FUNDAMENTEN VAN DE
PSYCHOLOGIE
Samenvatting
HU
Minor inleiding toegepaste psychologie
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
1.1 Een definitie van psychologie........................................................................................................2
1.2 ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben.....................................................2
Filosofie in het oude Griekenland:..................................................................................................2
Plato:..............................................................................................................................................2
Aristoteles:......................................................................................................................................3
Rooms katholieke kerk:...................................................................................................................3
Nieuwe manier van denken:...........................................................................................................3
De copernicaanse revolutie:...........................................................................................................3
De evolutietheorie..........................................................................................................................4
1.3 Het ontstaan van de psychologie..................................................................................................4
1.4 De moderne psychologie: drie invloeden op het gedrag..............................................................7
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................7
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................13
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................19
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................29
Motivatie en behoeften....................................................................................................................29
Gedrag wordt gestuurd door behoeften.......................................................................................29
Lichamelijke opwinding als bron van motivatie............................................................................30
Zelfdeterminatietheorie................................................................................................................30
Motivatie en doelen.........................................................................................................................30
Doelen en behoeften kunnen elkaar tegenspreken..........................................................................32
Drie soorten motivatie......................................................................................................................32
Hoe de taakmotivatie en de aantrekking door positieve egodoelen verworven worden.................34
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................34
Psychotische stoornissen..................................................................................................................37
Schizofrenie..................................................................................................................................37
Stemmingsstoornissen......................................................................................................................40
Bipolaire stoornissen....................................................................................................................41
Depressie stoornis........................................................................................................................41
Angststoornis....................................................................................................................................42
Specifieke fobieën.........................................................................................................................43
Sociale-angststoornis....................................................................................................................43
1
, Obsessief-compulsieve en gerelateerde stoornissen....................................................................43
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................44
Biologische therapieën.....................................................................................................................45
Geneesmiddelentherapie.............................................................................................................45
Psychologische therapieën...............................................................................................................46
De volgende kenmerken komen bij alle psychotherapievormen voor:.........................................46
Psychoanalytische therapieën......................................................................................................47
Hoofdstuk 1
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en waarbij de gedragsevidentie
gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag liggen.
Net als andere wetenschappers proberen psychologen dus door systematische observatie van
meetbare kenmerken (het gedrag) inzicht te krijgen in de processen die niet rechtstreeks te
observeren vallen (de interne processen).
Observeerbaar is een relatief begrip binnen de wetenschap. Wat op een bepaald moment niet waar
te nemen is, kan het later wel worden. Psychologisch onderzoek boekt voortdurend vooruitgang
omdat men op een steeds nauwkeurigere manier kan registreren wat er gebeurt.
1.2 ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
Filosofie in het oude Griekenland:
- de Griekse filosofen Plato en Aristoteles bepaalden de eerste invloedrijke geschriften in de
westerse wereld over het functioneren van de mens.
- Zij stelden zich vragen over het universum en de plaats van de mens daarin.
o Typisch voor hun benadering was dat antwoorden op deze vragen hun oorsprong
vonden binnen de mens.
Plato:
- Er diende een onderscheid gemaakt te worden tussen de ware, onzichtbare wereld van
onveranderlijke, ideale vormen en de zichtbare, veranderlijke wereld rondom ons, die een
onvolmaakte afspiegeling is van de ware wereld.
- Echte kennis baseren op menselijke rede (menselijke geest).
o Wiskunde was de hoogste vorm van wijsheid die het dichts bij de ideale wereld
benaderde, want getallen waren onveranderlijk.
- Observatie was minder belangrijk, bovendien namen mensen soms dingen waar die niet
bestonden.
2
, Aristoteles:
- Hechte meer belang aan observatie dan Plato, maar ook voor hem kon ware kennis niet op
observatie gebaseerd zijn.
- Om echte kennis te hebben, diende men te vertrekken vanuit onwrikbare uitgangspunten
(axioma’s = en niet bewezen, maar als grondslag aanvaarde bewering).
o Deze werden door de menselijke ziel intuïtief herkend als zelfevident (dit herkennen
noemt hij demonstratie).
- Wiskunde was voor hem de ideale wetenschap, in het bijzonder meetkunde, omdat alle
kennis over ruimtes afgeleid kon worden vanuit een klein aantal axioma’s.
Rooms katholieke kerk:
- Na de val van het Romeinse Rijk was de rooms-katholieke Kerk de belangrijkste hoeder van
kennis en waarheid in de westerse wereld. Zij vertaalden de geschriften van Plato en
Aristoteles in een kerkelijke leer.
- Plato’s wereld van onveranderlijke, ideale vormen waaruit de ziel kwam, stemde overeen met
de hemel en de demonstraties van Aristoteles konden perfect gezien worden als goddelijke
ingeving. Doordat God garant stond voor de waarheid, waren de geschriften van de
kerkvaders de meest betrouwbare bron van info.
- In de renaissance gingen geleerden ook daadwerkelijk opzoek naar oude Griekse
handschriften en Islamitische commentaren erop, omdat de kennis hierin veel uitgebreider
was dan wat overgebleven was in de westerse wereld na de middeleeuwen.
Nieuwe manier van denken:
- In Europa groeide in de 16de -17de eeuw een andere vorm van kennisvergaring, die uniek was
in de wereld, namelijk de overtuiging dat ware kennis gebaseerd is op systematische
observatie en actief ingrijpen in de wereld. -> Dit inzicht wordt de wetenschappelijke
revolutie genoemd.
- Factoren die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de wetenschappelijke revolutie in
Europa:
o De verminderde macht van de rooms-katholieke kerk (die geconfronteerd werd met
de reformatie).
o Een herwaardering van handel en handenarbeid (voordien waren geleerden
personen die niets anders deden dan lezen, schrijven en bidden).
o De uitvinding van de boekdrukkunst (waardoor info vlugger verspreid werd en
geleerden zich niet langer bezig moesten houden met het overschrijven van
manuscripten).
o De ontdekkingsreizigers en de confrontatie van de westerse wereld met de
islamitische en Chinese beschavingen.
o De oprichting van universiteiten en een periode van relatieve welvaart.
De copernicaanse revolutie:
- Belangrijke katalysator voor de wetenschappelijke revolutie was de vaststelling dat de
kalender niet meer bleek te kloppen.
- Nicolaus Copernicus verspreidde als eerste een handgeschreven tekst onder vrienden waarin
hij de hypothese opperde dat de bewegingen in het heelal beter te begrijpen vielen wanneer
men uitging van de veronderstelling dat niet alle hemellichamen rond de aarde draaiden,
maar dat de aarde rond de zon draaide.
- Galileo Galilei publiceerde een boek waarin hij het copernicaanse model verdedigde en met
een reeks nieuwe observaties onderbouwde. Deze nieuwe observaties werden mogelijk
gemaakt door de telescoop.
- Isaac Newton werkten de inzichten van Galilei verder uit. Hij beschreef de bewegingen van
planeten rondom de zon aan de hand van een aantal wiskundige formules. Deze wetten van
3
PSYCHOLOGIE
Samenvatting
HU
Minor inleiding toegepaste psychologie
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
1.1 Een definitie van psychologie........................................................................................................2
1.2 ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben.....................................................2
Filosofie in het oude Griekenland:..................................................................................................2
Plato:..............................................................................................................................................2
Aristoteles:......................................................................................................................................3
Rooms katholieke kerk:...................................................................................................................3
Nieuwe manier van denken:...........................................................................................................3
De copernicaanse revolutie:...........................................................................................................3
De evolutietheorie..........................................................................................................................4
1.3 Het ontstaan van de psychologie..................................................................................................4
1.4 De moderne psychologie: drie invloeden op het gedrag..............................................................7
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................7
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................13
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................19
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................29
Motivatie en behoeften....................................................................................................................29
Gedrag wordt gestuurd door behoeften.......................................................................................29
Lichamelijke opwinding als bron van motivatie............................................................................30
Zelfdeterminatietheorie................................................................................................................30
Motivatie en doelen.........................................................................................................................30
Doelen en behoeften kunnen elkaar tegenspreken..........................................................................32
Drie soorten motivatie......................................................................................................................32
Hoe de taakmotivatie en de aantrekking door positieve egodoelen verworven worden.................34
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................34
Psychotische stoornissen..................................................................................................................37
Schizofrenie..................................................................................................................................37
Stemmingsstoornissen......................................................................................................................40
Bipolaire stoornissen....................................................................................................................41
Depressie stoornis........................................................................................................................41
Angststoornis....................................................................................................................................42
Specifieke fobieën.........................................................................................................................43
Sociale-angststoornis....................................................................................................................43
1
, Obsessief-compulsieve en gerelateerde stoornissen....................................................................43
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................44
Biologische therapieën.....................................................................................................................45
Geneesmiddelentherapie.............................................................................................................45
Psychologische therapieën...............................................................................................................46
De volgende kenmerken komen bij alle psychotherapievormen voor:.........................................46
Psychoanalytische therapieën......................................................................................................47
Hoofdstuk 1
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en waarbij de gedragsevidentie
gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan dat gedrag ten grondslag liggen.
Net als andere wetenschappers proberen psychologen dus door systematische observatie van
meetbare kenmerken (het gedrag) inzicht te krijgen in de processen die niet rechtstreeks te
observeren vallen (de interne processen).
Observeerbaar is een relatief begrip binnen de wetenschap. Wat op een bepaald moment niet waar
te nemen is, kan het later wel worden. Psychologisch onderzoek boekt voortdurend vooruitgang
omdat men op een steeds nauwkeurigere manier kan registreren wat er gebeurt.
1.2 ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
Filosofie in het oude Griekenland:
- de Griekse filosofen Plato en Aristoteles bepaalden de eerste invloedrijke geschriften in de
westerse wereld over het functioneren van de mens.
- Zij stelden zich vragen over het universum en de plaats van de mens daarin.
o Typisch voor hun benadering was dat antwoorden op deze vragen hun oorsprong
vonden binnen de mens.
Plato:
- Er diende een onderscheid gemaakt te worden tussen de ware, onzichtbare wereld van
onveranderlijke, ideale vormen en de zichtbare, veranderlijke wereld rondom ons, die een
onvolmaakte afspiegeling is van de ware wereld.
- Echte kennis baseren op menselijke rede (menselijke geest).
o Wiskunde was de hoogste vorm van wijsheid die het dichts bij de ideale wereld
benaderde, want getallen waren onveranderlijk.
- Observatie was minder belangrijk, bovendien namen mensen soms dingen waar die niet
bestonden.
2
, Aristoteles:
- Hechte meer belang aan observatie dan Plato, maar ook voor hem kon ware kennis niet op
observatie gebaseerd zijn.
- Om echte kennis te hebben, diende men te vertrekken vanuit onwrikbare uitgangspunten
(axioma’s = en niet bewezen, maar als grondslag aanvaarde bewering).
o Deze werden door de menselijke ziel intuïtief herkend als zelfevident (dit herkennen
noemt hij demonstratie).
- Wiskunde was voor hem de ideale wetenschap, in het bijzonder meetkunde, omdat alle
kennis over ruimtes afgeleid kon worden vanuit een klein aantal axioma’s.
Rooms katholieke kerk:
- Na de val van het Romeinse Rijk was de rooms-katholieke Kerk de belangrijkste hoeder van
kennis en waarheid in de westerse wereld. Zij vertaalden de geschriften van Plato en
Aristoteles in een kerkelijke leer.
- Plato’s wereld van onveranderlijke, ideale vormen waaruit de ziel kwam, stemde overeen met
de hemel en de demonstraties van Aristoteles konden perfect gezien worden als goddelijke
ingeving. Doordat God garant stond voor de waarheid, waren de geschriften van de
kerkvaders de meest betrouwbare bron van info.
- In de renaissance gingen geleerden ook daadwerkelijk opzoek naar oude Griekse
handschriften en Islamitische commentaren erop, omdat de kennis hierin veel uitgebreider
was dan wat overgebleven was in de westerse wereld na de middeleeuwen.
Nieuwe manier van denken:
- In Europa groeide in de 16de -17de eeuw een andere vorm van kennisvergaring, die uniek was
in de wereld, namelijk de overtuiging dat ware kennis gebaseerd is op systematische
observatie en actief ingrijpen in de wereld. -> Dit inzicht wordt de wetenschappelijke
revolutie genoemd.
- Factoren die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de wetenschappelijke revolutie in
Europa:
o De verminderde macht van de rooms-katholieke kerk (die geconfronteerd werd met
de reformatie).
o Een herwaardering van handel en handenarbeid (voordien waren geleerden
personen die niets anders deden dan lezen, schrijven en bidden).
o De uitvinding van de boekdrukkunst (waardoor info vlugger verspreid werd en
geleerden zich niet langer bezig moesten houden met het overschrijven van
manuscripten).
o De ontdekkingsreizigers en de confrontatie van de westerse wereld met de
islamitische en Chinese beschavingen.
o De oprichting van universiteiten en een periode van relatieve welvaart.
De copernicaanse revolutie:
- Belangrijke katalysator voor de wetenschappelijke revolutie was de vaststelling dat de
kalender niet meer bleek te kloppen.
- Nicolaus Copernicus verspreidde als eerste een handgeschreven tekst onder vrienden waarin
hij de hypothese opperde dat de bewegingen in het heelal beter te begrijpen vielen wanneer
men uitging van de veronderstelling dat niet alle hemellichamen rond de aarde draaiden,
maar dat de aarde rond de zon draaide.
- Galileo Galilei publiceerde een boek waarin hij het copernicaanse model verdedigde en met
een reeks nieuwe observaties onderbouwde. Deze nieuwe observaties werden mogelijk
gemaakt door de telescoop.
- Isaac Newton werkten de inzichten van Galilei verder uit. Hij beschreef de bewegingen van
planeten rondom de zon aan de hand van een aantal wiskundige formules. Deze wetten van
3
