Samenvatting Strafrecht & Privaatrecht
Samenvatting bestaat uit de stof van de hoorcolleges, voorgeschreven
literatuur, arresten en werkgroepen
RGBUSTR014
Privaatrecht in perspectief: strafrecht en privaatrecht
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
,Week 1…………………………………………………………………………………………3
o Hoorcollege 1
o Artikel van I. Giesen, F.G.H. Kristen & R.S.B. Kool
o Artikel van E.F.D. Engelhard & G.E. van Maanen
o Artikel van E.C. Gijselaar
Week 2……………………………………………………………………………………...….9
o Hoorcollege 2
o Artikel van J. Candido
o Artikel van J.M.W. Lindeman
o Artikel van Felix & Schuld
Week 3………………………………………………………………………………………..15
o Hoorcollege 3
o Artikel van S.D. Lindenbergh
Week 4……………………………………………………………………………………..…20
o Hoorcollege 4
o Artikel van J. de Hullu
o Artikel van C.H. Sieburgh
o Artikel van R.J.B. Boonekamp
o Artikel van P.A.M. Jongens-Lokin
Week 5………………………………………………………………………………………..25
o Hoorcollege 5
o Artikel van J. Hullu
o Artikel van T. Hartlief
o Artikel van F.G.H. Kristen & M. Lokin
Week 6…………………………………………………………………………………..……31
o Hoorcollege 6
o Artikel van A.E. van Rooij, J. Bijlsma, A.E. Schilder & J.L. Smeehuijzen
o Artikel van B. van der Vorm (I)
o Artikel van B.W.A. Jue-Volker
o Artikel van B. van der Vorm (II)
o Artikel van B. van der Vorm & P.C. van Duyne
Week 7………………………………………………………………………………………..36
o Hoorcollege 7
o Artikel van G. Molier & B. Rijpkema
2
,Week 1
‘The Dutch crush on compensating victims’ – I. Giesen, F.G.H. Kristen & R.S.B. Kool
Er zijn drie belangrijke onderdelen in de relatie tussen criminaliteit en de onrechtmatige
daad in Nederland:
1. Een strafbaar feit = onrechtmatige daad
2. De strafrechter is gelijkwaardig aan een burgerlijk rechter wat betreft de
behandeling van de vordering van het slachtoffer uit de onrechtmatige daad
3. Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs in civielrechtelijke zaak (art. 161
Rv)
Overeenkomsten tussen strafrecht en onrechtmatige daad:
- Beide dienen een algemeen belang
- Beide hebben als doel de samenleving te beschermen en een soort genoegdoening te
bieden voor slachtoffers
- Kunnen beide aansprakelijkheid vaststellen voor misstanden en schade
Verschillen tussen strafrecht en onrechtmatige daad:
- De aard van de aansprakelijkheid verschilt:
OD de wet legt aan de veroorzaker van de OD de verplichting op om
schadevergoeding te betalen aan het slachtoffer
Strafrecht in het geval van een veroordeling voor een misdrijf wordt de
veroordeelde aansprakelijk gesteld voor het misdrijf zelf en veroordeeld: er
zijn verschillende strafrechtelijke sancties
- De wijze waarop deze verplichting tot schadevergoeding wordt uitgevoerd verschilt:
OD het slachtoffer wiens vordering wordt toegewezen, moet het bevel van
de rechter zelf ten uitvoer leggen (inschakelen deurwaarder)
Strafrecht de Staat is verantwoordelijk voor de uitvoering, wat betekent dat
politiële en justitiële bevoegdheden kunnen worden gebruikt om de
veroordeelde tot betaling te dwingen
- Flexibiliteit van de financiële vordering:
OD heeft drie gronden waarop OD kan worden gebaseerd, laatste categorie
vooral heel ruim en open karakter
Strafrecht weinig ruimte voor flexibiliteit, moet precies voldoen aan een
DO-omschrijving
Strafrechter is gelijkwaardig aan een burgerlijke rechter
Het Nederlandse rechtssysteem vindt het efficiënt om de strafrechter die de misdaad
berecht, ook over de OD claim te laten bepalen, omdat een strafrechtelijk feit altijd OD is.
Deze vordering benadeelde partij kan worden ingesteld ex art. 51f Sv. De behandeling
van de OD door de strafrechter mag niet leiden tot disproportionaliteit en hinder m.b.t. de
strafzaak. Als de eis te complex is, moet de civiele rechter erover oordelen. Een
slachtoffer blijft altijd deelnemer van het strafproces en geen partij. Beide rechters zijn
niet gebonden aan elkaars uitspraken, maar mogen ze ook niet negeren. Een strafrechter
3
, kan zijn uitspraak ook uitstellen, als hij de beslissing van de civiele rechter afwacht over
iets dat van belang is in de strafzaak. Als de rechter slechts over een deel van de vordering
beslist, behoudt het slachtoffer het recht om over het andere gedeelte nog naar de civiele
rechter te gaan; hij heeft dan immers nog een belang.
Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs in civielrechtelijke zaak
Als de strafrechter vaststelt dat het strafbare feit is gepleegd in een strafproces, waarbij de
verweerder aanwezig is, wordt dit als voorlopig waar gezien (tot er een definitief vonnis is
ex art. 151 lid 2 Rv en 161 Rv), ook in civiele zaken. Dit kan wel worden weerlegd met
tegenbewijs. Dat het in een strafzaak al helemaal is doorlopen, zorgt ervoor dat het in het
privaatrecht dus ook als OD moet worden gezien. Dit is coherentie en creëert
rechtszekerheid. Een strafrechtelijk oordeel is niet per se civielrechtelijk, want de
verdachte mag nog tegenbewijs leveren.
Overeenkomst en verschil:
- Overeenkomst: bij beide geldt het interpreteren van de causaliteitseis
- Verschil: het strafrecht stelt strengere eisen aan bewijs en daar geldt legaliteit, terwijl
je bij civiel recht drie mogelijkheden hebt in art. 6:162 lid 2 BW
‘Aansprakelijkheid voor schade: contractueel en buitencontractueel’ – E.F.D. Engelhard
& G.E. Van Maanen
Als er géén goede grond valt aan te wijzen voor vergoeding van de schade die iemand heeft
geleden, dan blijft de schade liggen waar zij is gevallen. Kunnen gevonden worden in
buitencontractueel recht (zoals OD) maar ook in contractenrecht (schadevergoedingsplicht in
overeenkomst).
- Schade impliceert dat het nadeel is veroorzaakt door externe factoren (zoals derden)
- De kern (basisgedachte) waarop de verplichting tot schadevergoeding uiteindelijk
berust, heeft als rechtsgrond verkeer gedrag
- Uitgangspunt: ‘ieder draagt zijn eigen schade’ refereert aan een situatie die geen
transactiekosten met zich meebrengt: als de schade blijft liggen, hoeven geen kosten
gemaakt te worden om te bepalen of en hoe het kan worden afgewenteld
Welke gronden zijn er dan om schade af te wentelen?
1. Verkeerd gedrag iemand die door zijn verwijtbare gedrag de schade van een ander
veroorzaakt, heeft op die grond (moreel) de plicht om die schade te vergoeden
2. De schending van een vrijelijke aangegane verplichting schade die ontstaan is
doordat de belofte om iets te doen wordt geschonden; het schept een verplichting om
de daardoor ontstane schade te vergoeden
3. De vrijwillige belofte om (onder bepaalde voorwaarden) schade te vergoeden tot
uitdrukking gekomen in een (vrije) wilsverklaring
4. Solidariteit het onderdeel uitmaken van een bepaalde (grote of kleine)
gemeenschap brengt bepaalde verplichtingen met zich mee
5. Andere vormen van ‘niet-gerechtvaardigde onevenheid’ die tot schadevergoeding
nopen denk hierbij aan ongerechtvaardigde verrijking en onverschuldigde betaling
Ieder draagt zijn eigen schade, tenzij sprake is van door het recht erkende gronden om de
schade op anderen af te wentelen.
Waarom wordt de schade ‘verplaatst’?
4
Samenvatting bestaat uit de stof van de hoorcolleges, voorgeschreven
literatuur, arresten en werkgroepen
RGBUSTR014
Privaatrecht in perspectief: strafrecht en privaatrecht
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
,Week 1…………………………………………………………………………………………3
o Hoorcollege 1
o Artikel van I. Giesen, F.G.H. Kristen & R.S.B. Kool
o Artikel van E.F.D. Engelhard & G.E. van Maanen
o Artikel van E.C. Gijselaar
Week 2……………………………………………………………………………………...….9
o Hoorcollege 2
o Artikel van J. Candido
o Artikel van J.M.W. Lindeman
o Artikel van Felix & Schuld
Week 3………………………………………………………………………………………..15
o Hoorcollege 3
o Artikel van S.D. Lindenbergh
Week 4……………………………………………………………………………………..…20
o Hoorcollege 4
o Artikel van J. de Hullu
o Artikel van C.H. Sieburgh
o Artikel van R.J.B. Boonekamp
o Artikel van P.A.M. Jongens-Lokin
Week 5………………………………………………………………………………………..25
o Hoorcollege 5
o Artikel van J. Hullu
o Artikel van T. Hartlief
o Artikel van F.G.H. Kristen & M. Lokin
Week 6…………………………………………………………………………………..……31
o Hoorcollege 6
o Artikel van A.E. van Rooij, J. Bijlsma, A.E. Schilder & J.L. Smeehuijzen
o Artikel van B. van der Vorm (I)
o Artikel van B.W.A. Jue-Volker
o Artikel van B. van der Vorm (II)
o Artikel van B. van der Vorm & P.C. van Duyne
Week 7………………………………………………………………………………………..36
o Hoorcollege 7
o Artikel van G. Molier & B. Rijpkema
2
,Week 1
‘The Dutch crush on compensating victims’ – I. Giesen, F.G.H. Kristen & R.S.B. Kool
Er zijn drie belangrijke onderdelen in de relatie tussen criminaliteit en de onrechtmatige
daad in Nederland:
1. Een strafbaar feit = onrechtmatige daad
2. De strafrechter is gelijkwaardig aan een burgerlijk rechter wat betreft de
behandeling van de vordering van het slachtoffer uit de onrechtmatige daad
3. Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs in civielrechtelijke zaak (art. 161
Rv)
Overeenkomsten tussen strafrecht en onrechtmatige daad:
- Beide dienen een algemeen belang
- Beide hebben als doel de samenleving te beschermen en een soort genoegdoening te
bieden voor slachtoffers
- Kunnen beide aansprakelijkheid vaststellen voor misstanden en schade
Verschillen tussen strafrecht en onrechtmatige daad:
- De aard van de aansprakelijkheid verschilt:
OD de wet legt aan de veroorzaker van de OD de verplichting op om
schadevergoeding te betalen aan het slachtoffer
Strafrecht in het geval van een veroordeling voor een misdrijf wordt de
veroordeelde aansprakelijk gesteld voor het misdrijf zelf en veroordeeld: er
zijn verschillende strafrechtelijke sancties
- De wijze waarop deze verplichting tot schadevergoeding wordt uitgevoerd verschilt:
OD het slachtoffer wiens vordering wordt toegewezen, moet het bevel van
de rechter zelf ten uitvoer leggen (inschakelen deurwaarder)
Strafrecht de Staat is verantwoordelijk voor de uitvoering, wat betekent dat
politiële en justitiële bevoegdheden kunnen worden gebruikt om de
veroordeelde tot betaling te dwingen
- Flexibiliteit van de financiële vordering:
OD heeft drie gronden waarop OD kan worden gebaseerd, laatste categorie
vooral heel ruim en open karakter
Strafrecht weinig ruimte voor flexibiliteit, moet precies voldoen aan een
DO-omschrijving
Strafrechter is gelijkwaardig aan een burgerlijke rechter
Het Nederlandse rechtssysteem vindt het efficiënt om de strafrechter die de misdaad
berecht, ook over de OD claim te laten bepalen, omdat een strafrechtelijk feit altijd OD is.
Deze vordering benadeelde partij kan worden ingesteld ex art. 51f Sv. De behandeling
van de OD door de strafrechter mag niet leiden tot disproportionaliteit en hinder m.b.t. de
strafzaak. Als de eis te complex is, moet de civiele rechter erover oordelen. Een
slachtoffer blijft altijd deelnemer van het strafproces en geen partij. Beide rechters zijn
niet gebonden aan elkaars uitspraken, maar mogen ze ook niet negeren. Een strafrechter
3
, kan zijn uitspraak ook uitstellen, als hij de beslissing van de civiele rechter afwacht over
iets dat van belang is in de strafzaak. Als de rechter slechts over een deel van de vordering
beslist, behoudt het slachtoffer het recht om over het andere gedeelte nog naar de civiele
rechter te gaan; hij heeft dan immers nog een belang.
Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs in civielrechtelijke zaak
Als de strafrechter vaststelt dat het strafbare feit is gepleegd in een strafproces, waarbij de
verweerder aanwezig is, wordt dit als voorlopig waar gezien (tot er een definitief vonnis is
ex art. 151 lid 2 Rv en 161 Rv), ook in civiele zaken. Dit kan wel worden weerlegd met
tegenbewijs. Dat het in een strafzaak al helemaal is doorlopen, zorgt ervoor dat het in het
privaatrecht dus ook als OD moet worden gezien. Dit is coherentie en creëert
rechtszekerheid. Een strafrechtelijk oordeel is niet per se civielrechtelijk, want de
verdachte mag nog tegenbewijs leveren.
Overeenkomst en verschil:
- Overeenkomst: bij beide geldt het interpreteren van de causaliteitseis
- Verschil: het strafrecht stelt strengere eisen aan bewijs en daar geldt legaliteit, terwijl
je bij civiel recht drie mogelijkheden hebt in art. 6:162 lid 2 BW
‘Aansprakelijkheid voor schade: contractueel en buitencontractueel’ – E.F.D. Engelhard
& G.E. Van Maanen
Als er géén goede grond valt aan te wijzen voor vergoeding van de schade die iemand heeft
geleden, dan blijft de schade liggen waar zij is gevallen. Kunnen gevonden worden in
buitencontractueel recht (zoals OD) maar ook in contractenrecht (schadevergoedingsplicht in
overeenkomst).
- Schade impliceert dat het nadeel is veroorzaakt door externe factoren (zoals derden)
- De kern (basisgedachte) waarop de verplichting tot schadevergoeding uiteindelijk
berust, heeft als rechtsgrond verkeer gedrag
- Uitgangspunt: ‘ieder draagt zijn eigen schade’ refereert aan een situatie die geen
transactiekosten met zich meebrengt: als de schade blijft liggen, hoeven geen kosten
gemaakt te worden om te bepalen of en hoe het kan worden afgewenteld
Welke gronden zijn er dan om schade af te wentelen?
1. Verkeerd gedrag iemand die door zijn verwijtbare gedrag de schade van een ander
veroorzaakt, heeft op die grond (moreel) de plicht om die schade te vergoeden
2. De schending van een vrijelijke aangegane verplichting schade die ontstaan is
doordat de belofte om iets te doen wordt geschonden; het schept een verplichting om
de daardoor ontstane schade te vergoeden
3. De vrijwillige belofte om (onder bepaalde voorwaarden) schade te vergoeden tot
uitdrukking gekomen in een (vrije) wilsverklaring
4. Solidariteit het onderdeel uitmaken van een bepaalde (grote of kleine)
gemeenschap brengt bepaalde verplichtingen met zich mee
5. Andere vormen van ‘niet-gerechtvaardigde onevenheid’ die tot schadevergoeding
nopen denk hierbij aan ongerechtvaardigde verrijking en onverschuldigde betaling
Ieder draagt zijn eigen schade, tenzij sprake is van door het recht erkende gronden om de
schade op anderen af te wentelen.
Waarom wordt de schade ‘verplaatst’?
4
