GESCHIEDENIS
H5 PAR. 1 T/M 6
Memo HAVO/VWO 1
HOOFDSTUK 5 | PAR. 1 |ORIËNTATIE
• In 1345 belegerde Willen lV van Holland met een groot leger
bijna acht weken lang de stad Utrecht.
• Hij had ruzie met Jan van Arkel, de bisschop van Utrecht.
• Ondanks de torens, de muren en de gracht die de stad
moesten beschermen, waren de burgers bang voor de dertien
stormrammen van Willem en vreesden ze voedseltekorten.
Dit hoofdstuk gaat over de periode 1000-1500. Die tijd noemen we
ook wel de tijd van steden en staten of late middeleeuwen. Bron 1
HOOFDSTUK 5 | PAR. 2 | OORLOG IN NAAM VAN GOD
Tijdlijn:
o Tot 1000 Christenen gaan op bedevaart naar Jeruzalem.
o 1009 Turkse Sjeldsjoeken worden de baas in Palestina en slopen de heilige grafkerk. Steeds
meer Europese reizigers worden lastiggevallen in Jeruzalem.
o 1095 Paus Urbanus II roept de Christenen op tot kruistocht omdat de moslims Gods kerken
hebben vernietigd.
o 1096 eerste kruistocht, honderdduizend mannen en vrouwen trekken vanuit Europa richting
Jeruzalem (hoofdstad van Palestina) om de stad te bevrijden van de islamitische Turken. De
Arabieren verdedigden hun stad met gloeiende stenen pijlen en vuur.
o 1099 Jeruzalem wordt ingenomen door kruisvaarders, onder leiding van Godfried van Bouillon.
Er wordt een nieuwe grafkerk gebouwd. De Moslims zijn onderling verdeeld en kunnen
Palestina niet terugveroveren
o 1187 herovering Palestina en Jeruzalem door Saladin met een verenigd moslimleger. Voor de
moslims is Jeruzalem belangrijk omdat hun profeet Mohammed daar naar de hemel zou zijn
opgestegen. Daarom herbouwden ze hun Rotskoepel en Al-Aqsamoskee. Die de christenen
vernietigd hadden.
o Tot 1270 acht kruistochten maar Jeruzalem blijft in handen van de moslims.
1
, Bedevaart: een reis naar een heilige plaats, deze reis bevrijdt je van je zonden.
Zonden: Overtredingen van een regel van de kerk.
Arabieren: Volken die in het Midden-Oosten woonden. Rond 750 werden de meeste Arabieren
moslims.
Waarom ging men op kruistocht?
o Bedreiging christelijke heiligdommen door de moslims.
o De zonden van de deelnemers aan de kruistocht worden vergeven.
o Rijkdom (grond en goud) als beloning voor hun inspanning.
o Europese reizigers werden in Jeruzalem lastig gevallen.
Gevolgen van kruistochten:
o Italiaanse steden Genua en Venetië verdienden veel geld aan de kruistochten omdat zij de
kruisvaarders verscheepten naar Palestina.
o De handel bloeide weer op.
o West-Europeanen maken kennis met de rijke cultuur en wetenschap van het Midden-Oosten:
o Europeanen leerden van de Arabieren over besmettelijke ziektes. (pest, mazelen)
o Europeanen leerden rekenen met Arabische cijfers (handiger dan Romeinse
cijfers).
o Moslims nemen de Europese kruisboog over en gebruiken deze tegen oprukkende Aziatische
volken.
Jeruzalem is zowel voor het christendom als voor moslims een belangrijke heilige stad. Jezus is hier
gestorven en de profeet Mohamed is hier naar de hemel opgestegen.
Vraag die je moet kunnen beantwoorden: hoe verliepen de contacten tussen christenen en moslims
vanaf 1000?
HOOFDSTUK 5 | PAR. 3 | NIEUWE STEDEN GAAN HANDELDRIJVEN
(1000) De handel groeit en er ontstaan nieuwe steden in Europa zoals Genua en Venetië door:
▪ Toenemende handel met Midden-Oosten.
▪ Stijging van de landbouwopbrengsten door:
o Kappen bossen
o Woeste grond ontginnen
o Gebruik maken van halsjukken
o Uitvinding ijzeren ploeg → betere bewerking grond
▪ Meer voedsel leidt tot:
o Bevolkingsgroei
o Ruil van voedsel op marktplaatsen
2
H5 PAR. 1 T/M 6
Memo HAVO/VWO 1
HOOFDSTUK 5 | PAR. 1 |ORIËNTATIE
• In 1345 belegerde Willen lV van Holland met een groot leger
bijna acht weken lang de stad Utrecht.
• Hij had ruzie met Jan van Arkel, de bisschop van Utrecht.
• Ondanks de torens, de muren en de gracht die de stad
moesten beschermen, waren de burgers bang voor de dertien
stormrammen van Willem en vreesden ze voedseltekorten.
Dit hoofdstuk gaat over de periode 1000-1500. Die tijd noemen we
ook wel de tijd van steden en staten of late middeleeuwen. Bron 1
HOOFDSTUK 5 | PAR. 2 | OORLOG IN NAAM VAN GOD
Tijdlijn:
o Tot 1000 Christenen gaan op bedevaart naar Jeruzalem.
o 1009 Turkse Sjeldsjoeken worden de baas in Palestina en slopen de heilige grafkerk. Steeds
meer Europese reizigers worden lastiggevallen in Jeruzalem.
o 1095 Paus Urbanus II roept de Christenen op tot kruistocht omdat de moslims Gods kerken
hebben vernietigd.
o 1096 eerste kruistocht, honderdduizend mannen en vrouwen trekken vanuit Europa richting
Jeruzalem (hoofdstad van Palestina) om de stad te bevrijden van de islamitische Turken. De
Arabieren verdedigden hun stad met gloeiende stenen pijlen en vuur.
o 1099 Jeruzalem wordt ingenomen door kruisvaarders, onder leiding van Godfried van Bouillon.
Er wordt een nieuwe grafkerk gebouwd. De Moslims zijn onderling verdeeld en kunnen
Palestina niet terugveroveren
o 1187 herovering Palestina en Jeruzalem door Saladin met een verenigd moslimleger. Voor de
moslims is Jeruzalem belangrijk omdat hun profeet Mohammed daar naar de hemel zou zijn
opgestegen. Daarom herbouwden ze hun Rotskoepel en Al-Aqsamoskee. Die de christenen
vernietigd hadden.
o Tot 1270 acht kruistochten maar Jeruzalem blijft in handen van de moslims.
1
, Bedevaart: een reis naar een heilige plaats, deze reis bevrijdt je van je zonden.
Zonden: Overtredingen van een regel van de kerk.
Arabieren: Volken die in het Midden-Oosten woonden. Rond 750 werden de meeste Arabieren
moslims.
Waarom ging men op kruistocht?
o Bedreiging christelijke heiligdommen door de moslims.
o De zonden van de deelnemers aan de kruistocht worden vergeven.
o Rijkdom (grond en goud) als beloning voor hun inspanning.
o Europese reizigers werden in Jeruzalem lastig gevallen.
Gevolgen van kruistochten:
o Italiaanse steden Genua en Venetië verdienden veel geld aan de kruistochten omdat zij de
kruisvaarders verscheepten naar Palestina.
o De handel bloeide weer op.
o West-Europeanen maken kennis met de rijke cultuur en wetenschap van het Midden-Oosten:
o Europeanen leerden van de Arabieren over besmettelijke ziektes. (pest, mazelen)
o Europeanen leerden rekenen met Arabische cijfers (handiger dan Romeinse
cijfers).
o Moslims nemen de Europese kruisboog over en gebruiken deze tegen oprukkende Aziatische
volken.
Jeruzalem is zowel voor het christendom als voor moslims een belangrijke heilige stad. Jezus is hier
gestorven en de profeet Mohamed is hier naar de hemel opgestegen.
Vraag die je moet kunnen beantwoorden: hoe verliepen de contacten tussen christenen en moslims
vanaf 1000?
HOOFDSTUK 5 | PAR. 3 | NIEUWE STEDEN GAAN HANDELDRIJVEN
(1000) De handel groeit en er ontstaan nieuwe steden in Europa zoals Genua en Venetië door:
▪ Toenemende handel met Midden-Oosten.
▪ Stijging van de landbouwopbrengsten door:
o Kappen bossen
o Woeste grond ontginnen
o Gebruik maken van halsjukken
o Uitvinding ijzeren ploeg → betere bewerking grond
▪ Meer voedsel leidt tot:
o Bevolkingsgroei
o Ruil van voedsel op marktplaatsen
2
