Samenvatting: Aanvankelijk en technisch lezen
Hoofdstuk 1
Lezen:
- Ondersteunende taalactiviteit: het heeft dan als doelstelling om taalvaardigheid van de leerling te
vergroten.
- functionele taalactiviteit: de leerling moet zijn leesvaardigheid toepassen, in het dagelijkse leven bv
of tijdens rekenen.
Vormen van leesonderwijs:
-Technisch lezen: de vaardigheid om geschreven taal om te zetten in gesproken taal. Dit kan door
voorlezen of door zelf in je hoofd te lezen.
- Alfabetisch schriftsysteem: elke spraakklank wordt in principe weergegeven door 1 teken.
Maan= drie spraakklanken. M aa n
-fonemen: spraakklanken die betekenisverschil tussen woorden kunnen veroorzaken.
De eu van deur en neus zijn hetzelfde foneem maar wel andere spraakklank.
alle klanken bij de b van bak. Het heeft allemaal dezelfde betekenis maar is waarschijnlijk
een andere taal.
-grafeem: a –u – k –oe – aa. Enz (een klank.) een letter of lettercombinatie die een foneem
weergeeft. De i en e zijn grafemen maar ook de lettercombinatie ie of ee. p/l/oe/g.
- Klankzuivere woorden: woorden die je precies zo schrijft als dat je ze hoort. (aap noot mies)
* Alle grafemen: a-e-o-u-i aa-ee-oo-uu ei-ij-au-ou-eu-ie-ui-oe
p-b-t-d-k-f-v-w-s-z-h-g-l-r-j-m-n ch-ng
- Begrijpend en studerend lezen: begrijpend lezen is het achterhalen van de betekenis van een tekst.
Bij Studerend lezen moet je ook nog de tekst vastleggen in bv een beeld, schema of samenvatting.
- Belevend lezen: hierbij staat de emotionele betrokkenheid van de lezen van de tekst centraal.
Fasen in het leesonderwijs
- voorbereidend lezen: alle activiteiten waarbij kinderen zelf niet lezen maar wel te maken krijgen
met letters enz. bv rijmen. (technisch lezen) wat zie je op een poster (begrijpend lezen) als juf een
spannend verhaal voorleest ( belevend lezen).
- beginnende geletterdheid: spontane belangstelling van peuters en kleuters voor het
geschreven woord.
- aanvankelijk lezen: hierbij leren de kinderen de grafeem-foneem koppeling. (1e helft groep 3)
- voortgezet lezen: kinderen kennen alle letters, technisch-begrijpend-belevend lezen.
, Hoofdstuk 2: het leesproces
Informatie verwerken
- visuele niveau: belangrijkste niveau. Gaat om speciale kenmerken van letters en woorden. Bv stok
omhoog/omlaag of herhaling van vormen : m w.
- morfologisch niveau: manier van opbouw woord.
- semantisch niveau: betekenis van het woord. “geef hem een schop”. Je kunt hier niet alleen afgaan
van de visuele informatie.
- syntactische niveau: relatie tussen woorden, woordgroepen en zinnen.
- bottom-up-model/opbouwmodel: een lezer begint met het waarnemen op het visuele niveau. Eerst
herkent hij de letters, dan de opbouw van de woorden en woordgroepen en als laatste stap wordt er
betekenis aan de zin toegekend.
- top-down-model: een lezer kijkt globaal en neemt paar dingen in zich op en weet de zin.
- interactiemodel: er is een afwisseling tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen. In
eerste instantie lees je voorspellend, als het niet klopt dan ga je woord voor woord lezen.
Leesstrategieën
Informatieniveau Leesstrategieën
Visueel niveau 1. de elementaire leeshandeling
Vb: /m/ /aa/ /n/ /maan/
Visueel niveau 2. lezen met behulp van clusters en spellingpatronen
Vb /m/ /aan/ /maan/
Visueel niveau 3. lezen met behulp van de visuele woordvorm
Vb: yvonne
Morfologisch niveau 4. lezen met behulp van morfologische analyse
Semantisch en 5. lezen met behulp van de context
syntactisch niveau Vb: ze bibberden van
De elementaire leeshandeling: wanneer kind letter voor letter leest. Woord in stukjes hakken. (begin)
Het bestaat uit 3 stappen:
1. het van links naar rechts koppelen van fonemen en grafemen.
a. werken volgens de leesrichting
b. visuele analyse in grafemen
c. koppelen van foneem aan grafeem
d. fonemen op volgorde onthouden
2. auditieve synthese
3. betekenis geven
Spellingshandeling: gesproken woord zet kind op papier.
Verschil leeshandeling en spellingshandeling:
- Elementaire leeshandeling: geschreven woord (input) visuele analyse van L nr R vn
foneem aan grafemen gesproken woord (auditieve synthese) (output)
- elementaire spellingshandeling: gesproken woord (input) auditieve analyse
onthouden volgorde fonemen koppeling foneem/grafeem geschreven woord (output)
Hoofdstuk 1
Lezen:
- Ondersteunende taalactiviteit: het heeft dan als doelstelling om taalvaardigheid van de leerling te
vergroten.
- functionele taalactiviteit: de leerling moet zijn leesvaardigheid toepassen, in het dagelijkse leven bv
of tijdens rekenen.
Vormen van leesonderwijs:
-Technisch lezen: de vaardigheid om geschreven taal om te zetten in gesproken taal. Dit kan door
voorlezen of door zelf in je hoofd te lezen.
- Alfabetisch schriftsysteem: elke spraakklank wordt in principe weergegeven door 1 teken.
Maan= drie spraakklanken. M aa n
-fonemen: spraakklanken die betekenisverschil tussen woorden kunnen veroorzaken.
De eu van deur en neus zijn hetzelfde foneem maar wel andere spraakklank.
alle klanken bij de b van bak. Het heeft allemaal dezelfde betekenis maar is waarschijnlijk
een andere taal.
-grafeem: a –u – k –oe – aa. Enz (een klank.) een letter of lettercombinatie die een foneem
weergeeft. De i en e zijn grafemen maar ook de lettercombinatie ie of ee. p/l/oe/g.
- Klankzuivere woorden: woorden die je precies zo schrijft als dat je ze hoort. (aap noot mies)
* Alle grafemen: a-e-o-u-i aa-ee-oo-uu ei-ij-au-ou-eu-ie-ui-oe
p-b-t-d-k-f-v-w-s-z-h-g-l-r-j-m-n ch-ng
- Begrijpend en studerend lezen: begrijpend lezen is het achterhalen van de betekenis van een tekst.
Bij Studerend lezen moet je ook nog de tekst vastleggen in bv een beeld, schema of samenvatting.
- Belevend lezen: hierbij staat de emotionele betrokkenheid van de lezen van de tekst centraal.
Fasen in het leesonderwijs
- voorbereidend lezen: alle activiteiten waarbij kinderen zelf niet lezen maar wel te maken krijgen
met letters enz. bv rijmen. (technisch lezen) wat zie je op een poster (begrijpend lezen) als juf een
spannend verhaal voorleest ( belevend lezen).
- beginnende geletterdheid: spontane belangstelling van peuters en kleuters voor het
geschreven woord.
- aanvankelijk lezen: hierbij leren de kinderen de grafeem-foneem koppeling. (1e helft groep 3)
- voortgezet lezen: kinderen kennen alle letters, technisch-begrijpend-belevend lezen.
, Hoofdstuk 2: het leesproces
Informatie verwerken
- visuele niveau: belangrijkste niveau. Gaat om speciale kenmerken van letters en woorden. Bv stok
omhoog/omlaag of herhaling van vormen : m w.
- morfologisch niveau: manier van opbouw woord.
- semantisch niveau: betekenis van het woord. “geef hem een schop”. Je kunt hier niet alleen afgaan
van de visuele informatie.
- syntactische niveau: relatie tussen woorden, woordgroepen en zinnen.
- bottom-up-model/opbouwmodel: een lezer begint met het waarnemen op het visuele niveau. Eerst
herkent hij de letters, dan de opbouw van de woorden en woordgroepen en als laatste stap wordt er
betekenis aan de zin toegekend.
- top-down-model: een lezer kijkt globaal en neemt paar dingen in zich op en weet de zin.
- interactiemodel: er is een afwisseling tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen. In
eerste instantie lees je voorspellend, als het niet klopt dan ga je woord voor woord lezen.
Leesstrategieën
Informatieniveau Leesstrategieën
Visueel niveau 1. de elementaire leeshandeling
Vb: /m/ /aa/ /n/ /maan/
Visueel niveau 2. lezen met behulp van clusters en spellingpatronen
Vb /m/ /aan/ /maan/
Visueel niveau 3. lezen met behulp van de visuele woordvorm
Vb: yvonne
Morfologisch niveau 4. lezen met behulp van morfologische analyse
Semantisch en 5. lezen met behulp van de context
syntactisch niveau Vb: ze bibberden van
De elementaire leeshandeling: wanneer kind letter voor letter leest. Woord in stukjes hakken. (begin)
Het bestaat uit 3 stappen:
1. het van links naar rechts koppelen van fonemen en grafemen.
a. werken volgens de leesrichting
b. visuele analyse in grafemen
c. koppelen van foneem aan grafeem
d. fonemen op volgorde onthouden
2. auditieve synthese
3. betekenis geven
Spellingshandeling: gesproken woord zet kind op papier.
Verschil leeshandeling en spellingshandeling:
- Elementaire leeshandeling: geschreven woord (input) visuele analyse van L nr R vn
foneem aan grafemen gesproken woord (auditieve synthese) (output)
- elementaire spellingshandeling: gesproken woord (input) auditieve analyse
onthouden volgorde fonemen koppeling foneem/grafeem geschreven woord (output)
