MANTELZORG
Mantelzorg
Algemeen
Mantelzorg is de zorg en ondersteuning die mensen vrijwillig en onbetaald verlenen aan familie of
vrienden met een beperking. Maar liefst 1,5 miljoen mensen geef intensief mantelzorg. Gemiddeld
verleent een mantelzorger 11 uur per week zorg. Dit gebeurt met name door ouderen. Economisch
gezien vertegenwoordigt het een waarde van bijna 7 miljard euro per jaar.
Voordelen van samenwerking met mantelzorgers
Voor fysiotherapie is het belangrijk om voldoende aandacht te geven aan mantelzorgers. Een goede
samenwerking heef namelijk verschillende voordelen:
- Mantelzorg bevordert therapietrouwheid en het behandelsucces.
- Mantelzorg zorgt voor een optmale ondersteuning door middel van goede voorlichtng.
- Luisteren naar de mantelzorg zorgt voor een aansluitng van de behandeling op de thuissituate.
- Goede samenwerking en tjdige ondersteuning van mantelzorgers verminderen de belastng.
Rollen van mantelzorgers
Er zijn vier rollen van mantelzorgers:
- De mantelzorger als persoonlijk betrokkene in relate tot de cliënt.
- De mantelzorger als expert voor aanvullende kennis en informate.
- De mantelzorger als partner in de zorg.
- De mantelzorger als hulpvrager.
Coping
Mantelzorgers hebben vaak last van stress, waardoor ze zelf ook klachten krijgen. Vandaar ook de rol
als hulpvrager. Het is belangrijk om mogelijke overbelastng te monitoren. Coping bij mantelzorgers is
ook van invloed. Coping kan een bewuste poging zijn om een eind te maken aan stressvolle situates.
Er is een onderscheid te maken tussen twee typen coping:
Probleemgerichte coping
Hierbij probeer je iets te doen aan de situate die stress veroorzaakt.
- Gedragsmatg Probleem beheersen en oplossen: informate zoeken, hulp vragen of
plannen maken.
- Cognitef Probleempercepte veranderen: positef en realistsch bekijken.
Emotiegerichte coping
Hierbij probeer je iets te doen aan de emote die de situate oproept.
- Gedragsmatg Emotes verzachten: sporten, huilen, slapen, rust, drank, roken, eten.
- Cognitef Emotes uiten of remmen: praten, repressie, vermijden, ontkennen.
Samenwerking met mantelzorgers
De samenwerking met mantelzorg bestaat uit vier stappen:
1. Mantelzorgers (h)erkennen, in kaart brengen en met hen in contact komen.
2. Mantelzorgers betrekken bij de behandeling.
3. Mantelzorgers ondersteuning bieden bij de hulp en zorg.
4. Mantelzorgers informeren over diverse vormen van ondersteuning.
1
, Wees alert op signalen van overbelastng bij mantelzorgers. De signalen zijn lichamelijk, psychisch of
gedragsmatg te herkennen. Bij een gesprek met de mantelzorger is het van belang om open vragen
te stellen en om oplossingsgericht te coachen indien nodig. Enkele nutge vragen hiervoor zijn:
- Copingvraag Wat helpt u om het vol te houden?
- Gewenste situatievraag Hoe wilt u graag dat de situate wordt?
- Eerdere successenvraag Wanneer heef u een dergelijk probleem al eens opgelost?
- Normaliseren Het is logisch dat u de zorg zwaar vindt, ook al doet u het met liefde.
- Wondervraag Welk wonder zou u wensen?
Stress
Algemeen
Stress is een situate waarbij de belastng groter is dan uw vermogen om ermee om te gaan. Ofwel,
de belastbaarheid wordt overschreden. Het kan zowel acuut als chronisch zijn. In sommige situates
is er sprake van positeve stress (= eustress). Dit is een gezonde spanning wat kan leiden tot betere
prestates. Denk hierbij aan een sportwedstrijd.
Een vorm van negateve stress is chronische stress. Dit kan optreden bij chronische ziekten, zorg voor
anderen of werkgerelateerde stress. Als fysiotherapeut is het relevant om te kijken of er sprake is van
stress, ook bij mantelzorgers. Stress vertraagt namelijk het herstel en kan klachten veroorzaken:
- Chronische maag- en darmklachten
- Hoge bloeddruk
- Hyperventlate
- Huiduitslag
- Infectes
Effectorsystemen
Binnen het CZS zijn 3 groepen effectorsystemen die samenwerken om beweging mogelijk te maken:
- Somatomotorisch systeem Regelt houding en beweging via spierstelsel.
- Autonome zenuwstelsel Regelt intern milieu toereikend voor gevraagde bewegingen.
- Neuro-endocriene systeem Regelt intern milieu toereikend voor gevraagde bewegingen.
Aansturing gebeurt vanuit:
- Sensorisch systeem Invloed vanuit lichaam en buitenwereld.
- Corticaal systeem Invloed vanuit cogniteve en emotonele verwerkingsprocessen.
- Toestandssysteem Invloed vanuit slaapritme, arousal, alertheid en aandacht.
Autonome zenuwstelsel
Er zijn twee stelsels binnen het autonome zenuwstelsel:
- Parasympatisch zenuwstelsel is actef in rust. Het is herstelgericht.
- (Ortho)sympatisch zenuwstelsel is actef in acte. Hormonale regulate ondersteunt het neurale
stelsel. Adrenaline wordt vrijgemaakt. Hierbij hoort de vecht-vluchtreacte. Dit gebeurt bij een
onveilige omgeving. Indien het nog gevaarlijker is, komt ook de freeze-respons.
Stressreacte en arousal
Stress leidt tot een arousal, dit is een toestand van een verhoogd actvateniveau binnen het CZS. Dit
kan fasisch kortdurend (schrikreacte) zijn, maar ook tonisch langdurig. Bij tonisch wordt het ernstg.
- Specifeee arousal Selectviteit; taakgerichtheid.
- Aspecifeee arousal Controle verlies; inhibitezwakte; prikkels niet kunnen flteren.
2
Mantelzorg
Algemeen
Mantelzorg is de zorg en ondersteuning die mensen vrijwillig en onbetaald verlenen aan familie of
vrienden met een beperking. Maar liefst 1,5 miljoen mensen geef intensief mantelzorg. Gemiddeld
verleent een mantelzorger 11 uur per week zorg. Dit gebeurt met name door ouderen. Economisch
gezien vertegenwoordigt het een waarde van bijna 7 miljard euro per jaar.
Voordelen van samenwerking met mantelzorgers
Voor fysiotherapie is het belangrijk om voldoende aandacht te geven aan mantelzorgers. Een goede
samenwerking heef namelijk verschillende voordelen:
- Mantelzorg bevordert therapietrouwheid en het behandelsucces.
- Mantelzorg zorgt voor een optmale ondersteuning door middel van goede voorlichtng.
- Luisteren naar de mantelzorg zorgt voor een aansluitng van de behandeling op de thuissituate.
- Goede samenwerking en tjdige ondersteuning van mantelzorgers verminderen de belastng.
Rollen van mantelzorgers
Er zijn vier rollen van mantelzorgers:
- De mantelzorger als persoonlijk betrokkene in relate tot de cliënt.
- De mantelzorger als expert voor aanvullende kennis en informate.
- De mantelzorger als partner in de zorg.
- De mantelzorger als hulpvrager.
Coping
Mantelzorgers hebben vaak last van stress, waardoor ze zelf ook klachten krijgen. Vandaar ook de rol
als hulpvrager. Het is belangrijk om mogelijke overbelastng te monitoren. Coping bij mantelzorgers is
ook van invloed. Coping kan een bewuste poging zijn om een eind te maken aan stressvolle situates.
Er is een onderscheid te maken tussen twee typen coping:
Probleemgerichte coping
Hierbij probeer je iets te doen aan de situate die stress veroorzaakt.
- Gedragsmatg Probleem beheersen en oplossen: informate zoeken, hulp vragen of
plannen maken.
- Cognitef Probleempercepte veranderen: positef en realistsch bekijken.
Emotiegerichte coping
Hierbij probeer je iets te doen aan de emote die de situate oproept.
- Gedragsmatg Emotes verzachten: sporten, huilen, slapen, rust, drank, roken, eten.
- Cognitef Emotes uiten of remmen: praten, repressie, vermijden, ontkennen.
Samenwerking met mantelzorgers
De samenwerking met mantelzorg bestaat uit vier stappen:
1. Mantelzorgers (h)erkennen, in kaart brengen en met hen in contact komen.
2. Mantelzorgers betrekken bij de behandeling.
3. Mantelzorgers ondersteuning bieden bij de hulp en zorg.
4. Mantelzorgers informeren over diverse vormen van ondersteuning.
1
, Wees alert op signalen van overbelastng bij mantelzorgers. De signalen zijn lichamelijk, psychisch of
gedragsmatg te herkennen. Bij een gesprek met de mantelzorger is het van belang om open vragen
te stellen en om oplossingsgericht te coachen indien nodig. Enkele nutge vragen hiervoor zijn:
- Copingvraag Wat helpt u om het vol te houden?
- Gewenste situatievraag Hoe wilt u graag dat de situate wordt?
- Eerdere successenvraag Wanneer heef u een dergelijk probleem al eens opgelost?
- Normaliseren Het is logisch dat u de zorg zwaar vindt, ook al doet u het met liefde.
- Wondervraag Welk wonder zou u wensen?
Stress
Algemeen
Stress is een situate waarbij de belastng groter is dan uw vermogen om ermee om te gaan. Ofwel,
de belastbaarheid wordt overschreden. Het kan zowel acuut als chronisch zijn. In sommige situates
is er sprake van positeve stress (= eustress). Dit is een gezonde spanning wat kan leiden tot betere
prestates. Denk hierbij aan een sportwedstrijd.
Een vorm van negateve stress is chronische stress. Dit kan optreden bij chronische ziekten, zorg voor
anderen of werkgerelateerde stress. Als fysiotherapeut is het relevant om te kijken of er sprake is van
stress, ook bij mantelzorgers. Stress vertraagt namelijk het herstel en kan klachten veroorzaken:
- Chronische maag- en darmklachten
- Hoge bloeddruk
- Hyperventlate
- Huiduitslag
- Infectes
Effectorsystemen
Binnen het CZS zijn 3 groepen effectorsystemen die samenwerken om beweging mogelijk te maken:
- Somatomotorisch systeem Regelt houding en beweging via spierstelsel.
- Autonome zenuwstelsel Regelt intern milieu toereikend voor gevraagde bewegingen.
- Neuro-endocriene systeem Regelt intern milieu toereikend voor gevraagde bewegingen.
Aansturing gebeurt vanuit:
- Sensorisch systeem Invloed vanuit lichaam en buitenwereld.
- Corticaal systeem Invloed vanuit cogniteve en emotonele verwerkingsprocessen.
- Toestandssysteem Invloed vanuit slaapritme, arousal, alertheid en aandacht.
Autonome zenuwstelsel
Er zijn twee stelsels binnen het autonome zenuwstelsel:
- Parasympatisch zenuwstelsel is actef in rust. Het is herstelgericht.
- (Ortho)sympatisch zenuwstelsel is actef in acte. Hormonale regulate ondersteunt het neurale
stelsel. Adrenaline wordt vrijgemaakt. Hierbij hoort de vecht-vluchtreacte. Dit gebeurt bij een
onveilige omgeving. Indien het nog gevaarlijker is, komt ook de freeze-respons.
Stressreacte en arousal
Stress leidt tot een arousal, dit is een toestand van een verhoogd actvateniveau binnen het CZS. Dit
kan fasisch kortdurend (schrikreacte) zijn, maar ook tonisch langdurig. Bij tonisch wordt het ernstg.
- Specifeee arousal Selectviteit; taakgerichtheid.
- Aspecifeee arousal Controle verlies; inhibitezwakte; prikkels niet kunnen flteren.
2
