Onderzoeksplan praktijkonderzoek
Bewegend leren
Naam
Studentnummer
Opleiding
FIGUUR 1 en variant
Datum
Onderzoeksbegeleide
r
Praktijkschool
Voorwoord
Beste lezer,
,Mijn naam is ….. en ik zit op dit moment in mijn afstudeerjaar. Ik loop stage op het speciaal
basisonderwijs in de groep ‘de optimisten’ (leeftijd groep 6).
In dit verslag kunt u mijn ontwerp van mijn onderzoeksplan teruglezen. Waarbij er expliciet
wordt ingegaan op de probleemstelling, de doelstelling en de onderzoeksvragen. Die tot slot
een samenhang bieden voor het verbeteren van de onderwijskwaliteit binnen de school.
Mijn aanpassingen zijn weergegeven in het rood, gebaseerd op de feedback die ik heb
ontvangen.
Ik wens u veel leesplezier.
(naam)
(datum)
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................4
1.2 Context.........................................................................................................................................5
1.3 Probleemstelling...........................................................................................................................6
1.4 Onderzoeksdoel............................................................................................................................6
1.5 Onderzoeksvragen........................................................................................................................6
Hoofdvraag en deelvragen.............................................................................................................6
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................8
Deelvraag 1: Wat wordt er verstaan onder bewegend leren?............................................................8
Deelvraag 2: Wat is het belang van het vergroten van de betrokkenheid bij leerlingen binnen het
speciaal basisonderwijs?..................................................................................................................10
Deelvraag 3: Hoe kunnen leerkrachten middels bewegend leren de betrokkenheid vergroten, bij
leerlingen binnen het speciaal basisonderwijs?...............................................................................11
Deelvraag 4: Over welke vaardigheden moet een leerkracht binnen het speciaal basisonderwijs
beschikken, om bewegend leren vanuit lesdoelen vorm te geven...................................................13
Samenvatting:...................................................................................................................................15
3. Onderzoeksmethode........................................................................................................................17
Theoretische deelvragen..................................................................................................................17
Praktische deelvragen......................................................................................................................22
Aanpak en fasering...........................................................................................................................26
Literatuurlijst........................................................................................................................................27
Bijlage 1: Contactmoment directeur....................................................................................................30
Bijlage 2: Observatieformulieren..........................................................................................................31
3
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding
Tijdens dit praktijkonderzoek wordt er gebruik gemaakt van de 5xW + H-methode. Deze
methode is een hulpmiddel voor het beschrijven van een praktijkprobleem. Hieronder is de
eerste kernactiviteit oriënteren in kaart gebracht. Er is in beeld gebracht welke
praktijkproblemen er zijn, voor wie deze belangrijk zijn, wat erover bekend is en wat het
belang van mijn onderzoek kan zijn voor de organisatie (Van der Donk & van Lanen, 2022).
Wat is het probleem?
De leerlingen uit de groep ‘de optimisten’ (9 tot 11 jarige) hebben een leerachterstand.
Volgens Teitler en van Brussel (2020) hebben leerlingen met een leerachterstand een
geringe emotionele stabiliteit, weinig zelfredzaamheid, weinig zelfcontrole en een weinig
verantwoordelijkheidsgevoel. Deze leerlingen vragen van de leerkrachten meer geduld,
tolerantie, zorg en uitleg. Sinds dit schooljaar is het SBO Het Kompas gestart met een lage
leerlijn. Deze leerlingen werken minimaal één hele week aan hetzelfde leerdoel, waarbij op
vrijdag één les uit de methode wordt afgenomen. Hierdoor kan de leerkracht nagaan of het
(leer)doel behaald is.
De leerlingen binnen de lage leerlijn komen niet/nauwelijks tot leren binnen het reguliere
(methode)lesaanbod. Daarentegen hebben de leerlingen ook een korte concentratieboog.
De leerkrachten moeten hierdoor creatief zijn in het bedenken van lessenseries voor enkele
vakgebieden (spelling, taal en rekenen) en voldoende differentiëren om de leerlingen bij de
les te houden. Dit kost veel energie, tijd en geduld om dit te verwerkelijken. Volgens Rigter
en van Hintum (2022) kan (veel) bewegen een positieve invloed hebben op het vergroten
van de betrokkenheid tijdens het schoolse leren, bij kinderen op het speciaal basisonderwijs.
Wie heeft met het probleem te kampen?
De leerlingen en leerkrachten uit de groep ‘de optimisten’ hebben met dit probleem te
kampen. De leerlingen die de lage leerlijn volgen ondervinden moeite met het volgen van
een methode en werken uit een (methode)schrift, waardoor zij worden belemmerd om tot
leren te komen. Dit komt onder andere ook door een lage betrokkenheid, tijdens de lessen.
Ook de leerkrachten kampen met het probleem om de leerlingen (actief) tot leren te laten
komen, zodat leerdoelen behaald kunnen worden. Er wordt sinds dit jaar voor het eerst
gewerkt met deze lage leerlijn, waardoor het lesaanbod nog ontwikkeld moet worden.
Volgens Van der Donk en van Lanen (2022) is het een reden om een praktijkonderzoek te
starten op het moment dat de leerkrachten een probleem ervaren in de onderwijspraktijk.
Wanneer treedt het probleem op?
De leerlingen van de lage leerlingen hebben moeite om tot leren te komen binnen het
reguliere (methode)lesaanbod van de vakken spelling, taal en rekenen. Hierdoor is de
betrokkenheid van de leerlingen lager, wat de leerontwikkeling belemmert.
Waarom is het een probleem?
Het is een probleem, omdat de leerlingen uit de lage leerlijn kampen met een
leerachterstand. Volgens Rigter en van Hintum (2020) wordt er van een leerprobleem
gesproken als de leerlingen een leerachterstand hebben.
Ook moeten de leerkrachten een eigen lessenseries ontwerpen, aan de hand van methodes.
Dit vergt veel tijd, energie en creativiteit van de leerkrachten. Ook hebben de leerlingen een
korte concentratieboog, dat zorgt voor belemmering om tot leren te komen. Volgens van
Ooijen-Kooreman (2022) kampen leerlingen op het speciaal basisonderwijs met
onderliggende automatiseringsproblematieken, waardoor de concentratie van de leerlingen
4
Bewegend leren
Naam
Studentnummer
Opleiding
FIGUUR 1 en variant
Datum
Onderzoeksbegeleide
r
Praktijkschool
Voorwoord
Beste lezer,
,Mijn naam is ….. en ik zit op dit moment in mijn afstudeerjaar. Ik loop stage op het speciaal
basisonderwijs in de groep ‘de optimisten’ (leeftijd groep 6).
In dit verslag kunt u mijn ontwerp van mijn onderzoeksplan teruglezen. Waarbij er expliciet
wordt ingegaan op de probleemstelling, de doelstelling en de onderzoeksvragen. Die tot slot
een samenhang bieden voor het verbeteren van de onderwijskwaliteit binnen de school.
Mijn aanpassingen zijn weergegeven in het rood, gebaseerd op de feedback die ik heb
ontvangen.
Ik wens u veel leesplezier.
(naam)
(datum)
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................4
1.2 Context.........................................................................................................................................5
1.3 Probleemstelling...........................................................................................................................6
1.4 Onderzoeksdoel............................................................................................................................6
1.5 Onderzoeksvragen........................................................................................................................6
Hoofdvraag en deelvragen.............................................................................................................6
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................8
Deelvraag 1: Wat wordt er verstaan onder bewegend leren?............................................................8
Deelvraag 2: Wat is het belang van het vergroten van de betrokkenheid bij leerlingen binnen het
speciaal basisonderwijs?..................................................................................................................10
Deelvraag 3: Hoe kunnen leerkrachten middels bewegend leren de betrokkenheid vergroten, bij
leerlingen binnen het speciaal basisonderwijs?...............................................................................11
Deelvraag 4: Over welke vaardigheden moet een leerkracht binnen het speciaal basisonderwijs
beschikken, om bewegend leren vanuit lesdoelen vorm te geven...................................................13
Samenvatting:...................................................................................................................................15
3. Onderzoeksmethode........................................................................................................................17
Theoretische deelvragen..................................................................................................................17
Praktische deelvragen......................................................................................................................22
Aanpak en fasering...........................................................................................................................26
Literatuurlijst........................................................................................................................................27
Bijlage 1: Contactmoment directeur....................................................................................................30
Bijlage 2: Observatieformulieren..........................................................................................................31
3
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding
Tijdens dit praktijkonderzoek wordt er gebruik gemaakt van de 5xW + H-methode. Deze
methode is een hulpmiddel voor het beschrijven van een praktijkprobleem. Hieronder is de
eerste kernactiviteit oriënteren in kaart gebracht. Er is in beeld gebracht welke
praktijkproblemen er zijn, voor wie deze belangrijk zijn, wat erover bekend is en wat het
belang van mijn onderzoek kan zijn voor de organisatie (Van der Donk & van Lanen, 2022).
Wat is het probleem?
De leerlingen uit de groep ‘de optimisten’ (9 tot 11 jarige) hebben een leerachterstand.
Volgens Teitler en van Brussel (2020) hebben leerlingen met een leerachterstand een
geringe emotionele stabiliteit, weinig zelfredzaamheid, weinig zelfcontrole en een weinig
verantwoordelijkheidsgevoel. Deze leerlingen vragen van de leerkrachten meer geduld,
tolerantie, zorg en uitleg. Sinds dit schooljaar is het SBO Het Kompas gestart met een lage
leerlijn. Deze leerlingen werken minimaal één hele week aan hetzelfde leerdoel, waarbij op
vrijdag één les uit de methode wordt afgenomen. Hierdoor kan de leerkracht nagaan of het
(leer)doel behaald is.
De leerlingen binnen de lage leerlijn komen niet/nauwelijks tot leren binnen het reguliere
(methode)lesaanbod. Daarentegen hebben de leerlingen ook een korte concentratieboog.
De leerkrachten moeten hierdoor creatief zijn in het bedenken van lessenseries voor enkele
vakgebieden (spelling, taal en rekenen) en voldoende differentiëren om de leerlingen bij de
les te houden. Dit kost veel energie, tijd en geduld om dit te verwerkelijken. Volgens Rigter
en van Hintum (2022) kan (veel) bewegen een positieve invloed hebben op het vergroten
van de betrokkenheid tijdens het schoolse leren, bij kinderen op het speciaal basisonderwijs.
Wie heeft met het probleem te kampen?
De leerlingen en leerkrachten uit de groep ‘de optimisten’ hebben met dit probleem te
kampen. De leerlingen die de lage leerlijn volgen ondervinden moeite met het volgen van
een methode en werken uit een (methode)schrift, waardoor zij worden belemmerd om tot
leren te komen. Dit komt onder andere ook door een lage betrokkenheid, tijdens de lessen.
Ook de leerkrachten kampen met het probleem om de leerlingen (actief) tot leren te laten
komen, zodat leerdoelen behaald kunnen worden. Er wordt sinds dit jaar voor het eerst
gewerkt met deze lage leerlijn, waardoor het lesaanbod nog ontwikkeld moet worden.
Volgens Van der Donk en van Lanen (2022) is het een reden om een praktijkonderzoek te
starten op het moment dat de leerkrachten een probleem ervaren in de onderwijspraktijk.
Wanneer treedt het probleem op?
De leerlingen van de lage leerlingen hebben moeite om tot leren te komen binnen het
reguliere (methode)lesaanbod van de vakken spelling, taal en rekenen. Hierdoor is de
betrokkenheid van de leerlingen lager, wat de leerontwikkeling belemmert.
Waarom is het een probleem?
Het is een probleem, omdat de leerlingen uit de lage leerlijn kampen met een
leerachterstand. Volgens Rigter en van Hintum (2020) wordt er van een leerprobleem
gesproken als de leerlingen een leerachterstand hebben.
Ook moeten de leerkrachten een eigen lessenseries ontwerpen, aan de hand van methodes.
Dit vergt veel tijd, energie en creativiteit van de leerkrachten. Ook hebben de leerlingen een
korte concentratieboog, dat zorgt voor belemmering om tot leren te komen. Volgens van
Ooijen-Kooreman (2022) kampen leerlingen op het speciaal basisonderwijs met
onderliggende automatiseringsproblematieken, waardoor de concentratie van de leerlingen
4
