LKT samenvatting a.d.h.v. proeftoets
Fonologie
Fonologie is het onderdeel van de taalwetenschap dat de kleinste (betekenisloze) onderdelen van de
taal bestudeert. In het geval van gesproken taal zijn dit spraakklanken. Nadat bekend werd dat ook
gebarentalen dergelijke kleine betekenisloze onderdelen hebben, is de term "fonologie" uitgebreid
zodat deze tegenwoordig eerder de "vormleer" van talen dan "klankleer" omvat.
Hoe komt het nou dat klanken functioneren in een taal? Dat is wat fonologen onderzoeken.
Assimilatie
Assimilatie van klanken: De beginklank van een woord wordt aangepast aan de eindklank van het
woord dat daaraan voorafgaat. Bv: ‘voet’ wordt gevolgd door ‘zoeker’. Doordat de –t- van voet een
stemloze medeklinker is, verandert de stemhebbende –z- van zoeker in een stemloze –s-: je spreekt
het woord uit als voetsoeker,
Spaanse leerling heeft moeite met verschil te zeggen tussen bom-boom. Waarom?
de /o/ en /oo/ zijn in het Nederlands distinctief. =kunnen woorden mee onderscheden worden.
Betekenis onderscheidende kracht.
De /d/ en de /s/ verschillen op meer dan één distinctief kenmerk.
/e/ en /ɛ/ hebben als distinctief kenmerk onderscheid in langheid.
Flexie (verbuiging)
Inpassen van woorden in grammaticale structuur. Patroon van vormen die woorden door de flexie
kunnen aannemen= paradigma
Semantische relaties tussen woorden en betekenissen daarvan
Hyponymie
Betekenisonderschikking. A = soort van B.
Bijv. relatie tussen wodka – borrel. Fietsen – rijden.
Homonymie
Betekenis van elkaar verschillende woorden hebben dezelfde vorm.
Polysemie
Woord heeft verschillende samenhangende betekenissen.
Antonymie
Betekenistegenstelling.
Bv. wit – zwart
Register
‘Aan bepaalde situatie gebonden’-taalgebruik.
Fonemen
Betekenisonderscheidende klanken. Uitspraakverschil
, In Nederland zijn er drie uitspraken van /r/:
1) De tongpunt-r
2) Huig-r
3) Gooise-r
Dit komt door de plaats van articulatie
Minimale paren
Woorden die op slechts één aspect verschillen. Twee woorden met verschillende betekenis met één
klankverschil.
Bv. paard – baard
Mal – maal is een voorbeeld van een minimaal paar.
Morfologie
Morfologische regels beschrijven hoe van woorddelen hele woorden gemaakt worden.
Omzetting
Bv. Woorden als brand, loop en werk komen zowel als ww en zn voor.
Suffix
Niet-lexicaal element achteraan het woord.
Respectloos heeft het suffix ‘loos’: dat zorgt voor een afleiding.
Affix
Een niet-lexicaal element dat zich aan de stam van een woord hecht.
Het woord ‘onbaatzuchtigheid’ telt 3 affixen.
Vrij morfeem
=morfeem dat losstaand betekenis heeft bv. tafel
In het woord ‘spiegelingen’ zit maar 1 vrij morfeem, namelijk spiegel.
Gebonden morfeem
=krijgt alleen betekenis als het een woord verbonden is’a-’ in ‘asociaal’
Luistervaardigheid
Na horen van de tekst worden pas de vragen gegeven. Dit is een vorm van globaal luisteren.
NT2
Diverse opvattingen over grammaticaonderwijs in het NT2-onderwijs. Er wordt steeds gekeken naar
de relatie tussen expliciete kennis (leren) en impliciete kennis (verwerven).
Aandacht voor grammatica heeft zin want expliciete kennis van regels kan indirect leiden tot
impliciete taalverwerving leren van regels kan indirect leiden verwerving van taal.
NT2-didactiek bestaat uit:
Contextrijk taalaanbod
Functioneel taalaanbod
Taalaanbod net boven het niveau
Fonologie
Fonologie is het onderdeel van de taalwetenschap dat de kleinste (betekenisloze) onderdelen van de
taal bestudeert. In het geval van gesproken taal zijn dit spraakklanken. Nadat bekend werd dat ook
gebarentalen dergelijke kleine betekenisloze onderdelen hebben, is de term "fonologie" uitgebreid
zodat deze tegenwoordig eerder de "vormleer" van talen dan "klankleer" omvat.
Hoe komt het nou dat klanken functioneren in een taal? Dat is wat fonologen onderzoeken.
Assimilatie
Assimilatie van klanken: De beginklank van een woord wordt aangepast aan de eindklank van het
woord dat daaraan voorafgaat. Bv: ‘voet’ wordt gevolgd door ‘zoeker’. Doordat de –t- van voet een
stemloze medeklinker is, verandert de stemhebbende –z- van zoeker in een stemloze –s-: je spreekt
het woord uit als voetsoeker,
Spaanse leerling heeft moeite met verschil te zeggen tussen bom-boom. Waarom?
de /o/ en /oo/ zijn in het Nederlands distinctief. =kunnen woorden mee onderscheden worden.
Betekenis onderscheidende kracht.
De /d/ en de /s/ verschillen op meer dan één distinctief kenmerk.
/e/ en /ɛ/ hebben als distinctief kenmerk onderscheid in langheid.
Flexie (verbuiging)
Inpassen van woorden in grammaticale structuur. Patroon van vormen die woorden door de flexie
kunnen aannemen= paradigma
Semantische relaties tussen woorden en betekenissen daarvan
Hyponymie
Betekenisonderschikking. A = soort van B.
Bijv. relatie tussen wodka – borrel. Fietsen – rijden.
Homonymie
Betekenis van elkaar verschillende woorden hebben dezelfde vorm.
Polysemie
Woord heeft verschillende samenhangende betekenissen.
Antonymie
Betekenistegenstelling.
Bv. wit – zwart
Register
‘Aan bepaalde situatie gebonden’-taalgebruik.
Fonemen
Betekenisonderscheidende klanken. Uitspraakverschil
, In Nederland zijn er drie uitspraken van /r/:
1) De tongpunt-r
2) Huig-r
3) Gooise-r
Dit komt door de plaats van articulatie
Minimale paren
Woorden die op slechts één aspect verschillen. Twee woorden met verschillende betekenis met één
klankverschil.
Bv. paard – baard
Mal – maal is een voorbeeld van een minimaal paar.
Morfologie
Morfologische regels beschrijven hoe van woorddelen hele woorden gemaakt worden.
Omzetting
Bv. Woorden als brand, loop en werk komen zowel als ww en zn voor.
Suffix
Niet-lexicaal element achteraan het woord.
Respectloos heeft het suffix ‘loos’: dat zorgt voor een afleiding.
Affix
Een niet-lexicaal element dat zich aan de stam van een woord hecht.
Het woord ‘onbaatzuchtigheid’ telt 3 affixen.
Vrij morfeem
=morfeem dat losstaand betekenis heeft bv. tafel
In het woord ‘spiegelingen’ zit maar 1 vrij morfeem, namelijk spiegel.
Gebonden morfeem
=krijgt alleen betekenis als het een woord verbonden is’a-’ in ‘asociaal’
Luistervaardigheid
Na horen van de tekst worden pas de vragen gegeven. Dit is een vorm van globaal luisteren.
NT2
Diverse opvattingen over grammaticaonderwijs in het NT2-onderwijs. Er wordt steeds gekeken naar
de relatie tussen expliciete kennis (leren) en impliciete kennis (verwerven).
Aandacht voor grammatica heeft zin want expliciete kennis van regels kan indirect leiden tot
impliciete taalverwerving leren van regels kan indirect leiden verwerving van taal.
NT2-didactiek bestaat uit:
Contextrijk taalaanbod
Functioneel taalaanbod
Taalaanbod net boven het niveau
