Samenvatting RD OP 1.3
Digitale beelddetectoren
A. Computed Radiology (CR):
- Fosforplaten
B. CCD (Charged coppled device)
Dit is een klein digitaal detectortje.
C. Digital radiology (DR)
- Flatpaneldetectoren (FPD), dit zijn de modernste en nieuwste.
2 verschillende varianten van FPD dit zijn:
o Indirecte conversie van röntgen
o Directe conversie
CR: fosforplaten
Daar kun je een foto van iemand op zetten en daarna laten uitlezen. De barcode van de
fosforplaten wordt gekoppeld aan die patiënt zodat je de goede foto van de juist patiënt krijgt.
Na gebruik wordt die barcode en plaat gewist kan je hem opnieuw gebruiken met een andere
barcode.
Werking fosforplaten:
Foto-elektrisch effect, er komt een foton aanvliegen raakt een elektron en wordt er uit geslagen
en daarbij ontstaat een röntgenfoton, dit noemen we ionisatie DIT GEBEURD NIET bij
fosforplaten maar er gebeurd excitatie. De buitenste schil van veel atomen heeft namelijk 2
soorten sub schilletjes die noemen we de valentie en geleidingsband.
Valentieband is de band de dichtbij de atoomkern en de geleidingsband ligt er net buiten. Een
elektron zit het liefst in de valentieband want dan is hij het sterkst gebonden het stabielst. In die
geleidingsband heeft een elektron wat meer energie hij is minder gebonden dus meer energie
nodig om daar te kunnen zijn. van de valentie naar de geleidingsband te brengen moet je
energie toevoeren. Andersom als van geleidingsband terug gaat naar valentieband komt er
energie vrij en nu wordt het interessant voor ons. Stoppen een foton in en als we een fosforplaat
belichten dus straling op los laten dan gebeuren er een aantal dingen. Door de energie van foton
dat de fosforplaat raakt, gaan de elektronen vanuit de valentieband naar de geleidingsband. Bij
de meeste materialen valt elektron zodra de bestraling stopt weer terug, want hij zit liever in
die valentieband. Bij het terugvallen komt energieverschil vrij als zichtbaar licht, maar als dit
meteen gebeurd dan hebben wij daar niks aan want we kunnen niet de plaat belichten en
tegelijk uitlezen. Er zijn een aantal chemische stoffen die zitten verwerkt in de fosforplaat, die
de eigenschap hebben dat als er een elektron als het van valentie naar geleidingsband worden
gebracht ze dit een tijdje vast kunnen houden. Dit wordt schematisch weergeven met dat kuiltje
waar het elektron in ligt. Dit noemen we de elektronenval of elektrontrap. Dit is wat bij een tld
ook gebeurd. Om het uit elektronval te krijgen moet je een klein beetje energie toevoeren,
waarna hij terug gaat vallen onder uitzending van zichtbaar licht. Dit licht wat vrij komt kunnen
we meten en omzetten naar een elektrisch signaal en daar maken we ons plaatje mee. Bij een
fosforplaat kunnen we dat uitlezen, dus weer uit de elektronval wippen van die elektronen doen
we met een laserstraal. We later er een laserstraal op los die wipt dat elektron omhoog zodat hij
weer terug valt naar de valentieband en intussen komt er een lichtfoton vrij. Hoe meer röntgen
er op een bepaald punt gevallen is op die fosforplaat hoe meer elektronen er in geleidingsband
gebracht zijn en in daarna naar elektronenval gaan. Hoe meer elektronen er in de elektronenval
zitten hoe meer er ook weer losgemaakt moeten worden met die laserstraal en zo komt er dus
ook meer licht vrij. De hoeveelheid licht die vrijkomt is een maat voor de hoeveelheid straling die
op een bepaalde plek gevallen is. Daar kun je je contrasten weer mee maken.
, Uitlezen fosforplaten
We kennen 2 varianten (direct en indirect). Bij indirect moeten we nog iets doen.
De elektronen die direct terug vallen dat noemen we fluorecentie (wat in het donker licht geeft).
In de basis toestand zitten elektronen in die valentieband (grondtoestand) er wordt energie
toegevoerd bijv. via röntgenstralen en komen in aangeslagen toestand. Op moment dat
energietoevoer stopt vallen ze direct terug. En komt er licht vrij en dit geheel duurt 1 sec. hier
hebben wij als mbb’er niks aan.
De andere variant die wij welk gebruiken noemen we fosforecentie en daarbij zie je hetzelfde,
komt in aangeslagen toestand en valt in dat kuiltje (elektronenval) daar blijft elektron zitten, in
intermediaire toestand. Dan moet je klein beetje energie aan toevoegen met de laser dan komt
elektron uit het kuiltje en gaat hij terug dit noemen we dus fosforecentie, vandaar dat het een
fosforplaat heet. Het moment dat we dit doen, dat terug laten vallen kunnen we zelf kiezen. Dit is
het moment dat we de plaat in het uitleesapparaat stoppen en er met een laser overheen gaan. Dit
blijft een tijdje in de plaat maar de gegevens blijven niet oneindig in de plaat want na een tijdje
gaan die elektronen als nog zeggen ik ga terug vallen. Dus als je te lang wacht met uitlezen ga je
informatie van je plaat verliezen, daar wordt je beeld ruizig van. Binnen een kwartier tot 1 uur
moet je hem uitlezen.
Dat uitlezen gaat als volgt: je steekt cassette in het apparaat haalt het fosforplaat eruit en komt
tussen een rollensysteem (soort lopen de band) die laser zit in het apparaat en die schijnt zijn
straaltje snel op en neer. Via een spiegeltje komt het op de fosforplaat en het puntje op de plaat
wat geraakt wordt, wordt dan uitgelezen. Dat licht wat vrijkomt wordt opgevangen met een
PMT, in die PMT wordt licht versterkt en uiteindelijk komt er dan een signaal vrij, nog steeds
analoog en in analoog digitaal converter omgezet in de ruwe digitale data. Dit gaat in de
computer in en verder verwerkt.
Belangrijk om te onthouden is:
Dat pas na de AD converter het digitaal is,
Daarvoor is het analoog.
Verschillende soorten fosforplaten met
Ieder zijn eigen positieve en negatieve eigenschappen.
De simpelste is enkelzijdig-reflecterend. In het midden zie je de dragerlaag (kunststofplaat
waar de rest op leunt). Aan de onderkant ook een folie om te beschermen als dat een witte folie
is, is dat reflecterend. Dat wil zeggen dat het licht wat nar beneden uitgestraald wordt terug
gekaatst wordt. Als het elektron terug valt kan het licht uitzenden maar dat kan alle richtingen
zijn. Normaal vangen we alleen het licht op wat naar boven gaat met de PMT. Als je
reflecterende folie plakken dan wordt er ook licht teruggekaatst dus meer opbrengst, deze
platen zijn wat gevoeliger. Bij dezelfde hoeveelheid straling komt bij deze platen meer licht,
dat is het voordeel. Het nadeel is dat je een grotere onscherpte hebt, een internstrieke
onscherpte (Oi) want die zit in het apparaat, dat is een vorm van onscherpte die wij niet
kunnen beïnvloeden, die zit er altijd in.
Digitale beelddetectoren
A. Computed Radiology (CR):
- Fosforplaten
B. CCD (Charged coppled device)
Dit is een klein digitaal detectortje.
C. Digital radiology (DR)
- Flatpaneldetectoren (FPD), dit zijn de modernste en nieuwste.
2 verschillende varianten van FPD dit zijn:
o Indirecte conversie van röntgen
o Directe conversie
CR: fosforplaten
Daar kun je een foto van iemand op zetten en daarna laten uitlezen. De barcode van de
fosforplaten wordt gekoppeld aan die patiënt zodat je de goede foto van de juist patiënt krijgt.
Na gebruik wordt die barcode en plaat gewist kan je hem opnieuw gebruiken met een andere
barcode.
Werking fosforplaten:
Foto-elektrisch effect, er komt een foton aanvliegen raakt een elektron en wordt er uit geslagen
en daarbij ontstaat een röntgenfoton, dit noemen we ionisatie DIT GEBEURD NIET bij
fosforplaten maar er gebeurd excitatie. De buitenste schil van veel atomen heeft namelijk 2
soorten sub schilletjes die noemen we de valentie en geleidingsband.
Valentieband is de band de dichtbij de atoomkern en de geleidingsband ligt er net buiten. Een
elektron zit het liefst in de valentieband want dan is hij het sterkst gebonden het stabielst. In die
geleidingsband heeft een elektron wat meer energie hij is minder gebonden dus meer energie
nodig om daar te kunnen zijn. van de valentie naar de geleidingsband te brengen moet je
energie toevoeren. Andersom als van geleidingsband terug gaat naar valentieband komt er
energie vrij en nu wordt het interessant voor ons. Stoppen een foton in en als we een fosforplaat
belichten dus straling op los laten dan gebeuren er een aantal dingen. Door de energie van foton
dat de fosforplaat raakt, gaan de elektronen vanuit de valentieband naar de geleidingsband. Bij
de meeste materialen valt elektron zodra de bestraling stopt weer terug, want hij zit liever in
die valentieband. Bij het terugvallen komt energieverschil vrij als zichtbaar licht, maar als dit
meteen gebeurd dan hebben wij daar niks aan want we kunnen niet de plaat belichten en
tegelijk uitlezen. Er zijn een aantal chemische stoffen die zitten verwerkt in de fosforplaat, die
de eigenschap hebben dat als er een elektron als het van valentie naar geleidingsband worden
gebracht ze dit een tijdje vast kunnen houden. Dit wordt schematisch weergeven met dat kuiltje
waar het elektron in ligt. Dit noemen we de elektronenval of elektrontrap. Dit is wat bij een tld
ook gebeurd. Om het uit elektronval te krijgen moet je een klein beetje energie toevoeren,
waarna hij terug gaat vallen onder uitzending van zichtbaar licht. Dit licht wat vrij komt kunnen
we meten en omzetten naar een elektrisch signaal en daar maken we ons plaatje mee. Bij een
fosforplaat kunnen we dat uitlezen, dus weer uit de elektronval wippen van die elektronen doen
we met een laserstraal. We later er een laserstraal op los die wipt dat elektron omhoog zodat hij
weer terug valt naar de valentieband en intussen komt er een lichtfoton vrij. Hoe meer röntgen
er op een bepaald punt gevallen is op die fosforplaat hoe meer elektronen er in geleidingsband
gebracht zijn en in daarna naar elektronenval gaan. Hoe meer elektronen er in de elektronenval
zitten hoe meer er ook weer losgemaakt moeten worden met die laserstraal en zo komt er dus
ook meer licht vrij. De hoeveelheid licht die vrijkomt is een maat voor de hoeveelheid straling die
op een bepaalde plek gevallen is. Daar kun je je contrasten weer mee maken.
, Uitlezen fosforplaten
We kennen 2 varianten (direct en indirect). Bij indirect moeten we nog iets doen.
De elektronen die direct terug vallen dat noemen we fluorecentie (wat in het donker licht geeft).
In de basis toestand zitten elektronen in die valentieband (grondtoestand) er wordt energie
toegevoerd bijv. via röntgenstralen en komen in aangeslagen toestand. Op moment dat
energietoevoer stopt vallen ze direct terug. En komt er licht vrij en dit geheel duurt 1 sec. hier
hebben wij als mbb’er niks aan.
De andere variant die wij welk gebruiken noemen we fosforecentie en daarbij zie je hetzelfde,
komt in aangeslagen toestand en valt in dat kuiltje (elektronenval) daar blijft elektron zitten, in
intermediaire toestand. Dan moet je klein beetje energie aan toevoegen met de laser dan komt
elektron uit het kuiltje en gaat hij terug dit noemen we dus fosforecentie, vandaar dat het een
fosforplaat heet. Het moment dat we dit doen, dat terug laten vallen kunnen we zelf kiezen. Dit is
het moment dat we de plaat in het uitleesapparaat stoppen en er met een laser overheen gaan. Dit
blijft een tijdje in de plaat maar de gegevens blijven niet oneindig in de plaat want na een tijdje
gaan die elektronen als nog zeggen ik ga terug vallen. Dus als je te lang wacht met uitlezen ga je
informatie van je plaat verliezen, daar wordt je beeld ruizig van. Binnen een kwartier tot 1 uur
moet je hem uitlezen.
Dat uitlezen gaat als volgt: je steekt cassette in het apparaat haalt het fosforplaat eruit en komt
tussen een rollensysteem (soort lopen de band) die laser zit in het apparaat en die schijnt zijn
straaltje snel op en neer. Via een spiegeltje komt het op de fosforplaat en het puntje op de plaat
wat geraakt wordt, wordt dan uitgelezen. Dat licht wat vrijkomt wordt opgevangen met een
PMT, in die PMT wordt licht versterkt en uiteindelijk komt er dan een signaal vrij, nog steeds
analoog en in analoog digitaal converter omgezet in de ruwe digitale data. Dit gaat in de
computer in en verder verwerkt.
Belangrijk om te onthouden is:
Dat pas na de AD converter het digitaal is,
Daarvoor is het analoog.
Verschillende soorten fosforplaten met
Ieder zijn eigen positieve en negatieve eigenschappen.
De simpelste is enkelzijdig-reflecterend. In het midden zie je de dragerlaag (kunststofplaat
waar de rest op leunt). Aan de onderkant ook een folie om te beschermen als dat een witte folie
is, is dat reflecterend. Dat wil zeggen dat het licht wat nar beneden uitgestraald wordt terug
gekaatst wordt. Als het elektron terug valt kan het licht uitzenden maar dat kan alle richtingen
zijn. Normaal vangen we alleen het licht op wat naar boven gaat met de PMT. Als je
reflecterende folie plakken dan wordt er ook licht teruggekaatst dus meer opbrengst, deze
platen zijn wat gevoeliger. Bij dezelfde hoeveelheid straling komt bij deze platen meer licht,
dat is het voordeel. Het nadeel is dat je een grotere onscherpte hebt, een internstrieke
onscherpte (Oi) want die zit in het apparaat, dat is een vorm van onscherpte die wij niet
kunnen beïnvloeden, die zit er altijd in.
