EHvJ advies gevraagd over de juridische geoorloofdheid.
o Op grond van artkel 218 lid 11 VWEU kan advies worden gevraagd aan het EHvJ bij twijfel of er wel een
Advies (2/94) bevoegdheid bestaat tot het sluiten van een akkoord. In dit geval moest het Hof zich uitspreken over een
hypothetsche situate.
o Het advies was negatef. Alleen na wijziging van het EG-verdrag zou de gemeenschap kunnen toetreden tot een
apart insttutoneel systeem met een eigen Hof.
o Sinds 2009 heef het handvest dezelfde juridische waarde als de verdragen (art. 6 lid 1 VEU).
o Gaat over non-discriminate o.g.v. leefijd. Wordt gebombardeerd tot beginsel van het gemeenschapsrecht. Een
natonale rechter moet een regel in strijd hiermee buiten beschouwing laten (directe werking).
o Het algemene gelijkheidsbeginsel heef zowel horizontale als vertcale rechtstreekse werking binnen de
Kücükdeveci (C-555/07) werkingssfeer van het Unierecht.
o Duitsland schond de mensenrechten: het non-discriminatebeginsel van artkel 21 Handvest. Dit grondrecht heef
als gevolg van de veroordeling in feite directe werking. De Duitse rechter dient de strijdige Duitse wetgeving
buiten toepassing te laten.
, Week 3 – Fundamentele rechten en extern beleid
o Saoedische man op de zwarte lijst (VN-Resolute). EU-instellingen moeten de grondrechten (recht om gehoord
te worden en recht op een gang naar de rechter) eerbiedigen als zij maatregelen vaststellen ter uitvoering van
een VN besluit.
o De Unie wordt geconfronteerd met bepalingen van volkenrecht die worden ingeroepen t.o.v. het Unierecht.
o Deze Saoedische zakenman was door de Unie op een zwarte lijst van terreurverdachten gezet, ter uitvoering van
een besluit van de Veiligheidsraad van de VN (VN-resolute) ijn nanciële tegoeden werden geblokkeerd. Kadi
was het niet eens met het Uniebesluit wegens gebrek aan motvering en aan toegang tot de rechter. Eerst verloor
Kadi en Al Barakaat (C-402/05 Kadi bij het Gerecht. In 2008 won hij in hoger beroep bij het EHvJ. Volgens het Hof van Justte vormen de
grondrechten van beide stelsels de ‘algemene beginselen van het recht van de Europese Unie’. Het Hof van
P en 415/05) Justte moest hier beslissen of de EU-instellingen de grondrechten (het recht gehoord te worden, het recht van
een beroep op de rechter) moeten eerbiedigen als zij maatregelen vaststellen ter uitvoering van een VN besluit.
ie inzake bevoegdheid internatonale economische sanctes uit hoofde van het GBVB (art. 215 VWEU) ook tegen
bepaalde natuurlijke en rechtspersonen.
o Toetsing van de rechtmatgheid van de verordening zou ook een toetsing van de rechtmatgheid van de VN-
resolute inhouden. Artkel 351 eerste alinea VWEU i.c.m. artkel 103 Handvest van de VN sluiten de toetsing van
wetmatgheid van VN-resolutes uit.
o Anno 2011 is het laatste woord over deze verordening nog niet gezegd.
o Als een land kampt met ernstge systematsche tekortkoming in haar asielbeleid (bijv. Griekenland), is het niet
toegestaan om een asielzoeker terug te zenden naar dat land. Dat is in strijd met artkel Handvest.
N.S. (C-411/10) o Opvang van asielzoekers. Conclusie: schending van artkel Handvest.
o In een vergelijkbare zaak bij het Europese Hof voor de rechten van de Mens (EHRM) M.S.S./België en Griekenland
komt het EHRM tot dezelfde conclusie: schending van art. 3 EVRM.
o Wordt beschuldigd van belastngfraude in de btw. De vraag is of de lidstaat hiermee optreedt binnen het
toepassingsbereik van de Unie. Is het Hof bevoegd prejudiciële vragen over het ne-bis-in-idem beginsel te
beantwoorden in deze casus? Omdat het over Btw-fraude (er bestaat een Btw-richtlijn) gaat mag het Hof de
vragen beantwoorden.
Akerberg-Fransson (C-617/10) o Het Handvest is gericht aan alle instellingen, organen en instantes van de Unie en tevens aan de lidstaten
wanneer de lidstaten optreden binnen het ‘toepassingsgebied’ van het Unierecht.
o Lidstaten dienen de grondrechten te eerbiedigen wanneer deze optreden binnen het toepassingsgebied van het
Unierecht. Artkel 51 lid 1 eerste zin Handvest.
ARRESTEN
o Daar waar de Unie intern bevoegd is, is zij ook extern bevoegd (implied powers).
o De Unie kan op twee manieren bevoegd zijn voor extern optreden:
1. Expliciet – als de verdragen de Unie uitdrukkelijk bevoegd verklaren.
AETR (22/70) 2. Impliciet – als de externe bevoegdheid voortvloeit uit de interne bevoegdheid en noodzakelijk is om de
doelstellingen te verwezenlijken (AETR-doctrine ook wel: implied powers).
o Door invoer van steeds meer expliciete externe bevoegdheden is de betekenis van de AETR-doctrine afgenomen.
o Fundamentele rechten maken deel uit van de algemene rechtsbeginselen van de Unie.
Nold II (4/73) o Een rechtshandeling van de Europese Commissie kan worden getoetst op schending van fundamentele rechten.
o Het Hof vindt dat ook fundamentele rechten deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen van de Unie.
o O.g.v. art 218 (11) VWEU advies gevraagd aan het Hof over toetreding EVRM. Negatef adies, want niet
verenigbaar met EG-verdrag.
o Kan de Europese Unie toetreden tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM)?
Omdat er twijfels bestonden bij lidstaten, werd aan het EHvJ advies gevraagd over de juridische geoorloofdheid.
o Op grond van artkel 218 lid 11 VWEU kan advies worden gevraagd aan het EHvJ bij twijfel of er wel een
Advies (2/94) bevoegdheid bestaat tot het sluiten van een akkoord. In dit geval moest het Hof zich uitspreken over een
hypothetsche situate.
o Het advies was negatef. Alleen na wijziging van het EG-verdrag zou de gemeenschap kunnen toetreden tot een
apart insttutoneel systeem met een eigen Hof.
o Sinds 2009 heef het handvest dezelfde juridische waarde als de verdragen (art. 6 lid 1 VEU).
o Gaat over non-discriminate o.g.v. leefijd. Wordt gebombardeerd tot beginsel van het gemeenschapsrecht. Een
natonale rechter moet een regel in strijd hiermee buiten beschouwing laten (directe werking).
o Het algemene gelijkheidsbeginsel heef zowel horizontale als vertcale rechtstreekse werking binnen de
Kücükdeveci (C-555/07) werkingssfeer van het Unierecht.
o Duitsland schond de mensenrechten: het non-discriminatebeginsel van artkel 21 Handvest. Dit grondrecht heef
als gevolg van de veroordeling in feite directe werking. De Duitse rechter dient de strijdige Duitse wetgeving
buiten toepassing te laten.
, Week 3 – Fundamentele rechten en extern beleid
o Saoedische man op de zwarte lijst (VN-Resolute). EU-instellingen moeten de grondrechten (recht om gehoord
te worden en recht op een gang naar de rechter) eerbiedigen als zij maatregelen vaststellen ter uitvoering van
een VN besluit.
o De Unie wordt geconfronteerd met bepalingen van volkenrecht die worden ingeroepen t.o.v. het Unierecht.
o Deze Saoedische zakenman was door de Unie op een zwarte lijst van terreurverdachten gezet, ter uitvoering van
een besluit van de Veiligheidsraad van de VN (VN-resolute) ijn nanciële tegoeden werden geblokkeerd. Kadi
was het niet eens met het Uniebesluit wegens gebrek aan motvering en aan toegang tot de rechter. Eerst verloor
Kadi en Al Barakaat (C-402/05 Kadi bij het Gerecht. In 2008 won hij in hoger beroep bij het EHvJ. Volgens het Hof van Justte vormen de
grondrechten van beide stelsels de ‘algemene beginselen van het recht van de Europese Unie’. Het Hof van
P en 415/05) Justte moest hier beslissen of de EU-instellingen de grondrechten (het recht gehoord te worden, het recht van
een beroep op de rechter) moeten eerbiedigen als zij maatregelen vaststellen ter uitvoering van een VN besluit.
ie inzake bevoegdheid internatonale economische sanctes uit hoofde van het GBVB (art. 215 VWEU) ook tegen
bepaalde natuurlijke en rechtspersonen.
o Toetsing van de rechtmatgheid van de verordening zou ook een toetsing van de rechtmatgheid van de VN-
resolute inhouden. Artkel 351 eerste alinea VWEU i.c.m. artkel 103 Handvest van de VN sluiten de toetsing van
wetmatgheid van VN-resolutes uit.
o Anno 2011 is het laatste woord over deze verordening nog niet gezegd.
o Als een land kampt met ernstge systematsche tekortkoming in haar asielbeleid (bijv. Griekenland), is het niet
toegestaan om een asielzoeker terug te zenden naar dat land. Dat is in strijd met artkel Handvest.
N.S. (C-411/10) o Opvang van asielzoekers. Conclusie: schending van artkel Handvest.
o In een vergelijkbare zaak bij het Europese Hof voor de rechten van de Mens (EHRM) M.S.S./België en Griekenland
komt het EHRM tot dezelfde conclusie: schending van art. 3 EVRM.
o Wordt beschuldigd van belastngfraude in de btw. De vraag is of de lidstaat hiermee optreedt binnen het
toepassingsbereik van de Unie. Is het Hof bevoegd prejudiciële vragen over het ne-bis-in-idem beginsel te
beantwoorden in deze casus? Omdat het over Btw-fraude (er bestaat een Btw-richtlijn) gaat mag het Hof de
vragen beantwoorden.
Akerberg-Fransson (C-617/10) o Het Handvest is gericht aan alle instellingen, organen en instantes van de Unie en tevens aan de lidstaten
wanneer de lidstaten optreden binnen het ‘toepassingsgebied’ van het Unierecht.
o Lidstaten dienen de grondrechten te eerbiedigen wanneer deze optreden binnen het toepassingsgebied van het
Unierecht. Artkel 51 lid 1 eerste zin Handvest.
