Kennisbasistoets Nederlands
9 domeinen & oefenvragen
Toets: 80 meerkeuzevragen – 2 uur
Inhoudsopgave
Domein 1: mondelinge taalvaardigheid.................................................................................................2
Domein 2: Woordenschat......................................................................................................................3
Domein 3: Beginnende geletterdheid....................................................................................................4
Domein 4: Voortgezet technisch lezen..................................................................................................6
Domein 5: Begrijpend lezen...................................................................................................................6
Domein 6: Stellen..................................................................................................................................7
Domein 7: Jeugdliteratuur.....................................................................................................................8
Domein 8: Taalbeschouwing..................................................................................................................8
Domein 9: Spelling.................................................................................................................................9
30 oefenvragen....................................................................................................................................10
Antwoorden oefenvragen....................................................................................................................16
1
,Domein 1: mondelinge taalvaardigheid
Luisterdoelen & -strategieën
Reproductief Luisteren om woordelijk te herhalen
Handelend Om vervolgens een handeling uit te voeren
Herstructurerend Om te leren of je mening te herzien
Globaal Om de rode draad eruit te halen
Gericht Om gerichte informatie te vinden
Intensief Naast de grote lijnen ook de details te begrijpen
Kritisch Feedback te geven op de inhoud
Empathisch Om jezelf te verplaatsen in de ander
Spreekdoelen & -manieren
Vertellen De ander te vermaken met verhalen
Informeren De ander informeren over jouw ervaringen
Instrueren De ander instructies geven
Betogen De ander overtuigen
Uiten Jezelf uitdrukken
Afstemmen Contact maken de ander
Interviewen Informatie van een ander krijgen
Overleggen Tot afspraken en wederzijds begrip komen
Sociale taalfuncties
Zelfhandhaving ‘Ik wil, ik kan, dat is van mij, jij bent stom’
Sturen van anderen ‘Nu moet jij, jij bent nu de agent’
Zelfsturing ‘Eerst moet ik, en nu zet ik er nog een blokje op’
Structurering van gesprek ‘Mag ik nu? Nu ben ik! Wil jij nu? Klaar!’
Cognitieve taalfuncties
Rapportere Benoemen ‘Dat is een beer, die loopt in het bos.’
n
Beschrijven Uitgebreid ‘Dat is een beer, die is gevaarlijk, en als je die ziet moet je rennen.’
Redeneren Beargumenteren ‘Wilde beren kun je niet knuffelen, want ze eten je op!’
Projecteren Verplaatsen ‘Ik zou het eng vinden om een beer te zien, dan ik gaan gillen.’
Reflecteren Eigen aanpak, proces en handelen benoemen
Taalverwerving
Semantisch Betekenis van het woord
Fonologisch Hoe het klinkt & waar het op rijmt
Morfologisch Hoe kan je het vervoegen of verbuigen en hoe kan je er samenstellingen of
afleidingen van maken
Syntactisch Hoe het wordt gebruikt in de zin
Pragmatisch In welke situatie wordt het gebruikt
Orthografisch Hoe het woord geschreven wordt
Creatieve constructietheorie: De kinderen bedenken de zinnen zelf (geen imitatie) die voortkomen
uit hun taalleervermogen. Het maken van nieuwe zinnen vanuit het eigen creatieve vermogen.
Interactionele benadering: Kinderen leren taal door imitatie en hun aangeboden taalleervermogen,
maar werkt alleen als kinderen veel interactie met hun omgeving hebben. Interactie tussen kind en
omgeving staat centraal.
2
, Taalontwikkelingsfasen
0 – 1 jaar Prelinguale fase Huilen (0-6 wkn) & Vocaliseren (6-12 wkn)
Vocaal spel (4-6 mnd) & brabbelen (7+ mnd)
1 – 2,5 jaar Vroeglinguale fase ‘Papa & mama’ en ontdekken dat woorden bij
dingen/personen horen
2,5 – 5 jaar Differentiatie fase Taalkennis verfijnen door morfologie en pragmatiek
5 – 9 jaar Voltooiingsfase Uitbreiden
Tweede taalontwikkeling
Eerstetaalverwerving: Verwerving van moedertaal
Modelleren door volwassenen, feedback, ruimte voor taalproductie, taal en denken stimuleren
Tweedtaalverwerving: Verwerving van een andere taal dan de moedertaal
Taalverwerving via imitatie, positieve feedback en conditionering
Simultane tweetaligheid: Vanaf de geboorte worden de kinderen twee- of soms wel drietalig
opgevoed door beide ouders.
Successieve tweetaligheid: Tweedetaalleerders beginnen vaak pas op de basisschool met het leren
van Nederlands, en dat is eigenlijk te laat: ze hebben een grote achterstand die moeilijk in te halen is
Interferentiefouten: Moedertaal vertalen naar de tweede taal, bijvoorbeeld iemand met Turks als
moedertaal. Vertaalt het met ‘daar staat stoel’, omdat het Turks geen lidwoorden kent.
Grammaticale Kennen van grammaticale regels, woordenschat en het correct vervoegen en
competentie verbuigen van woorden. En de kennis van de correcte uitspraak van woorden
Tekstuele Kennis van gesproken en geschreven teksten, bijvoorbeeld hoe begint en eindigt
competentie een tekst?
Strategische Strategieën hanteren om bepaalde doelen te bereiken, zoals overtuigen of
competentie aanzetten tot actie
Functionele Vermogen om taalgebruik aan te passen in een specifieke situatie
competentie
Domein 2: Woordenschat
Receptieve of passieve woordenschat: Woorden die het kind begrijpt, maar nog niet zelf gebruikt
Productieve of actieve woordenschat: Woorden die het kind spreekt
4 strategieën om woordbetekenissen te achterhalen
Analyseren van het woorden De betekenis achterhalen door te kijken of er bekende stukjes
in een woord zitten
Gebruiken maken van verbale- Betekenis van het woord achterhalen door de context
en non-verbale context
Gebruik maken van een bron in Betekenis achterhalen door te vragen, woordenboeken of
de eerste of tweede taal internet de gebruiken
Letten op overeenkomsten Allochtone kinderen kunnen nagaan of ze woorden uit de
tussen eerste en tweede taal moedertaal herkennen
Woordrelaties
Synoniem Woorden met dezelfde betekenis, maar met een andere klank, fiets en rijwiel
Antoniem Woorden die elkaars tegenovergestelde zijn, jong en oud
3
9 domeinen & oefenvragen
Toets: 80 meerkeuzevragen – 2 uur
Inhoudsopgave
Domein 1: mondelinge taalvaardigheid.................................................................................................2
Domein 2: Woordenschat......................................................................................................................3
Domein 3: Beginnende geletterdheid....................................................................................................4
Domein 4: Voortgezet technisch lezen..................................................................................................6
Domein 5: Begrijpend lezen...................................................................................................................6
Domein 6: Stellen..................................................................................................................................7
Domein 7: Jeugdliteratuur.....................................................................................................................8
Domein 8: Taalbeschouwing..................................................................................................................8
Domein 9: Spelling.................................................................................................................................9
30 oefenvragen....................................................................................................................................10
Antwoorden oefenvragen....................................................................................................................16
1
,Domein 1: mondelinge taalvaardigheid
Luisterdoelen & -strategieën
Reproductief Luisteren om woordelijk te herhalen
Handelend Om vervolgens een handeling uit te voeren
Herstructurerend Om te leren of je mening te herzien
Globaal Om de rode draad eruit te halen
Gericht Om gerichte informatie te vinden
Intensief Naast de grote lijnen ook de details te begrijpen
Kritisch Feedback te geven op de inhoud
Empathisch Om jezelf te verplaatsen in de ander
Spreekdoelen & -manieren
Vertellen De ander te vermaken met verhalen
Informeren De ander informeren over jouw ervaringen
Instrueren De ander instructies geven
Betogen De ander overtuigen
Uiten Jezelf uitdrukken
Afstemmen Contact maken de ander
Interviewen Informatie van een ander krijgen
Overleggen Tot afspraken en wederzijds begrip komen
Sociale taalfuncties
Zelfhandhaving ‘Ik wil, ik kan, dat is van mij, jij bent stom’
Sturen van anderen ‘Nu moet jij, jij bent nu de agent’
Zelfsturing ‘Eerst moet ik, en nu zet ik er nog een blokje op’
Structurering van gesprek ‘Mag ik nu? Nu ben ik! Wil jij nu? Klaar!’
Cognitieve taalfuncties
Rapportere Benoemen ‘Dat is een beer, die loopt in het bos.’
n
Beschrijven Uitgebreid ‘Dat is een beer, die is gevaarlijk, en als je die ziet moet je rennen.’
Redeneren Beargumenteren ‘Wilde beren kun je niet knuffelen, want ze eten je op!’
Projecteren Verplaatsen ‘Ik zou het eng vinden om een beer te zien, dan ik gaan gillen.’
Reflecteren Eigen aanpak, proces en handelen benoemen
Taalverwerving
Semantisch Betekenis van het woord
Fonologisch Hoe het klinkt & waar het op rijmt
Morfologisch Hoe kan je het vervoegen of verbuigen en hoe kan je er samenstellingen of
afleidingen van maken
Syntactisch Hoe het wordt gebruikt in de zin
Pragmatisch In welke situatie wordt het gebruikt
Orthografisch Hoe het woord geschreven wordt
Creatieve constructietheorie: De kinderen bedenken de zinnen zelf (geen imitatie) die voortkomen
uit hun taalleervermogen. Het maken van nieuwe zinnen vanuit het eigen creatieve vermogen.
Interactionele benadering: Kinderen leren taal door imitatie en hun aangeboden taalleervermogen,
maar werkt alleen als kinderen veel interactie met hun omgeving hebben. Interactie tussen kind en
omgeving staat centraal.
2
, Taalontwikkelingsfasen
0 – 1 jaar Prelinguale fase Huilen (0-6 wkn) & Vocaliseren (6-12 wkn)
Vocaal spel (4-6 mnd) & brabbelen (7+ mnd)
1 – 2,5 jaar Vroeglinguale fase ‘Papa & mama’ en ontdekken dat woorden bij
dingen/personen horen
2,5 – 5 jaar Differentiatie fase Taalkennis verfijnen door morfologie en pragmatiek
5 – 9 jaar Voltooiingsfase Uitbreiden
Tweede taalontwikkeling
Eerstetaalverwerving: Verwerving van moedertaal
Modelleren door volwassenen, feedback, ruimte voor taalproductie, taal en denken stimuleren
Tweedtaalverwerving: Verwerving van een andere taal dan de moedertaal
Taalverwerving via imitatie, positieve feedback en conditionering
Simultane tweetaligheid: Vanaf de geboorte worden de kinderen twee- of soms wel drietalig
opgevoed door beide ouders.
Successieve tweetaligheid: Tweedetaalleerders beginnen vaak pas op de basisschool met het leren
van Nederlands, en dat is eigenlijk te laat: ze hebben een grote achterstand die moeilijk in te halen is
Interferentiefouten: Moedertaal vertalen naar de tweede taal, bijvoorbeeld iemand met Turks als
moedertaal. Vertaalt het met ‘daar staat stoel’, omdat het Turks geen lidwoorden kent.
Grammaticale Kennen van grammaticale regels, woordenschat en het correct vervoegen en
competentie verbuigen van woorden. En de kennis van de correcte uitspraak van woorden
Tekstuele Kennis van gesproken en geschreven teksten, bijvoorbeeld hoe begint en eindigt
competentie een tekst?
Strategische Strategieën hanteren om bepaalde doelen te bereiken, zoals overtuigen of
competentie aanzetten tot actie
Functionele Vermogen om taalgebruik aan te passen in een specifieke situatie
competentie
Domein 2: Woordenschat
Receptieve of passieve woordenschat: Woorden die het kind begrijpt, maar nog niet zelf gebruikt
Productieve of actieve woordenschat: Woorden die het kind spreekt
4 strategieën om woordbetekenissen te achterhalen
Analyseren van het woorden De betekenis achterhalen door te kijken of er bekende stukjes
in een woord zitten
Gebruiken maken van verbale- Betekenis van het woord achterhalen door de context
en non-verbale context
Gebruik maken van een bron in Betekenis achterhalen door te vragen, woordenboeken of
de eerste of tweede taal internet de gebruiken
Letten op overeenkomsten Allochtone kinderen kunnen nagaan of ze woorden uit de
tussen eerste en tweede taal moedertaal herkennen
Woordrelaties
Synoniem Woorden met dezelfde betekenis, maar met een andere klank, fiets en rijwiel
Antoniem Woorden die elkaars tegenovergestelde zijn, jong en oud
3
