Inleiding groepsdynamica. Behalve par 1.8 & H10
G. Alblas
W. Vos
3e druk
ISBN: 9789001885472
1
,Inhoud
H1: Mensen in groepen..........................................................................................................................4
1.1 Groepsgedrag...............................................................................................................................4
1.2 Leven in groepen..........................................................................................................................4
1.3 Wat is een groep?.........................................................................................................................4
1.4 Soorten groepen...........................................................................................................................4
1.5 De identteit van groepen.............................................................................................................4
1.6 Groepsdynamica...........................................................................................................................5
1.7 Bestaat de groep?.........................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Functes van groepen en groepsontwikkeling...................................................................6
2.1 Waarom leven mensen in groepen?.............................................................................................6
2.2 Met wie vormt men een groep?...................................................................................................6
2.3 Groepsontwikkeling......................................................................................................................7
2.4 Fasen in de groepsontwikkeling....................................................................................................7
2.5 Kenmerken van het ontwikkelingsproces.....................................................................................8
2.6 De groep als sociale constructe en insttute...............................................................................8
Hoofdstuk 3: Structurele kenmerken van groepen.................................................................................9
3.1 De structurele kenmerken van een groep....................................................................................9
3.2 Normen.........................................................................................................................................9
3.3 Rollen............................................................................................................................................9
3.4 Relatonele verhoudingen...........................................................................................................10
Hoofdstuk 4: Communicate in groepen...............................................................................................12
4.1 Wat is communicate?................................................................................................................12
4.2 Het communicateproces............................................................................................................12
4.3 Aspecten van communicate.......................................................................................................12
4.4 Belemmeringen in de communicate..........................................................................................13
4.5 Kenmerken van communicate in groepen.................................................................................13
Hoofdstuk 5: Invloedprocessen in groepen..........................................................................................16
5.1 Sociale beïnvloeding in groepen.................................................................................................16
5.2 Conformiteit...............................................................................................................................16
Hoofdstuk 6: Samenwerken in groepen...............................................................................................18
6.1 Samenwerken in groepsverband................................................................................................18
6.2 De voor- en nadelen van het werken in teamverband...............................................................18
6.3 Tekorten in de teamprestates....................................................................................................18
6.4 Verbeteren van teamprestates..................................................................................................19
2
, Het versterken van de cohesie.....................................................................................................21
Teambuilding................................................................................................................................21
Hoofdstuk 7: Macht en leiding in groepen...........................................................................................23
7.1 Macht en invloed........................................................................................................................23
7.2 Machtsmiddelen.........................................................................................................................23
7.3 Machtsverschillen.......................................................................................................................23
7.4 Machtsdoelen.............................................................................................................................24
7.5 Machtsgebruik............................................................................................................................24
7.6 Leidinggeven aan groepen..........................................................................................................25
7.7 Wie wordt de leider van een groep?..........................................................................................25
7.8 Efectef leidinggeven.................................................................................................................25
7.9 Verbeteren van leidinggeven aan groepen.................................................................................28
Hoofdstuk 8: Probleemoplossing en besluitvorming............................................................................30
8.1 Probleemoplossing en besluitvorming in groepen.....................................................................30
8.2 Criteria voor efecteve probleemoplossing en besluitvorming..................................................30
8.3 De voordelen van probleemoplossing en besluitvorming in groepen........................................30
8.4 Procesverliezen...........................................................................................................................30
8.5 Verbeteren van probleemoplossing en besluitvorming..............................................................31
Hoofdstuk 9: Conficten binnen en tussen groepen.............................................................................33
9.1 Conficten en confictbronnen....................................................................................................33
9.2 Constructeve en destructeve conficten...................................................................................33
9.3 Conficthantering....................................................................................................................33
9.4 Escalate van conficten...............................................................................................................34
9.5 Verbeteren van conficthantering in groepen.............................................................................34
9.6 Conficten tussen groepen..........................................................................................................34
9.7 Oplossen van conficten tussen groepen....................................................................................37
3
, H1: Mensen in groepen
1.1 Groepsgedrag
Groepsgedrag wordt alleen vertoond in een situate waarin anderen een bepaald gedrag ook uiten.
1.2 Leven in groepen
Je kunt lid zijn van verschillende groepen zoals gezin, school, voetbal.
1.3 Wat is een groep?
Een groep is als er sprake is van:
- Interacte: er moet sprake zijn van interacte tussen twee of meer personen
- Identteeit: ze moeten het gevoel hebben een groep te zijn
- Doelen: ze hebben een gemeenschappelijk doel
- Afankeeleikkeeeeid: ze hebben elkaar nodig om de doelen te bereiken
Hoe meer er van deze kenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een echte groep
Een losse verzameling mensen die op hetzelfde moment op dezelfde plaats zijn (mensen die op een
bus wachten, toeschouwers bij een voorstelling) is geen groep.
1.4 Soorten groepen
Er zijn verschillende soorten groepen
Indeling naar functe
- Overleggen, beoordelen en besluiten (schooloverleg)
- Produceren (een projectgroep op school)
- Verzorgen en beschermen (samenwonen om de toekomstge kinderen te verzorgen)
- Vrije tjd en recreate (muziekles waarbij je samen wekelijks afspreekt om te musiceren)
- Politek, geloof, opvatngen (kerkgenootschap, sekte, actegroep)
- Therapie (therapie in groepsverband, bijv. alcohol- drugsverslavingsgroepen)
Formele en informele groepen
Hier is sprake van als de leden van een groep zijn aangesteld. Er is meestal sprake van een bepaalde
rolverdeling. Er kan een voorziter, leider, therapeut zijn aangesteld om de groep goed te laten
functoneren.
Een informele groep komt spontaan tot stand.
Reële en virtuele groepen
Een reële groep is een groep die in elkaars nabijheid, op een directe manier face-to-face
communiceren. Een veirtuele groep is een groep die niet in elkaars nabijheid is (facebookgroepen,
skypegroepen etc.)
1.5 De identiteit van groepen
5 structurele kenmerken van de groep:
- Communicatepatroon
Meest zichtbaar is hoe er met elkaar om wordt gegaan
- Status en invloed
Wie heef het meeste invloed op de groep
- Cohesie
De manier waarop ze met elkaar omgaan (vijandig, vriendelijk, zakelijk, intem)
- Rollen
Kunnen formele rollen zijn (voorziter, discussieleider) maar ook informele rollen
(initatefnemer, grappenmaker)
- Normen
4
G. Alblas
W. Vos
3e druk
ISBN: 9789001885472
1
,Inhoud
H1: Mensen in groepen..........................................................................................................................4
1.1 Groepsgedrag...............................................................................................................................4
1.2 Leven in groepen..........................................................................................................................4
1.3 Wat is een groep?.........................................................................................................................4
1.4 Soorten groepen...........................................................................................................................4
1.5 De identteit van groepen.............................................................................................................4
1.6 Groepsdynamica...........................................................................................................................5
1.7 Bestaat de groep?.........................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Functes van groepen en groepsontwikkeling...................................................................6
2.1 Waarom leven mensen in groepen?.............................................................................................6
2.2 Met wie vormt men een groep?...................................................................................................6
2.3 Groepsontwikkeling......................................................................................................................7
2.4 Fasen in de groepsontwikkeling....................................................................................................7
2.5 Kenmerken van het ontwikkelingsproces.....................................................................................8
2.6 De groep als sociale constructe en insttute...............................................................................8
Hoofdstuk 3: Structurele kenmerken van groepen.................................................................................9
3.1 De structurele kenmerken van een groep....................................................................................9
3.2 Normen.........................................................................................................................................9
3.3 Rollen............................................................................................................................................9
3.4 Relatonele verhoudingen...........................................................................................................10
Hoofdstuk 4: Communicate in groepen...............................................................................................12
4.1 Wat is communicate?................................................................................................................12
4.2 Het communicateproces............................................................................................................12
4.3 Aspecten van communicate.......................................................................................................12
4.4 Belemmeringen in de communicate..........................................................................................13
4.5 Kenmerken van communicate in groepen.................................................................................13
Hoofdstuk 5: Invloedprocessen in groepen..........................................................................................16
5.1 Sociale beïnvloeding in groepen.................................................................................................16
5.2 Conformiteit...............................................................................................................................16
Hoofdstuk 6: Samenwerken in groepen...............................................................................................18
6.1 Samenwerken in groepsverband................................................................................................18
6.2 De voor- en nadelen van het werken in teamverband...............................................................18
6.3 Tekorten in de teamprestates....................................................................................................18
6.4 Verbeteren van teamprestates..................................................................................................19
2
, Het versterken van de cohesie.....................................................................................................21
Teambuilding................................................................................................................................21
Hoofdstuk 7: Macht en leiding in groepen...........................................................................................23
7.1 Macht en invloed........................................................................................................................23
7.2 Machtsmiddelen.........................................................................................................................23
7.3 Machtsverschillen.......................................................................................................................23
7.4 Machtsdoelen.............................................................................................................................24
7.5 Machtsgebruik............................................................................................................................24
7.6 Leidinggeven aan groepen..........................................................................................................25
7.7 Wie wordt de leider van een groep?..........................................................................................25
7.8 Efectef leidinggeven.................................................................................................................25
7.9 Verbeteren van leidinggeven aan groepen.................................................................................28
Hoofdstuk 8: Probleemoplossing en besluitvorming............................................................................30
8.1 Probleemoplossing en besluitvorming in groepen.....................................................................30
8.2 Criteria voor efecteve probleemoplossing en besluitvorming..................................................30
8.3 De voordelen van probleemoplossing en besluitvorming in groepen........................................30
8.4 Procesverliezen...........................................................................................................................30
8.5 Verbeteren van probleemoplossing en besluitvorming..............................................................31
Hoofdstuk 9: Conficten binnen en tussen groepen.............................................................................33
9.1 Conficten en confictbronnen....................................................................................................33
9.2 Constructeve en destructeve conficten...................................................................................33
9.3 Conficthantering....................................................................................................................33
9.4 Escalate van conficten...............................................................................................................34
9.5 Verbeteren van conficthantering in groepen.............................................................................34
9.6 Conficten tussen groepen..........................................................................................................34
9.7 Oplossen van conficten tussen groepen....................................................................................37
3
, H1: Mensen in groepen
1.1 Groepsgedrag
Groepsgedrag wordt alleen vertoond in een situate waarin anderen een bepaald gedrag ook uiten.
1.2 Leven in groepen
Je kunt lid zijn van verschillende groepen zoals gezin, school, voetbal.
1.3 Wat is een groep?
Een groep is als er sprake is van:
- Interacte: er moet sprake zijn van interacte tussen twee of meer personen
- Identteeit: ze moeten het gevoel hebben een groep te zijn
- Doelen: ze hebben een gemeenschappelijk doel
- Afankeeleikkeeeeid: ze hebben elkaar nodig om de doelen te bereiken
Hoe meer er van deze kenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een echte groep
Een losse verzameling mensen die op hetzelfde moment op dezelfde plaats zijn (mensen die op een
bus wachten, toeschouwers bij een voorstelling) is geen groep.
1.4 Soorten groepen
Er zijn verschillende soorten groepen
Indeling naar functe
- Overleggen, beoordelen en besluiten (schooloverleg)
- Produceren (een projectgroep op school)
- Verzorgen en beschermen (samenwonen om de toekomstge kinderen te verzorgen)
- Vrije tjd en recreate (muziekles waarbij je samen wekelijks afspreekt om te musiceren)
- Politek, geloof, opvatngen (kerkgenootschap, sekte, actegroep)
- Therapie (therapie in groepsverband, bijv. alcohol- drugsverslavingsgroepen)
Formele en informele groepen
Hier is sprake van als de leden van een groep zijn aangesteld. Er is meestal sprake van een bepaalde
rolverdeling. Er kan een voorziter, leider, therapeut zijn aangesteld om de groep goed te laten
functoneren.
Een informele groep komt spontaan tot stand.
Reële en virtuele groepen
Een reële groep is een groep die in elkaars nabijheid, op een directe manier face-to-face
communiceren. Een veirtuele groep is een groep die niet in elkaars nabijheid is (facebookgroepen,
skypegroepen etc.)
1.5 De identiteit van groepen
5 structurele kenmerken van de groep:
- Communicatepatroon
Meest zichtbaar is hoe er met elkaar om wordt gegaan
- Status en invloed
Wie heef het meeste invloed op de groep
- Cohesie
De manier waarop ze met elkaar omgaan (vijandig, vriendelijk, zakelijk, intem)
- Rollen
Kunnen formele rollen zijn (voorziter, discussieleider) maar ook informele rollen
(initatefnemer, grappenmaker)
- Normen
4
