Aardrijkskunde samenvatting: Brazilië
Paragraaf 1.1: Ontdek Brazilië
- Europeanen vroeger een eerste beeld door ontdekkingsreizigers
→ Begin 16e eeuw; grote nieuwe wereld met bergen en ondoordringbare bossen
→ Nu: Land van Amazoneregenwoud, Brazilianen die van voetbal en carnaval houden
- Brazilië niet een heel rijk land, maar steeds betere economie
- Met informatie die je binnenkrijgt via ervaring, media en mensen, creëer je een beeld
- Deze persoonlijke waarneming van een plaats noem je een perceptie → altijd verschillend
- De kaart die je zelf maakt van een gebied → Mental map
- 3 beperkingen bij het vormen van een beeld:
1. Informatiebronnen geven altijd een onvolledige beschrijving
2. Informatie over plekken kunnen onjuist zijn
3. Stereotiep beeld → eenvoudige/overdreven beeld gebaseerd op vooroordelen
- Een geografisch beeld helpt je met een beter beeld hebben → kenmerken bekijken
- Brazilië makkelijk te bereiken vergeleken met vroeger (vliegen ipv varen)
- Reizen in het land nog moeilijk door de grote afstanden en het Amazone Regenwoud →
vooral met vliegtuigen of boten
Paragraaf 1.2: Landschappen en delfstoffen
- Het grootste deel van Brazilië bestaat uit vlak of licht glooiend land, maar er zijn ook een
aantal heuvelachtige gebieden
- Verschillende reliëfgebieden in Brazilië:
● Noorden: Hoogland van Guyana (tafelbergen, ruim 2900 m)
● Midden/Zuiden: Hoogland van Brazilië: hoogvlakte tot 1100 m
● Zuiden: Serra do Mar (tot 2000 m, atlantische oceaan)
● Westen: Pantanal en andere vlakten
● Tussen Hoogland van Guyana en Hoogland van Brazilië liggen de amazonebekken
(vlak/licht golvend gebied)
- Dit reliëfverschil is te verklaren: verwering en erosie breken de landschappen af →
vervolgens zorgt sedimentatie weer dat de landschappen worden opgebouwd.
- Met deze exogene processen en de platentektoniek kun je de vorm en de verschillende
landschappen verklaren
- De hooglanden in Brazilië worden ook wel
schilden genoemd. Ze waren eerst kleine stukken
continent die in de buurt van de zuidpool lagen.
- Door de platentektoniek botsten ze in de loop
tegen elkaar en kwamen ze samen met stukken
continent die nu tot Afrika horen (figuur 1.10)
,- 230 miljoen jaar geleden is pangea opgebroken door divergente breuken
- Magma kwam omhoog door de breuken en zo ontstond er een nieuwe oceanische korst.
Zo werden Afrika en Zuid-Amerika steeds meer uit elkaar geduwd
- Door de druk op Zuid-Amerika van de omringende platen, werden sommige gebieden door
gebergtevormende krachten omhoog gedrukt.
- In de hooglanden in Brazilië vind je verschillende gesteente:
● Stollingsgesteente (zoals graniet) ontstaan door stolling van magma
● Metamorfe gesteenten (zoals leisteen) ontstaan bij verandering temperatuur/druk
● Sedimentgesteente ontstaan door sedimentatie
- Door erosie en opheffing ligt het oude gesteente nu dicht aan de oppervlakte
- Rivieren die van het hoogland naar het laagland gaan, voeren veel sediment mee
- In de zacht stromende gebieden wordt er dan ook vruchtbaar slib afgezet
- Dit gaat al miljoenen jaren zo door → zand- en kleilagen worden samengedrukt tot
sedimentgesteente → meters diepe sedimentgesteente
- Brazilië heeft veel natuurlijke hulpbronnen (= stoffen uit de natuur die van economisch
nut kunnen zijn)
- Erts is een delfstof, een gesteente of mineraal waarin metaal zit. Brazilië heeft hier veel
van aan de aardoppervlak. Hierdoor kunnen ze aan dagbouw doen.
- Brazilië beschikt ook over Bauxiet, tin, koper, ijzererts en zilver.
- Ze beschikken ook over de belangrijkste energiebron; aardolie.
Ijzererts:
- Bestaat uit horizontale gesteentelaagjes met en zonder ijzer → sedimentatie speelt een rol
- Sedimentlagen zonder ijzer werden gevormd door het zuurstofarme water → later wel met
ijzer → omhoog gedrukt door gebergtevorming
- Door de druk ontstond er in de lagen met ijzer, ijzererts.
Bauxiet:
- Belangrijkste grondstof voor aluminium → ontstaan door chemische verwering in oerwoud
- Ontstaan dikke sedimentlagen door dat kleine kleideeltjes wegspoelde en de
aluminium/ijzerdeeltjes achterbleven (lauteriet) → Steeds harder tot het Bauxiet is
, Aardolie:
- Is een fossiele energiebron → ontstaan uit oude planten- of dierenresten
- Veel bekken gevonden met olie: Campos Bekken, Santos Bekken en Espirito Santobekken
→ bij elkaar meer dan 4 keer zo groot oppervlak als Nederland is
Olievorming:
- Het is zeldzaam als olie diep in de grond zit, meestal dicht bij het oppervlakte
→ Zo diep gekomen door een breuk/slenk in Pangea, allemaal algen en bacteriën zakten
diep in de breuk en werden samen met de modder aardolie
- Boven deze breuk en boven op de laag aardolie kwam een dikke laag sedimentatie van
andere soorten (bijv. zand en klei) → Deze worden uiteindelijk samengedrukte zoutlagen die
ondoordringbaar zijn
Paragraaf 1.3: Klimaten in Brazilië
Klimaten:
- Noorden van Brazilië (ligt dicht bij de evenaar), en oostkust → Tropisch regenwoudklimaat
- Ongeveer 30 ° C overdag en 20 °C s’nachts
- 2.000-3.000 mm neerslag per jaar → Dit alles is een Af klimaat
- Midden van Brazilië heeft een savanneklimaat → Aw klimaat
- Wel een droge tijd in tegenstelling tot het Af klimaat (in de winter droog)
ITCZ:
- Een zone die meeschuift met de stijgingsregens → Deze stijgingsregens ontstaan door
de vochtige lucht die opstijgt in de tropen (door de zon die loodrecht erop staat). Hierdoor
ontstaat er een lagedrukgebied
- Eind december (zomer in Brazilië) verschuift de ITCZ naar onder, de zon staat dan
loodrecht op het midden van Brazilië. Hierdoor schuift de ITCZ naar het zuiden toe, maar
niet boven de zee, want die warmt niet zo snel op als het land
- In Juli staat de zon loodrecht op het noordelijk halfrond, hierdoor schuift de ITCZ mee naar
het noorden van Brazilië. In het zuiden is het nu droger en in het noorden natter.
ICT :gestippelde lijn Klimaten (donkergroen Af, lichtgroen Aw)
Paragraaf 1.1: Ontdek Brazilië
- Europeanen vroeger een eerste beeld door ontdekkingsreizigers
→ Begin 16e eeuw; grote nieuwe wereld met bergen en ondoordringbare bossen
→ Nu: Land van Amazoneregenwoud, Brazilianen die van voetbal en carnaval houden
- Brazilië niet een heel rijk land, maar steeds betere economie
- Met informatie die je binnenkrijgt via ervaring, media en mensen, creëer je een beeld
- Deze persoonlijke waarneming van een plaats noem je een perceptie → altijd verschillend
- De kaart die je zelf maakt van een gebied → Mental map
- 3 beperkingen bij het vormen van een beeld:
1. Informatiebronnen geven altijd een onvolledige beschrijving
2. Informatie over plekken kunnen onjuist zijn
3. Stereotiep beeld → eenvoudige/overdreven beeld gebaseerd op vooroordelen
- Een geografisch beeld helpt je met een beter beeld hebben → kenmerken bekijken
- Brazilië makkelijk te bereiken vergeleken met vroeger (vliegen ipv varen)
- Reizen in het land nog moeilijk door de grote afstanden en het Amazone Regenwoud →
vooral met vliegtuigen of boten
Paragraaf 1.2: Landschappen en delfstoffen
- Het grootste deel van Brazilië bestaat uit vlak of licht glooiend land, maar er zijn ook een
aantal heuvelachtige gebieden
- Verschillende reliëfgebieden in Brazilië:
● Noorden: Hoogland van Guyana (tafelbergen, ruim 2900 m)
● Midden/Zuiden: Hoogland van Brazilië: hoogvlakte tot 1100 m
● Zuiden: Serra do Mar (tot 2000 m, atlantische oceaan)
● Westen: Pantanal en andere vlakten
● Tussen Hoogland van Guyana en Hoogland van Brazilië liggen de amazonebekken
(vlak/licht golvend gebied)
- Dit reliëfverschil is te verklaren: verwering en erosie breken de landschappen af →
vervolgens zorgt sedimentatie weer dat de landschappen worden opgebouwd.
- Met deze exogene processen en de platentektoniek kun je de vorm en de verschillende
landschappen verklaren
- De hooglanden in Brazilië worden ook wel
schilden genoemd. Ze waren eerst kleine stukken
continent die in de buurt van de zuidpool lagen.
- Door de platentektoniek botsten ze in de loop
tegen elkaar en kwamen ze samen met stukken
continent die nu tot Afrika horen (figuur 1.10)
,- 230 miljoen jaar geleden is pangea opgebroken door divergente breuken
- Magma kwam omhoog door de breuken en zo ontstond er een nieuwe oceanische korst.
Zo werden Afrika en Zuid-Amerika steeds meer uit elkaar geduwd
- Door de druk op Zuid-Amerika van de omringende platen, werden sommige gebieden door
gebergtevormende krachten omhoog gedrukt.
- In de hooglanden in Brazilië vind je verschillende gesteente:
● Stollingsgesteente (zoals graniet) ontstaan door stolling van magma
● Metamorfe gesteenten (zoals leisteen) ontstaan bij verandering temperatuur/druk
● Sedimentgesteente ontstaan door sedimentatie
- Door erosie en opheffing ligt het oude gesteente nu dicht aan de oppervlakte
- Rivieren die van het hoogland naar het laagland gaan, voeren veel sediment mee
- In de zacht stromende gebieden wordt er dan ook vruchtbaar slib afgezet
- Dit gaat al miljoenen jaren zo door → zand- en kleilagen worden samengedrukt tot
sedimentgesteente → meters diepe sedimentgesteente
- Brazilië heeft veel natuurlijke hulpbronnen (= stoffen uit de natuur die van economisch
nut kunnen zijn)
- Erts is een delfstof, een gesteente of mineraal waarin metaal zit. Brazilië heeft hier veel
van aan de aardoppervlak. Hierdoor kunnen ze aan dagbouw doen.
- Brazilië beschikt ook over Bauxiet, tin, koper, ijzererts en zilver.
- Ze beschikken ook over de belangrijkste energiebron; aardolie.
Ijzererts:
- Bestaat uit horizontale gesteentelaagjes met en zonder ijzer → sedimentatie speelt een rol
- Sedimentlagen zonder ijzer werden gevormd door het zuurstofarme water → later wel met
ijzer → omhoog gedrukt door gebergtevorming
- Door de druk ontstond er in de lagen met ijzer, ijzererts.
Bauxiet:
- Belangrijkste grondstof voor aluminium → ontstaan door chemische verwering in oerwoud
- Ontstaan dikke sedimentlagen door dat kleine kleideeltjes wegspoelde en de
aluminium/ijzerdeeltjes achterbleven (lauteriet) → Steeds harder tot het Bauxiet is
, Aardolie:
- Is een fossiele energiebron → ontstaan uit oude planten- of dierenresten
- Veel bekken gevonden met olie: Campos Bekken, Santos Bekken en Espirito Santobekken
→ bij elkaar meer dan 4 keer zo groot oppervlak als Nederland is
Olievorming:
- Het is zeldzaam als olie diep in de grond zit, meestal dicht bij het oppervlakte
→ Zo diep gekomen door een breuk/slenk in Pangea, allemaal algen en bacteriën zakten
diep in de breuk en werden samen met de modder aardolie
- Boven deze breuk en boven op de laag aardolie kwam een dikke laag sedimentatie van
andere soorten (bijv. zand en klei) → Deze worden uiteindelijk samengedrukte zoutlagen die
ondoordringbaar zijn
Paragraaf 1.3: Klimaten in Brazilië
Klimaten:
- Noorden van Brazilië (ligt dicht bij de evenaar), en oostkust → Tropisch regenwoudklimaat
- Ongeveer 30 ° C overdag en 20 °C s’nachts
- 2.000-3.000 mm neerslag per jaar → Dit alles is een Af klimaat
- Midden van Brazilië heeft een savanneklimaat → Aw klimaat
- Wel een droge tijd in tegenstelling tot het Af klimaat (in de winter droog)
ITCZ:
- Een zone die meeschuift met de stijgingsregens → Deze stijgingsregens ontstaan door
de vochtige lucht die opstijgt in de tropen (door de zon die loodrecht erop staat). Hierdoor
ontstaat er een lagedrukgebied
- Eind december (zomer in Brazilië) verschuift de ITCZ naar onder, de zon staat dan
loodrecht op het midden van Brazilië. Hierdoor schuift de ITCZ naar het zuiden toe, maar
niet boven de zee, want die warmt niet zo snel op als het land
- In Juli staat de zon loodrecht op het noordelijk halfrond, hierdoor schuift de ITCZ mee naar
het noorden van Brazilië. In het zuiden is het nu droger en in het noorden natter.
ICT :gestippelde lijn Klimaten (donkergroen Af, lichtgroen Aw)
