Maatschappijleer Pluriforme samenleving
Hoofdstuk 1 Verschil en verdraagzaamheid
1.1 De langzame eenwording van Nederland
Er zijn veel beschrijvingen van Nederland. Ze gaan over vrijheidsdrang en over het verlangen
naar ordening. Pluriforme samenleving is een samenleving waarin verdraagzaamheid is,
ondanks het feit dat het een land is waarin mensen wonen met verschillende klassen, culturen,
godsdiensten en levensstijlen. Nieuwkomers uit alle delen van de wereld hebben de diversiteit
versterkt, niet veroorzaakt zoals veel mensen denken. Communicatiemiddelen hebben hier o.a.
voor gezorgd (zoals spoorwegen), hierdoor voelden mensen zich meer verbonden en werden de
afstanden kleiner. Pas op 1 mei 1909 werd overal dezelfde tijdsrekening ingevoerd.
1.2 Zijn wij tolerant?
Morele geografie in NL: het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft
invloed op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Samen met de pluriforme samenleving
was tolerantie noodzakelijk. Eerst was dat een pragmatische keuze: de bestuurders
realiseerden zich hoe kwetsbaar de maatschappelijke vrede was in een land met religieuze
minderheden. Tolerantie was hetzelfde als wat we nu gedogen noemen: door de vingers kijken
naar iets wat eigenlijk verboden is, zoals schuilkerken. Vrijheid van geweten: je mocht
bepaalde denkbeelden op de gedogen na houden, maar die mochten niet echt geuit worden. Aan
tolerantie zat ook een principiële kant, want mensen vonden dat er een vrijheid moest zijn van
denken. NL is/was een vrijplaats voor dissidenten (immigranten), aangezien in NL een
bovengemiddelde vrijheid en welvaart was.
1.3 Democratie van natte voeten
Door de geschiedenis van Nederland heeft Nederland een cultuur die wordt omschreven als
poldermodel en pacificatiedemocratie. Dit betekent dat het in een land van minderheden
vaak om compromissen gaat en dat de politiek een kwestie van schikken en plooien is.
Conformisme: het verlangen om zich aan te passen aan de opvattingen en gedragingen van de
meerderheid in de samenleving.
1.3 Een gepolariseerde tijd
De laatste jaren is het politieke en sociale conflict scherper geworden. Dit komt door
polarisatie: het uiteen vallen van de verdraagzaamheid en de globalisering in de wereld. De
sociale cohesie van NL staat onder druk, de maatschappelijke samenhang zou volgens
sommigen uit elkaar vallen, dit zou komen door de problemen in de wereld (vluchtelingen en
oorlog).
Hoe werd Nederland een pluriforme samenleving?
Nederland is in de loop van de eeuwen een land geweest waar mensen met veel verschillende
achtergronden heen kwamen.
o Nederlanders hebben vrijheid van oudsher hoog in het vaandel staan.
o Ondanks dat er veel verschillende mensen woonden, was er wel (relatief veel)
verdraagzaamheid.
Is Nederland tolerant?
Doordat in Nederland veel verschillende mensen dicht op elkaar leven, moet er een tolerante
houding tegenover elkaar zijn.
o Tolerantie was dus een praktische keuze: het is noodzakelijk om de samenleving bij elkaar
te houden.
o Tolerantie heeft ook principiële kanten: er moet vrijheid van denken en geweten zijn.
Tolerantie was het oogluikend toelaten van iets wat eigenlijk verboden was: nu gedogen.
o Vroeger: schuilkerken.
o Nu: wiet verkoop.
Democratie in een pluriforme samenleving
Met veel mensen komen ook verschillende opvattingen.
o Het poldermodel om compromissen te sluiten.
Nu is er echter een meer gepolariseerde tijd: er zijn meer politieke en sociale conflicten.
o Denk aan de moord op Pim Fortuyn (2002) en Theo van Gogh (2004).
Hoofdstuk 1 Verschil en verdraagzaamheid
1.1 De langzame eenwording van Nederland
Er zijn veel beschrijvingen van Nederland. Ze gaan over vrijheidsdrang en over het verlangen
naar ordening. Pluriforme samenleving is een samenleving waarin verdraagzaamheid is,
ondanks het feit dat het een land is waarin mensen wonen met verschillende klassen, culturen,
godsdiensten en levensstijlen. Nieuwkomers uit alle delen van de wereld hebben de diversiteit
versterkt, niet veroorzaakt zoals veel mensen denken. Communicatiemiddelen hebben hier o.a.
voor gezorgd (zoals spoorwegen), hierdoor voelden mensen zich meer verbonden en werden de
afstanden kleiner. Pas op 1 mei 1909 werd overal dezelfde tijdsrekening ingevoerd.
1.2 Zijn wij tolerant?
Morele geografie in NL: het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft
invloed op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Samen met de pluriforme samenleving
was tolerantie noodzakelijk. Eerst was dat een pragmatische keuze: de bestuurders
realiseerden zich hoe kwetsbaar de maatschappelijke vrede was in een land met religieuze
minderheden. Tolerantie was hetzelfde als wat we nu gedogen noemen: door de vingers kijken
naar iets wat eigenlijk verboden is, zoals schuilkerken. Vrijheid van geweten: je mocht
bepaalde denkbeelden op de gedogen na houden, maar die mochten niet echt geuit worden. Aan
tolerantie zat ook een principiële kant, want mensen vonden dat er een vrijheid moest zijn van
denken. NL is/was een vrijplaats voor dissidenten (immigranten), aangezien in NL een
bovengemiddelde vrijheid en welvaart was.
1.3 Democratie van natte voeten
Door de geschiedenis van Nederland heeft Nederland een cultuur die wordt omschreven als
poldermodel en pacificatiedemocratie. Dit betekent dat het in een land van minderheden
vaak om compromissen gaat en dat de politiek een kwestie van schikken en plooien is.
Conformisme: het verlangen om zich aan te passen aan de opvattingen en gedragingen van de
meerderheid in de samenleving.
1.3 Een gepolariseerde tijd
De laatste jaren is het politieke en sociale conflict scherper geworden. Dit komt door
polarisatie: het uiteen vallen van de verdraagzaamheid en de globalisering in de wereld. De
sociale cohesie van NL staat onder druk, de maatschappelijke samenhang zou volgens
sommigen uit elkaar vallen, dit zou komen door de problemen in de wereld (vluchtelingen en
oorlog).
Hoe werd Nederland een pluriforme samenleving?
Nederland is in de loop van de eeuwen een land geweest waar mensen met veel verschillende
achtergronden heen kwamen.
o Nederlanders hebben vrijheid van oudsher hoog in het vaandel staan.
o Ondanks dat er veel verschillende mensen woonden, was er wel (relatief veel)
verdraagzaamheid.
Is Nederland tolerant?
Doordat in Nederland veel verschillende mensen dicht op elkaar leven, moet er een tolerante
houding tegenover elkaar zijn.
o Tolerantie was dus een praktische keuze: het is noodzakelijk om de samenleving bij elkaar
te houden.
o Tolerantie heeft ook principiële kanten: er moet vrijheid van denken en geweten zijn.
Tolerantie was het oogluikend toelaten van iets wat eigenlijk verboden was: nu gedogen.
o Vroeger: schuilkerken.
o Nu: wiet verkoop.
Democratie in een pluriforme samenleving
Met veel mensen komen ook verschillende opvattingen.
o Het poldermodel om compromissen te sluiten.
Nu is er echter een meer gepolariseerde tijd: er zijn meer politieke en sociale conflicten.
o Denk aan de moord op Pim Fortuyn (2002) en Theo van Gogh (2004).
