‘
Groepsdynamiek
KWARTIEL 1.1
Social Work | 2018
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
................................................................................................................................................................2
3 Defnite van de groep en sooreen groepen.........................................................................................4
HHH-formule..................................................................................................................................4
5 Groepsvorming en groepsonewikkeling..............................................................................................5
Drie modellen van groepsonewikkeling..........................................................................................5
Oneseaan van groepen....................................................................................................................5
Deeerminaneen van groepsvorming................................................................................................6
Fasen van groepsonewikkeling........................................................................................................6
8 De Roos van Leary...............................................................................................................................7
Hoe hee model eoe seand kwam......................................................................................................7
De opbouw van de Roos van Leary.................................................................................................7
Vragenlijse Ineerpersoonlijk Gedrag (VIG).......................................................................................8
Groepsgedrag in eermen van de Roos............................................................................................9
Welk gedrag worde door elke seceor opgeroepen?........................................................................9
10 Feedback in groepen.........................................................................................................................9
Feedback........................................................................................................................................9
Regels voor feedback....................................................................................................................10
Hee Johari-venseer........................................................................................................................11
Feedback in een breder perspectef.............................................................................................11
Typen confroneatee Berenson (1968)...........................................................................................12
11 Groepsprocessen en groepsfenomenen..........................................................................................13
Functonele rollen in groepen.......................................................................................................13
Gedragsvormene Bion...................................................................................................................14
Besluievorming..............................................................................................................................14
Basisseappen in besluievorming....................................................................................................15
Hee BOB-model/fuikmeehode van besluievorming.......................................................................15
Conficestjlen................................................................................................................................16
Groepsidenteeiee Verwiel (1993)..................................................................................................16
Verborgen agenda’s......................................................................................................................17
12 Leiderschap......................................................................................................................................17
2
, De aueorieaire leiderschapsstjl.....................................................................................................17
De democratsche leiderschapsstjl...............................................................................................17
De laissez-Faire leiderschapsstjl...................................................................................................18
Taakleiderschap en sociaal-emotoneel leiderschap....................................................................19
Volgerschap..................................................................................................................................19
Leiderschap in organisatese Robert Quinn...................................................................................19
13 Sieuatoneel leiderschap..................................................................................................................21
Hee model van Fiedler..................................................................................................................21
Vier basisstjlen in sieuatoneel leiderschap..................................................................................21
14 Teams..............................................................................................................................................22
Exeern en ineern syseeem..............................................................................................................22
Formele en informele communicate............................................................................................22
Teamrollen van Belbin..................................................................................................................22
3
,3 Defnnitnie van de groep en soorten groepen
HHH-formule
Om meer znicht te krnijgen op de doelen van de groep, wordt de HHH-formule
gebrunikt.
- Hoofd: Gernicht op kennnis, cognnitnieve betrokkenhenid. De nadruk lnigt op de
ninhoud.
- Hart: Gernicht op de ervarningen en belevningen van de groepsleden, zoals
affectnieve betrokkenhenid. De groep ontwnikkeld znich doormniddel van het
unitwnisselen van verhalen/ervarningen.
- Handen: Gernicht op vaardnigheden en competentnies. Het aanleren en oefenen
van nnieuw gedrag, Resultaatgernichte betrokkenhenid.
De keuze van de methodniek per groep hangt af van de groepsdoelstellning.
Hoofd Hart
Informatnieoverdracht Groepswerkmethodniek Handen
Dniscussnie en Demonstratnie
Vraagronde Braninstormen Snimulatnies
Leergesprek Intervniewen Spelvormen
Groepsgesprek Kennnismakningsvormen Oefensnituatnies
Krninggesprek Vragenlnijsten
4
, 5 Groepsvormning en groepsontwnikkelning
Drnie modellen van groepsontwnikkelning
- Het lineaire model: Het vormen van de groep gaat door verschnillende fases,
als je de eerste fase nniet voldoende afrond, kan de tweede fase nniet goed
ontwnikkeld worden.
Forming: Orniëntatniefase. Orniëntatnie op de taak en van afhankelnijkhenid,
elkaar unitproberen.
Storming: Macht- of ninvloedfase. Confnicten bninnen de groep.
Norming: Affectniefase. Ontwnikkelning van groepsnormen.
Performing: Fase van een autonome groep. Transformatnie van lossen
nindnivniduen tot teamspelers met een grote betrokkenhenid op elkaar.
Adjourning: Afslunitfase. Elkaar loslaten en ontbnindning van de groep.
2) Het spiraal model: Bewegning door toenemende dniepgang, er nis weninnig
dniepgang nin een groep, hoe langer je ninteractnie etc. hebt met de groep, hoe
beter de samenwerkning wordt.
3) Het polariteitenmodel: Nniet voldoende unitgewerkt om er verder op nin te
gaan.
Ontstaan van groepen
Groepen ontstaan nin de voorfase.
Groepen vanuit de collectiviteit: Volgens Sartre komen groepen naar voren
unit de collectnivnitenit van de massa en kunnen daar ook weer nin verdwnijnen.
(Sartré)
Seriële bestaanswijze: Anonnimnitenit, zoals stemmen op de polnitniek of
hoeveel abonnementen er znijn op de krant maar nniet precnies weet wnie dat znijn.
Bnij een bushalte negeert niedereen elkaar en nis er geen dnirecte
communnicatnie. Maar wanneer de bus nniet stopt bnij hun bushalte, komt er
waarschnijnlnijk ninteractnie op gang omdat er gemeenschappelnijke belangen
znijn.
Groepen als subgroepen van een groter geheel: Elke groep nis een subgroep
van een grotere omrningende groep. (Pagès)
5
Groepsdynamiek
KWARTIEL 1.1
Social Work | 2018
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
................................................................................................................................................................2
3 Defnite van de groep en sooreen groepen.........................................................................................4
HHH-formule..................................................................................................................................4
5 Groepsvorming en groepsonewikkeling..............................................................................................5
Drie modellen van groepsonewikkeling..........................................................................................5
Oneseaan van groepen....................................................................................................................5
Deeerminaneen van groepsvorming................................................................................................6
Fasen van groepsonewikkeling........................................................................................................6
8 De Roos van Leary...............................................................................................................................7
Hoe hee model eoe seand kwam......................................................................................................7
De opbouw van de Roos van Leary.................................................................................................7
Vragenlijse Ineerpersoonlijk Gedrag (VIG).......................................................................................8
Groepsgedrag in eermen van de Roos............................................................................................9
Welk gedrag worde door elke seceor opgeroepen?........................................................................9
10 Feedback in groepen.........................................................................................................................9
Feedback........................................................................................................................................9
Regels voor feedback....................................................................................................................10
Hee Johari-venseer........................................................................................................................11
Feedback in een breder perspectef.............................................................................................11
Typen confroneatee Berenson (1968)...........................................................................................12
11 Groepsprocessen en groepsfenomenen..........................................................................................13
Functonele rollen in groepen.......................................................................................................13
Gedragsvormene Bion...................................................................................................................14
Besluievorming..............................................................................................................................14
Basisseappen in besluievorming....................................................................................................15
Hee BOB-model/fuikmeehode van besluievorming.......................................................................15
Conficestjlen................................................................................................................................16
Groepsidenteeiee Verwiel (1993)..................................................................................................16
Verborgen agenda’s......................................................................................................................17
12 Leiderschap......................................................................................................................................17
2
, De aueorieaire leiderschapsstjl.....................................................................................................17
De democratsche leiderschapsstjl...............................................................................................17
De laissez-Faire leiderschapsstjl...................................................................................................18
Taakleiderschap en sociaal-emotoneel leiderschap....................................................................19
Volgerschap..................................................................................................................................19
Leiderschap in organisatese Robert Quinn...................................................................................19
13 Sieuatoneel leiderschap..................................................................................................................21
Hee model van Fiedler..................................................................................................................21
Vier basisstjlen in sieuatoneel leiderschap..................................................................................21
14 Teams..............................................................................................................................................22
Exeern en ineern syseeem..............................................................................................................22
Formele en informele communicate............................................................................................22
Teamrollen van Belbin..................................................................................................................22
3
,3 Defnnitnie van de groep en soorten groepen
HHH-formule
Om meer znicht te krnijgen op de doelen van de groep, wordt de HHH-formule
gebrunikt.
- Hoofd: Gernicht op kennnis, cognnitnieve betrokkenhenid. De nadruk lnigt op de
ninhoud.
- Hart: Gernicht op de ervarningen en belevningen van de groepsleden, zoals
affectnieve betrokkenhenid. De groep ontwnikkeld znich doormniddel van het
unitwnisselen van verhalen/ervarningen.
- Handen: Gernicht op vaardnigheden en competentnies. Het aanleren en oefenen
van nnieuw gedrag, Resultaatgernichte betrokkenhenid.
De keuze van de methodniek per groep hangt af van de groepsdoelstellning.
Hoofd Hart
Informatnieoverdracht Groepswerkmethodniek Handen
Dniscussnie en Demonstratnie
Vraagronde Braninstormen Snimulatnies
Leergesprek Intervniewen Spelvormen
Groepsgesprek Kennnismakningsvormen Oefensnituatnies
Krninggesprek Vragenlnijsten
4
, 5 Groepsvormning en groepsontwnikkelning
Drnie modellen van groepsontwnikkelning
- Het lineaire model: Het vormen van de groep gaat door verschnillende fases,
als je de eerste fase nniet voldoende afrond, kan de tweede fase nniet goed
ontwnikkeld worden.
Forming: Orniëntatniefase. Orniëntatnie op de taak en van afhankelnijkhenid,
elkaar unitproberen.
Storming: Macht- of ninvloedfase. Confnicten bninnen de groep.
Norming: Affectniefase. Ontwnikkelning van groepsnormen.
Performing: Fase van een autonome groep. Transformatnie van lossen
nindnivniduen tot teamspelers met een grote betrokkenhenid op elkaar.
Adjourning: Afslunitfase. Elkaar loslaten en ontbnindning van de groep.
2) Het spiraal model: Bewegning door toenemende dniepgang, er nis weninnig
dniepgang nin een groep, hoe langer je ninteractnie etc. hebt met de groep, hoe
beter de samenwerkning wordt.
3) Het polariteitenmodel: Nniet voldoende unitgewerkt om er verder op nin te
gaan.
Ontstaan van groepen
Groepen ontstaan nin de voorfase.
Groepen vanuit de collectiviteit: Volgens Sartre komen groepen naar voren
unit de collectnivnitenit van de massa en kunnen daar ook weer nin verdwnijnen.
(Sartré)
Seriële bestaanswijze: Anonnimnitenit, zoals stemmen op de polnitniek of
hoeveel abonnementen er znijn op de krant maar nniet precnies weet wnie dat znijn.
Bnij een bushalte negeert niedereen elkaar en nis er geen dnirecte
communnicatnie. Maar wanneer de bus nniet stopt bnij hun bushalte, komt er
waarschnijnlnijk ninteractnie op gang omdat er gemeenschappelnijke belangen
znijn.
Groepen als subgroepen van een groter geheel: Elke groep nis een subgroep
van een grotere omrningende groep. (Pagès)
5
