Week 1 - Wetenschapsfilosofie & wetenschap versus non-wetenschap
Wat is wetenschapsfilosofie? 3 focuspunten:
1. Ontologie (ontos = zijn). Waar is de wereld van gemaakt? Hoe verhouden
wij ons als mensen tot die wereld? Metafysica.
2. Epistemologie (episteme = ware kennis). Wat is kennis, wat is weten?
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor). Wat zijn adequate manieren om kennis
op te doen?
De wetenschappelijke revolutie
< 17e eeuw: op Aristoteles gebaseerd empirisme
• Zeer centrale rol voor deductieve logica
• Nauwe banden met theologie
> 17e eeuw:
• Nieuw Rationalisme (Descartes)
• Nieuw empirisme: (Francis Bacon (1561-1626) Novum Organum)
• Inductie
De essentie van Descartes
> Wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden.
> Waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg.
> Zintuigen en gedachten bedriegen soms.
> Je weet dingen met verschillende niveaus van twijfel.
De essentie van Bacon
> Een kritiek:
Idols of the tribe; natuur van de mens als geheel leidt tot valse assumpties.
Idols of the cave; voorkeur van de individu leidt tot verwarring.
Idols of the market; het gebruik van woorden om te misleiden.
Idols of the theatre. zonder oude ideeën los te laten geen vooruitgang.
> Een bijdrage; grote rol voor observatie (inductief) & nieuwe epistemologie
,Wat is ‘de waarheid’? → waarheidsbegrip
Waarheid = dat wat wetenschap onderscheid van niet-wetenschap → de essentie van het
afbakeningsprobleem.
> Vier voornaamste ideeën:
1. Het overeenkomstigheidscriterium;
2. Het coherentiecriterium;
3. Het pragmatistische waarheidsbegrip;
4. Het anti-waarheidsbegrip.
Het overeenkomstigheidscriterium; (positivisme; gebaseerd op waarneembare feiten)
- Iets is waar als het overeenkomt met de feiten.
- Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit.
Het coherentiecriterium; (interpretivisme; interpretatie past betekenis/waarheid aan)
- Iets is waar als het binnen het systeem past van dingen die we als waar aannemen.
- Dat systeem moet coherent (samenhangend) zijn.
Het pragmatische waarheidsbegrip; (pragmatische epistemologie; nut van waarheid)
- Een idee is waar als het een positief, praktisch impact heeft.
- ‘’Het is waar omdat het werkt’’ → ‘gereedschap’.
Het anti-waarheidsbegrip; (empirisch relativisme; waarheid is relatief - methodologisch
anarchisme; feiten bestaan niet echt.. ‘hersenspoelen’)
- Wat waarheid is, hangt af van wie je het vraagt.
- Waarheid als geloofskwestie.
- Dominante definitie waarheid als gevolg van machtsbalans.
Belang van kennis in beleidsvorming:
, Week 2 - Positivisme & interpretivisme
Positivisme
- Alleen empirische wetenschap levert kennis op.
- Kennis kan dus enkel door wetenschap verworven worden.
- Baseert zich dus enkel op waarneembare feiten.
- Niet zintuiglijk waarneembaar? Verworpen.
Verificatie(beginsel)
- Het zinvol zegbare is beperkt tot dat wat empirisch is.
- Zintuiglijk herleidbaar
* Uitspraken die niet verifieerbaar zijn, kunnen echter ook waar blijken.
Inductie
Specifieke waarnemingen → Algemeen geldende regel
* na waarnemingen te hebben gedaan ontstaat er pas een theorie, niet andersom.
versus…
Interpretivisme
- Onderzoeker moet verschillen begrijpen tussen de mens als sociale actoren zijnde.
- Onderscheid tussen objecten en mensen → mensen zijn sociale actoren die de wereld om
zich heen interpreteren.
- Op basis van verschillende interpretaties passen we onze betekenissen & gedrag aan.
- Empathische houding nodig om een betekenis (‘persoonlijke waarheid’) te begrijpen.
Hermeneutische cirkel:
- Het proces van interpretatie waarin we afwegen tussen meerdere niveaus van
analyse/betekenissen.
- Hoe vaker je dit doet, hoe beter/correcter je interpretatie wordt.
- Iets kan meerdere betekenissen hebben
(‘’I can do that’’ als antwoord op ‘’who can write the mail?’’ of ‘’nobody can run 100 miles’’
verschilt tussen een aanvarende ‘’Oke ik zal het doen’’ of een opscheppende ‘’Ik kan dat
wel’’.
- De context van een betekenis is oneindig
Simon/Waldo-debat:
Ging over:
1) de betekenis, rol en limitaties van ‘’wetenschap’’ voor de bestuurskunde
2) de praktische en analytische verschillen tussen waardes/feiten en beleid/management.
3) de oorsprong van verantwoord management.
4) de relevantie van constitutioneel democratische theorie voor wetenschappelijke studie van
bestuurskunde.
Wat is wetenschapsfilosofie? 3 focuspunten:
1. Ontologie (ontos = zijn). Waar is de wereld van gemaakt? Hoe verhouden
wij ons als mensen tot die wereld? Metafysica.
2. Epistemologie (episteme = ware kennis). Wat is kennis, wat is weten?
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor). Wat zijn adequate manieren om kennis
op te doen?
De wetenschappelijke revolutie
< 17e eeuw: op Aristoteles gebaseerd empirisme
• Zeer centrale rol voor deductieve logica
• Nauwe banden met theologie
> 17e eeuw:
• Nieuw Rationalisme (Descartes)
• Nieuw empirisme: (Francis Bacon (1561-1626) Novum Organum)
• Inductie
De essentie van Descartes
> Wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden.
> Waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg.
> Zintuigen en gedachten bedriegen soms.
> Je weet dingen met verschillende niveaus van twijfel.
De essentie van Bacon
> Een kritiek:
Idols of the tribe; natuur van de mens als geheel leidt tot valse assumpties.
Idols of the cave; voorkeur van de individu leidt tot verwarring.
Idols of the market; het gebruik van woorden om te misleiden.
Idols of the theatre. zonder oude ideeën los te laten geen vooruitgang.
> Een bijdrage; grote rol voor observatie (inductief) & nieuwe epistemologie
,Wat is ‘de waarheid’? → waarheidsbegrip
Waarheid = dat wat wetenschap onderscheid van niet-wetenschap → de essentie van het
afbakeningsprobleem.
> Vier voornaamste ideeën:
1. Het overeenkomstigheidscriterium;
2. Het coherentiecriterium;
3. Het pragmatistische waarheidsbegrip;
4. Het anti-waarheidsbegrip.
Het overeenkomstigheidscriterium; (positivisme; gebaseerd op waarneembare feiten)
- Iets is waar als het overeenkomt met de feiten.
- Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit.
Het coherentiecriterium; (interpretivisme; interpretatie past betekenis/waarheid aan)
- Iets is waar als het binnen het systeem past van dingen die we als waar aannemen.
- Dat systeem moet coherent (samenhangend) zijn.
Het pragmatische waarheidsbegrip; (pragmatische epistemologie; nut van waarheid)
- Een idee is waar als het een positief, praktisch impact heeft.
- ‘’Het is waar omdat het werkt’’ → ‘gereedschap’.
Het anti-waarheidsbegrip; (empirisch relativisme; waarheid is relatief - methodologisch
anarchisme; feiten bestaan niet echt.. ‘hersenspoelen’)
- Wat waarheid is, hangt af van wie je het vraagt.
- Waarheid als geloofskwestie.
- Dominante definitie waarheid als gevolg van machtsbalans.
Belang van kennis in beleidsvorming:
, Week 2 - Positivisme & interpretivisme
Positivisme
- Alleen empirische wetenschap levert kennis op.
- Kennis kan dus enkel door wetenschap verworven worden.
- Baseert zich dus enkel op waarneembare feiten.
- Niet zintuiglijk waarneembaar? Verworpen.
Verificatie(beginsel)
- Het zinvol zegbare is beperkt tot dat wat empirisch is.
- Zintuiglijk herleidbaar
* Uitspraken die niet verifieerbaar zijn, kunnen echter ook waar blijken.
Inductie
Specifieke waarnemingen → Algemeen geldende regel
* na waarnemingen te hebben gedaan ontstaat er pas een theorie, niet andersom.
versus…
Interpretivisme
- Onderzoeker moet verschillen begrijpen tussen de mens als sociale actoren zijnde.
- Onderscheid tussen objecten en mensen → mensen zijn sociale actoren die de wereld om
zich heen interpreteren.
- Op basis van verschillende interpretaties passen we onze betekenissen & gedrag aan.
- Empathische houding nodig om een betekenis (‘persoonlijke waarheid’) te begrijpen.
Hermeneutische cirkel:
- Het proces van interpretatie waarin we afwegen tussen meerdere niveaus van
analyse/betekenissen.
- Hoe vaker je dit doet, hoe beter/correcter je interpretatie wordt.
- Iets kan meerdere betekenissen hebben
(‘’I can do that’’ als antwoord op ‘’who can write the mail?’’ of ‘’nobody can run 100 miles’’
verschilt tussen een aanvarende ‘’Oke ik zal het doen’’ of een opscheppende ‘’Ik kan dat
wel’’.
- De context van een betekenis is oneindig
Simon/Waldo-debat:
Ging over:
1) de betekenis, rol en limitaties van ‘’wetenschap’’ voor de bestuurskunde
2) de praktische en analytische verschillen tussen waardes/feiten en beleid/management.
3) de oorsprong van verantwoord management.
4) de relevantie van constitutioneel democratische theorie voor wetenschappelijke studie van
bestuurskunde.
