Kosten en winstbepaling samenvatting
4.8 kosten van duurzame productiemiddelen
Bespreken in dit hoofdstuk:
➢ Begrip duurzaam productiemiddel
➢ Economische en technische levensduur
➢ Geldswaarde van werkeenheden
➢ Wijzigingen in de economische levensduur
➢ Directe- en indirecte-opbrengstwaarde
4.8.1 duurzaam productiemiddel
Duurzaam productiemiddel (dpm) = een productiemiddel dat meer dan één productieproces
(langer dan één jaar) meegaat.
Werkeenheden = een soort voorraad van prestaties. → taxi → aantal km tot beschikking
Kosten van dpm bestaan uit:
➢ Complementaire kosten (aanvullende kosten)
o Voorbeeld taxi:
▪ Loon chauffeur
▪ Brandstofkosten
▪ Onderhoud en reparaties
o Complementaire kosten stijgen naarmate het dpm ouder wordt.
➢ Vermogenskosten
o Hierbij wordt rekening gehouden met de berekening van de kosten van de
werkeenheden over het gemiddeld in het dpm geïnvesteerde bedrag. Hierbij
hoeft niet te worden gekeken of dit is geïnvesteerd via eigen of vreemd
vermogen.
➢ Afschrijvingskosten
o Het bedrag wat we ten laste van het resultaat brengen in verband met de
waardedaling van het dpm.
4.8.2 Economische en technische levensduur
Technische levensduur:
➢ Absolute technische levensduur: deze is bereikt op het moment waarop de dpm
technisch niet meer in staat is producten voort te brengen.
o Hierbij denkend als er bij de taxi de motor of het carrosserie kapot is.
➢ Relatieve technische levensduur: deze wordt bereikt op het moment waarop het dpm
niet meer in staat is producten te maken in de gewenste hoeveelheid en/of kwaliteit.
Economische levensduur: is de levensduur van een dpm waarbij de kosten per werkeenheid
minimaal zijn.
4.8.3 Geldswaarde van de werkeenheden
Het verschil tussen de geldswaarde van werkeenheden (aantal werkeenheden X kostprijs per
werkeenheid) en complementaire kosten geeft de ruimte aan die er beschikbaar is voor de
afschrijvingen.
,4.8.4 Wijzigingen in de economische levensduur
Voorbeeld bij 4.8.2 is de economische levensduur berekend voordat het dpm in gebruik is
genomen, er zijn mogelijkheden wanneer het verstandig is om het dpm langer te gebruiken.
Dit omdat er een mogelijkheid is dat er een nieuw dpm op de markt komt met een lagere
kostprijs per eenheid. Deze kostprijs per eenheid geldt dan ook voor de al voor de dpm in
gebruik.
4.8.5 Directe en indirecte opbrengstwaarde
Indirecte opbrengstwaarde = nettowaarde van de werkeenheden van een dpm plus de
restwaarde van het dpm.
Directe opbrengstwaarde = waarde van het dpm bij verkoop van het dpm op een
tweedehandsmarkt.
4.9 Afschrijvingsmethoden
Verschillende methodes om het bedrag van jaarlijkse afschrijving te bepalen.
➢ Afschrijvingsmethoden waarbij we de vermogenskosten afzonderlijk berekenen
nadat de afschrijvingen zijn vastgesteld (afschrijven met een vast percentage van de
aanschafwaarde en afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde).
➢ Afschrijvingsmethoden waarbij afschrijvings- en vermogenskosten gelijktijdig bepaald
worden (annuïteitenmethode met gelijkblijvende annuïteiten).
4.9.1 Afschrijvingsmethode waarbij we de vermogenskosten afzonderlijk berekenen nadat
de afschrijvingen zijn vastgesteld
1. Afschrijven met een vast percentage van de aanschafwaarde.
Formule → afschrijvingspercentage per jaar(p) = A-R/n/A * 100%
A = aanschafwaarde
R = restwaarde aan einde economische levensduur
n = economische levensduur
p = afschrijvingspercentage per jaar
Hierbij schrijf je een vast bedrag per jaar af. Dit bedrag kunnen we ook berekenen
door de totale waardedaling (A-R) te delen door de economische levensduur (n).
2. Afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde.
Formule → afschrijvingspercentage per jaar (p) = (1-(R/A)^1/n) * 100%
A = aanschafwaarde
R = restwaarde aan einde economische levensduur
n = economische levensduur
p = afschrijvingspercentage per jaar
Deze afschrijvingsmethode leidt ertoe dat de afschrijvingen aan het begin van de
economische levensduur hoger zijn dan aan het einde van de economische
levensduur. Als we afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde geldt ook
relatie: A * (1-a)^n = R (waarbij a de afschrijvingsqoute is)
, 4.9.2 Afschrijvingen waarbij afschrijvings- en vermogenskosten gelijktijdig worden bepaald
Formule om annuïteit uit te rekenen → K * (i (1 + i)^n/(1 + i)^n – 1
K = aanschafwaarde(als restwaarde nihil is)
i = vermogenskosten
n = economische levensduur
Als je de annuïteit hebt uitgerekend kan je daarna de afschrijvingskosten berekenen. Dit
doormiddel van de vermogenskosten te bereken van de aanschafwaarde. En de annuïteit te
verminderen met de vermogenskosten.
4.10 Kosten van grond
Evenals gebouwen en machines hoort grond tot de dpm. De kosten in verband met grond
wordt apart besproken, omdat deze een aantal bijzondere kenmerken hebben. Het kan
verschillende functies vervullen, zoals:
1. Vestigingsplaats van de onderneming
2. Leverancier van agrarische producten
3. Een voorraad delfstoffen, die ontgonnen kan worden.
Daarnaast gaan we nog kort in op de vermogenskosten in verband met grond en de huur van
grond.
4.10.1 Grond als vestigingsplaats
De waarde van de grond zal niet veranderen wanneer het als vestigingsplaats wordt
gebruikt, hierdoor is er dus geen technische slijtage. Wanneer er wat op de grond is gedaan,
dan wordt dit tot de actiefpost Grond op de balans gerekend. Wanneer hierbij technische
slijtage plaatsvind, moet hier wel op worden afgeschreven.
Naast technische slijtage heb je ook nog economische slijtage. Deze treedt op wanneer de
waarde van de grond afneemt door economische factoren. Maar het zou ook kunnen stijgen
in waarde, dan dient er een herwaardering gedaan te worden.
4.10.2 Grond als leverancier van agrarische producten
In de land- en tuinbouw dient de grond als voedingsbodem voor gewassen. Als hier de juiste
afwisseling plaatsvindt van de te verbouwen gewassen zal de vruchtbaarheid niet afnemen,
zodat er geen afschrijvingen nodig zijn.
Wel kan er grondverbeteringen worden aangebracht, zoals een drainagesysteem. Dit is een
vorm van technische slijtage die aan het drainagesysteem zit, hier moet dus wel op worden
afgeschreven.
4.10.3 Grond als een voorraad delfstoffen
Kolenmijnen en olie- en aardgasvelden zijn voorbeeld van grond als voorraad delfstoffen.
Door de winning hiervan zal de grond minder waard worden, wat tot afschrijvingskosten
leidt. De waarde van de voorraad in de grond is moeilijk vast te stellen.
4.10.4 Vermogenskosten in verband met grond
Naast technische of economische slijtage van grond, zijn er nog andere kosten verbonden
aan grond. Als er eigendom van grond is verkregen leidt de aanschaf tot vastleggen van
eigen en/of vreemd vermogen en dus tot vermogenskosten. Hierbij moeten we bij de
4.8 kosten van duurzame productiemiddelen
Bespreken in dit hoofdstuk:
➢ Begrip duurzaam productiemiddel
➢ Economische en technische levensduur
➢ Geldswaarde van werkeenheden
➢ Wijzigingen in de economische levensduur
➢ Directe- en indirecte-opbrengstwaarde
4.8.1 duurzaam productiemiddel
Duurzaam productiemiddel (dpm) = een productiemiddel dat meer dan één productieproces
(langer dan één jaar) meegaat.
Werkeenheden = een soort voorraad van prestaties. → taxi → aantal km tot beschikking
Kosten van dpm bestaan uit:
➢ Complementaire kosten (aanvullende kosten)
o Voorbeeld taxi:
▪ Loon chauffeur
▪ Brandstofkosten
▪ Onderhoud en reparaties
o Complementaire kosten stijgen naarmate het dpm ouder wordt.
➢ Vermogenskosten
o Hierbij wordt rekening gehouden met de berekening van de kosten van de
werkeenheden over het gemiddeld in het dpm geïnvesteerde bedrag. Hierbij
hoeft niet te worden gekeken of dit is geïnvesteerd via eigen of vreemd
vermogen.
➢ Afschrijvingskosten
o Het bedrag wat we ten laste van het resultaat brengen in verband met de
waardedaling van het dpm.
4.8.2 Economische en technische levensduur
Technische levensduur:
➢ Absolute technische levensduur: deze is bereikt op het moment waarop de dpm
technisch niet meer in staat is producten voort te brengen.
o Hierbij denkend als er bij de taxi de motor of het carrosserie kapot is.
➢ Relatieve technische levensduur: deze wordt bereikt op het moment waarop het dpm
niet meer in staat is producten te maken in de gewenste hoeveelheid en/of kwaliteit.
Economische levensduur: is de levensduur van een dpm waarbij de kosten per werkeenheid
minimaal zijn.
4.8.3 Geldswaarde van de werkeenheden
Het verschil tussen de geldswaarde van werkeenheden (aantal werkeenheden X kostprijs per
werkeenheid) en complementaire kosten geeft de ruimte aan die er beschikbaar is voor de
afschrijvingen.
,4.8.4 Wijzigingen in de economische levensduur
Voorbeeld bij 4.8.2 is de economische levensduur berekend voordat het dpm in gebruik is
genomen, er zijn mogelijkheden wanneer het verstandig is om het dpm langer te gebruiken.
Dit omdat er een mogelijkheid is dat er een nieuw dpm op de markt komt met een lagere
kostprijs per eenheid. Deze kostprijs per eenheid geldt dan ook voor de al voor de dpm in
gebruik.
4.8.5 Directe en indirecte opbrengstwaarde
Indirecte opbrengstwaarde = nettowaarde van de werkeenheden van een dpm plus de
restwaarde van het dpm.
Directe opbrengstwaarde = waarde van het dpm bij verkoop van het dpm op een
tweedehandsmarkt.
4.9 Afschrijvingsmethoden
Verschillende methodes om het bedrag van jaarlijkse afschrijving te bepalen.
➢ Afschrijvingsmethoden waarbij we de vermogenskosten afzonderlijk berekenen
nadat de afschrijvingen zijn vastgesteld (afschrijven met een vast percentage van de
aanschafwaarde en afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde).
➢ Afschrijvingsmethoden waarbij afschrijvings- en vermogenskosten gelijktijdig bepaald
worden (annuïteitenmethode met gelijkblijvende annuïteiten).
4.9.1 Afschrijvingsmethode waarbij we de vermogenskosten afzonderlijk berekenen nadat
de afschrijvingen zijn vastgesteld
1. Afschrijven met een vast percentage van de aanschafwaarde.
Formule → afschrijvingspercentage per jaar(p) = A-R/n/A * 100%
A = aanschafwaarde
R = restwaarde aan einde economische levensduur
n = economische levensduur
p = afschrijvingspercentage per jaar
Hierbij schrijf je een vast bedrag per jaar af. Dit bedrag kunnen we ook berekenen
door de totale waardedaling (A-R) te delen door de economische levensduur (n).
2. Afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde.
Formule → afschrijvingspercentage per jaar (p) = (1-(R/A)^1/n) * 100%
A = aanschafwaarde
R = restwaarde aan einde economische levensduur
n = economische levensduur
p = afschrijvingspercentage per jaar
Deze afschrijvingsmethode leidt ertoe dat de afschrijvingen aan het begin van de
economische levensduur hoger zijn dan aan het einde van de economische
levensduur. Als we afschrijven met een vast percentage van de boekwaarde geldt ook
relatie: A * (1-a)^n = R (waarbij a de afschrijvingsqoute is)
, 4.9.2 Afschrijvingen waarbij afschrijvings- en vermogenskosten gelijktijdig worden bepaald
Formule om annuïteit uit te rekenen → K * (i (1 + i)^n/(1 + i)^n – 1
K = aanschafwaarde(als restwaarde nihil is)
i = vermogenskosten
n = economische levensduur
Als je de annuïteit hebt uitgerekend kan je daarna de afschrijvingskosten berekenen. Dit
doormiddel van de vermogenskosten te bereken van de aanschafwaarde. En de annuïteit te
verminderen met de vermogenskosten.
4.10 Kosten van grond
Evenals gebouwen en machines hoort grond tot de dpm. De kosten in verband met grond
wordt apart besproken, omdat deze een aantal bijzondere kenmerken hebben. Het kan
verschillende functies vervullen, zoals:
1. Vestigingsplaats van de onderneming
2. Leverancier van agrarische producten
3. Een voorraad delfstoffen, die ontgonnen kan worden.
Daarnaast gaan we nog kort in op de vermogenskosten in verband met grond en de huur van
grond.
4.10.1 Grond als vestigingsplaats
De waarde van de grond zal niet veranderen wanneer het als vestigingsplaats wordt
gebruikt, hierdoor is er dus geen technische slijtage. Wanneer er wat op de grond is gedaan,
dan wordt dit tot de actiefpost Grond op de balans gerekend. Wanneer hierbij technische
slijtage plaatsvind, moet hier wel op worden afgeschreven.
Naast technische slijtage heb je ook nog economische slijtage. Deze treedt op wanneer de
waarde van de grond afneemt door economische factoren. Maar het zou ook kunnen stijgen
in waarde, dan dient er een herwaardering gedaan te worden.
4.10.2 Grond als leverancier van agrarische producten
In de land- en tuinbouw dient de grond als voedingsbodem voor gewassen. Als hier de juiste
afwisseling plaatsvindt van de te verbouwen gewassen zal de vruchtbaarheid niet afnemen,
zodat er geen afschrijvingen nodig zijn.
Wel kan er grondverbeteringen worden aangebracht, zoals een drainagesysteem. Dit is een
vorm van technische slijtage die aan het drainagesysteem zit, hier moet dus wel op worden
afgeschreven.
4.10.3 Grond als een voorraad delfstoffen
Kolenmijnen en olie- en aardgasvelden zijn voorbeeld van grond als voorraad delfstoffen.
Door de winning hiervan zal de grond minder waard worden, wat tot afschrijvingskosten
leidt. De waarde van de voorraad in de grond is moeilijk vast te stellen.
4.10.4 Vermogenskosten in verband met grond
Naast technische of economische slijtage van grond, zijn er nog andere kosten verbonden
aan grond. Als er eigendom van grond is verkregen leidt de aanschaf tot vastleggen van
eigen en/of vreemd vermogen en dus tot vermogenskosten. Hierbij moeten we bij de
