Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding en Rome I........................................................................................................................... 4
Introductie van het IPR.........................................................................................................................................4
Bronnen IPR......................................................................................................................................................4
Conflictenrecht (verwijzingsregel)........................................................................................................................4
Gekanaliseerde verwijzing en geen herverwijzing (‘renvoi’)............................................................................5
Kwalificatie........................................................................................................................................................5
Rome I (recht toepasselijk op overeenkomsten)...................................................................................................5
Rechtskeuze......................................................................................................................................................5
Gevolgen rechtskeuze..................................................................................................................................6
Beperkingen rechtskeuze (4)............................................................................................................................6
Geen rechtskeuze (objectieve aanknoping).....................................................................................................8
Week 2: Verbintenissen uit de wet............................................................................................................... 10
3 onderwerpen van verbintenissen uit de wet...................................................................................................10
Rome II................................................................................................................................................................10
Van toepassing?..............................................................................................................................................10
Onrechtmatige daad (hoofdregel)..................................................................................................................11
Uitzonderingen op de hoofdregel (3).........................................................................................................12
Bijzondere regimes (5)...............................................................................................................................13
Week 3: Internationaal procesrecht (rechtsmacht: Brussel I bis, Rv)..............................................................14
Rechtsmacht: diverse verordeningen en verdragen...........................................................................................14
Brussel I bis (rechtsmacht)..................................................................................................................................14
Van toepassing?..............................................................................................................................................14
Hoofdregel rechtsmacht (= int. bevoegde rechter)........................................................................................15
Aanvullende rechtsmacht (4 – ovk, OD, meer dan 1 verweerder & tegenvordering)....................................15
Forumkeuze (zie week 8)................................................................................................................................17
Bijzondere bevoegdheidsregels (consument, werknemer, verzekeringnemer).............................................17
Exclusieve bevoegdheid..................................................................................................................................18
Commune rechtsmachtregels.............................................................................................................................18
Erkenning en tenuitvoerlegging (Zie week 12)...................................................................................................19
Week 4: rechtsvergelijking common law en civil law.....................................................................................20
Algemeen: common law.....................................................................................................................................20
Rechtsfamilie..................................................................................................................................................20
Rechtsbronnen................................................................................................................................................21
Onderscheid law en equity.............................................................................................................................22
ENG contactenrecht............................................................................................................................................22
Vereisten voor een geldig contract (ENG/FR/DU)..........................................................................................22
De doctrine van consideration (benefit to promisor/detriment to promisee)..........................................22
(Afgebroken) onderhandelingen................................................................................................................24
Contractsinterpretatie................................................................................................................................24
Verschil in stijl.............................................................................................................................................25
Priviteit van een contract...........................................................................................................................25
Typische private law rechtsfiguren.....................................................................................................................25
Trusts..............................................................................................................................................................25
Week 5: Vertegenwoordiging krachtens volmacht......................................................................................... 26
, Rechtsvergelijking...............................................................................................................................................26
Drie belangrijke verschillen verhouding lastgeving en volmachtgeving........................................................26
Haags Vertegenwoordigingsverdrag (HVV) (ziet op toepasselijke recht)...........................................................27
Toepassingsgebied (H1)..................................................................................................................................27
Interne relatie (principaal-tussenpersoon) (H2) (lastgeving, agentuurovk, bemiddelingsovk).....................28
Externe relaties (principaal – derde en tussenpersoon – derde) (H3)...........................................................29
Formele geldigheid.........................................................................................................................................30
Middellijke vertegenwoordiging.....................................................................................................................30
Algemene bepalingen (H4).............................................................................................................................30
Week 6: Goederenrecht............................................................................................................................... 32
Roerende zaken...................................................................................................................................................32
Wat is het relevante rechtsfeit bij overdracht zaak?......................................................................................32
Rechtsvergelijking: causale, abstracte, consensuele en traditie- stelsels van overdracht.............................33
Roerende zaken: onvoltooide feitencomplexen (voorwaardelijke overdracht en levering bij voorbaat)......34
Roerende zaken: rechtskeuze.........................................................................................................................35
Roerende zaken: transportmiddelen..............................................................................................................35
Uitoefening zekerheidsrechten...........................................................................................................................36
Week 7: Cessie............................................................................................................................................. 37
Rechtsvergelijking...............................................................................................................................................37
Verschillen specifiek m.b.t. cessie..................................................................................................................37
Verschillen m.b.t. overdracht in het algemeen..............................................................................................38
Goederenrechtelijk regime vorderingen op naam: art. 14 Rome I?...................................................................38
Levering en verpanding vorderingen op naam: art. 10:135 BW........................................................................39
Drie kwesties bij levering vordering op naam................................................................................................39
Internationaliteitseis?................................................................................................................................40
Securisatie van gecedeerde vorderingen.......................................................................................................40
Levering en verpanding vorderingen op naam: concept-verordening derdenwerking cessie:...........................40
Week 8: Forumkeuze en alternatieve bevoegdheden (zie ook week 3)..........................................................43
Forumkeuze algemeen........................................................................................................................................43
Forumkeuze in Brussel I bis.................................................................................................................................43
Hoe kan een forumkeuze worden overeengekomen?...................................................................................43
Exclusiviteit forumkeuze.................................................................................................................................44
Stilzwijgende forumkeuze...............................................................................................................................45
Art. 8 Brussel I (alternatieve bevoegdheidsgrondslagen)...................................................................................45
Pluraliteit van verweerders en de problematiek van de ankergedaagde in internationale geschillen..........45
Pluraliteit van verweerders (overzicht art. 8 sub 1)...................................................................................45
Voorwaarden beroep art. 8 sub 1:.............................................................................................................46
Rb. Rotterdam Braskem (art. 7 Rv).............................................................................................................46
HR AB & Heineken/MTB.............................................................................................................................47
Week 9: Rome I: praktijk.............................................................................................................................. 48
Toepasselijkheid Rome I in de praktijk................................................................................................................48
Wat is de betekenis van “verbintenissen uit overeenkomst” in Rome I? (contractual obligation)................48
Algemeen aanbod?.........................................................................................................................................48
Aanbod niet aanvaard (art. 10 Rome I)..........................................................................................................48
Geen herverwijzing ‘renvoi’ (zie ook week 1) (art. 20 Rome I)......................................................................49
Rechtskeuze: praktijk..........................................................................................................................................49
(1) Kunnen partijen een wet kiezen die niet door een staat is gemaakt?......................................................49
, (2) Kunnen partijen meer dan 1 wet kiezen? (depeçage)..............................................................................50
Toepasselijk recht bij gebreke rechtskeuze en de relatie met art. 7 Brussel I bis...............................................50
HvJEU Electrosteel (belang plaats van uitvoering).........................................................................................51
Beperkingen aan het toepasselijke recht (voorrangsregels, art. 9 Rome I)........................................................51
HvJEU Nikiforidis.............................................................................................................................................51
Week 10: Rome II en Brussel I bis (niet-contractuele verbintenissen)............................................................52
Rome II: toepasselijkheid....................................................................................................................................52
The Bier case: origin of many problems?............................................................................................................52
Smaad en Rome II (Bier).................................................................................................................................53
Actueel probleem: SLAPPs.........................................................................................................................53
Toepassing Bier op zuivere vermogensschade...............................................................................................54
Duurzaamheid en Rome II...................................................................................................................................55
Rb. Rotterdam: Milieudefensie v. Royal Dutch Shell......................................................................................55
Week 11: Cross-border litigation (Brussel I bis).............................................................................................57
Art. 29 Brussel I bis.............................................................................................................................................57
Is dit een goed systeem?................................................................................................................................57
Race to the courts...........................................................................................................................................58
Mogelijke oplossingen:...................................................................................................................................58
Forumkeuze................................................................................................................................................58
Arbitrage.....................................................................................................................................................59
Week 12: Erkenning en tenuitvoerlegging en grensoverschrijdend beslag.....................................................62
Erkenning en tenuitvoerlegging..........................................................................................................................62
Brussel I bis.....................................................................................................................................................62
Erkenning....................................................................................................................................................62
Betekenis ‘beslissing’ ex art. 2 onder a Brussel I bis..............................................................................62
Tenuitvoerlegging (art. 39) (formaliteiten)................................................................................................63
Weigeringsgronden....................................................................................................................................63
Commuun IPR.................................................................................................................................................64
Grensoverschrijdend beslag................................................................................................................................65
EAPO (European Account Preservation Order)..........................................................................................66
Woordenlijst................................................................................................................................................ 68
, Week 1: Inleiding en Rome I
Introductie van het IPR
Bestaansredenen IPR: sociale/economische verhoudingen storen zich vaak niet aan landsgrenzen,
daarnaast is sprake van rechtsverscheidenheid.
Bronnen IPR
- Verdragen: Haagse verdragen1, door NL geratificeerd
o Vertegenwoordigingsverdrag (conflictenrecht)
o Trustverdrag (NB) (conflictenrecht)
o Forumkeuzeverdrag (rechtsmacht en erkenning en tenuitvoerlegging)
- EU-recht (belangrijk! Zal alsmaar toenemen, vooral in verordeningen)
o Rome I, Rome II, Brussel I, Insolventieverordening
o Ook: toetsing aan vrijheid van vestiging en andere economische vrijheden 2
- Nationaal recht – voor zover geen internationale regeling voorhanden (art. 1-14 Rv
(rechtsmacht) en boek 10 BW (conflictenrecht)). Ook de wet uit voetnoot 1 en bijv. art. 6:247
lid 4 BW (inzake algemene voorwaarden)
- Vereiste van internationaliteit: object van het IPR zijn internationale rechtsverhoudingen. As
rechtsverhoudingen geheel met 1 land zijn verbonden, speelt het IPR geen rol.
o Art. 1 lid 1 en art. 3 lid 3 Rome I.
Conflictenrecht (verwijzingsregel)
Dus, welk recht is van toepassing? Het IPR lost problemen op door verwijzing naar een stelsel van
nationaal recht, het geeft niet zelf oplossingen. Doet dat d.m.v. verwijzingsregels, een internationale
rechtsverhouding wordt doorverwezen naar een stelsel van nationaal recht en dat is uiteindelijk
toepasselijk op de beantwoording van de rechtsvraag.
Werking verwijzingsregel:
- Een rechtsverhouding kan worden ondergebracht in een verwijzingscategorie (=kwalificeren):
bijv. rechtspersonenrecht, overeenkomstenrecht, OD, etc. Voor elke verwijzingscategorie
hebben we 1 of meer specifieke verwijzingsregels,
o bijv. voor overeenkomsten Rome I.
o Voor goederenrechtelijke regels naar titel 10.10 BW, geen Europese regeling.
o Aansprakelijkheid verkoper gebrekkige zaak > overeenkomsten
- Vervolgens bijbehorende verwijzingsregel zoeken. Verwijzingsregels bevatten allemaal een
aanknopingsfactor, een bepaalde variabele/factor, geeft aan welk recht van toepassing is en
1
Verdragen tot stand gebracht door een int. organisatie, gezeteld in Den Haag
2
HvJEU: regels van lidstaten kunnen onverbindend worden verklaard, omdat ze een inbreuk maken op de
vrijheid van vestiging of andere economische vrijheden van het Europese recht. Bijv. in Inspire Arte: Wet op de
formeel buitenlandse vennootschappen, voor zover van toepassing op vennootschappen opgericht volgens
recht van andere lidstaat, ongeoorloofde inbreuk.
Week 1: Inleiding en Rome I........................................................................................................................... 4
Introductie van het IPR.........................................................................................................................................4
Bronnen IPR......................................................................................................................................................4
Conflictenrecht (verwijzingsregel)........................................................................................................................4
Gekanaliseerde verwijzing en geen herverwijzing (‘renvoi’)............................................................................5
Kwalificatie........................................................................................................................................................5
Rome I (recht toepasselijk op overeenkomsten)...................................................................................................5
Rechtskeuze......................................................................................................................................................5
Gevolgen rechtskeuze..................................................................................................................................6
Beperkingen rechtskeuze (4)............................................................................................................................6
Geen rechtskeuze (objectieve aanknoping).....................................................................................................8
Week 2: Verbintenissen uit de wet............................................................................................................... 10
3 onderwerpen van verbintenissen uit de wet...................................................................................................10
Rome II................................................................................................................................................................10
Van toepassing?..............................................................................................................................................10
Onrechtmatige daad (hoofdregel)..................................................................................................................11
Uitzonderingen op de hoofdregel (3).........................................................................................................12
Bijzondere regimes (5)...............................................................................................................................13
Week 3: Internationaal procesrecht (rechtsmacht: Brussel I bis, Rv)..............................................................14
Rechtsmacht: diverse verordeningen en verdragen...........................................................................................14
Brussel I bis (rechtsmacht)..................................................................................................................................14
Van toepassing?..............................................................................................................................................14
Hoofdregel rechtsmacht (= int. bevoegde rechter)........................................................................................15
Aanvullende rechtsmacht (4 – ovk, OD, meer dan 1 verweerder & tegenvordering)....................................15
Forumkeuze (zie week 8)................................................................................................................................17
Bijzondere bevoegdheidsregels (consument, werknemer, verzekeringnemer).............................................17
Exclusieve bevoegdheid..................................................................................................................................18
Commune rechtsmachtregels.............................................................................................................................18
Erkenning en tenuitvoerlegging (Zie week 12)...................................................................................................19
Week 4: rechtsvergelijking common law en civil law.....................................................................................20
Algemeen: common law.....................................................................................................................................20
Rechtsfamilie..................................................................................................................................................20
Rechtsbronnen................................................................................................................................................21
Onderscheid law en equity.............................................................................................................................22
ENG contactenrecht............................................................................................................................................22
Vereisten voor een geldig contract (ENG/FR/DU)..........................................................................................22
De doctrine van consideration (benefit to promisor/detriment to promisee)..........................................22
(Afgebroken) onderhandelingen................................................................................................................24
Contractsinterpretatie................................................................................................................................24
Verschil in stijl.............................................................................................................................................25
Priviteit van een contract...........................................................................................................................25
Typische private law rechtsfiguren.....................................................................................................................25
Trusts..............................................................................................................................................................25
Week 5: Vertegenwoordiging krachtens volmacht......................................................................................... 26
, Rechtsvergelijking...............................................................................................................................................26
Drie belangrijke verschillen verhouding lastgeving en volmachtgeving........................................................26
Haags Vertegenwoordigingsverdrag (HVV) (ziet op toepasselijke recht)...........................................................27
Toepassingsgebied (H1)..................................................................................................................................27
Interne relatie (principaal-tussenpersoon) (H2) (lastgeving, agentuurovk, bemiddelingsovk).....................28
Externe relaties (principaal – derde en tussenpersoon – derde) (H3)...........................................................29
Formele geldigheid.........................................................................................................................................30
Middellijke vertegenwoordiging.....................................................................................................................30
Algemene bepalingen (H4).............................................................................................................................30
Week 6: Goederenrecht............................................................................................................................... 32
Roerende zaken...................................................................................................................................................32
Wat is het relevante rechtsfeit bij overdracht zaak?......................................................................................32
Rechtsvergelijking: causale, abstracte, consensuele en traditie- stelsels van overdracht.............................33
Roerende zaken: onvoltooide feitencomplexen (voorwaardelijke overdracht en levering bij voorbaat)......34
Roerende zaken: rechtskeuze.........................................................................................................................35
Roerende zaken: transportmiddelen..............................................................................................................35
Uitoefening zekerheidsrechten...........................................................................................................................36
Week 7: Cessie............................................................................................................................................. 37
Rechtsvergelijking...............................................................................................................................................37
Verschillen specifiek m.b.t. cessie..................................................................................................................37
Verschillen m.b.t. overdracht in het algemeen..............................................................................................38
Goederenrechtelijk regime vorderingen op naam: art. 14 Rome I?...................................................................38
Levering en verpanding vorderingen op naam: art. 10:135 BW........................................................................39
Drie kwesties bij levering vordering op naam................................................................................................39
Internationaliteitseis?................................................................................................................................40
Securisatie van gecedeerde vorderingen.......................................................................................................40
Levering en verpanding vorderingen op naam: concept-verordening derdenwerking cessie:...........................40
Week 8: Forumkeuze en alternatieve bevoegdheden (zie ook week 3)..........................................................43
Forumkeuze algemeen........................................................................................................................................43
Forumkeuze in Brussel I bis.................................................................................................................................43
Hoe kan een forumkeuze worden overeengekomen?...................................................................................43
Exclusiviteit forumkeuze.................................................................................................................................44
Stilzwijgende forumkeuze...............................................................................................................................45
Art. 8 Brussel I (alternatieve bevoegdheidsgrondslagen)...................................................................................45
Pluraliteit van verweerders en de problematiek van de ankergedaagde in internationale geschillen..........45
Pluraliteit van verweerders (overzicht art. 8 sub 1)...................................................................................45
Voorwaarden beroep art. 8 sub 1:.............................................................................................................46
Rb. Rotterdam Braskem (art. 7 Rv).............................................................................................................46
HR AB & Heineken/MTB.............................................................................................................................47
Week 9: Rome I: praktijk.............................................................................................................................. 48
Toepasselijkheid Rome I in de praktijk................................................................................................................48
Wat is de betekenis van “verbintenissen uit overeenkomst” in Rome I? (contractual obligation)................48
Algemeen aanbod?.........................................................................................................................................48
Aanbod niet aanvaard (art. 10 Rome I)..........................................................................................................48
Geen herverwijzing ‘renvoi’ (zie ook week 1) (art. 20 Rome I)......................................................................49
Rechtskeuze: praktijk..........................................................................................................................................49
(1) Kunnen partijen een wet kiezen die niet door een staat is gemaakt?......................................................49
, (2) Kunnen partijen meer dan 1 wet kiezen? (depeçage)..............................................................................50
Toepasselijk recht bij gebreke rechtskeuze en de relatie met art. 7 Brussel I bis...............................................50
HvJEU Electrosteel (belang plaats van uitvoering).........................................................................................51
Beperkingen aan het toepasselijke recht (voorrangsregels, art. 9 Rome I)........................................................51
HvJEU Nikiforidis.............................................................................................................................................51
Week 10: Rome II en Brussel I bis (niet-contractuele verbintenissen)............................................................52
Rome II: toepasselijkheid....................................................................................................................................52
The Bier case: origin of many problems?............................................................................................................52
Smaad en Rome II (Bier).................................................................................................................................53
Actueel probleem: SLAPPs.........................................................................................................................53
Toepassing Bier op zuivere vermogensschade...............................................................................................54
Duurzaamheid en Rome II...................................................................................................................................55
Rb. Rotterdam: Milieudefensie v. Royal Dutch Shell......................................................................................55
Week 11: Cross-border litigation (Brussel I bis).............................................................................................57
Art. 29 Brussel I bis.............................................................................................................................................57
Is dit een goed systeem?................................................................................................................................57
Race to the courts...........................................................................................................................................58
Mogelijke oplossingen:...................................................................................................................................58
Forumkeuze................................................................................................................................................58
Arbitrage.....................................................................................................................................................59
Week 12: Erkenning en tenuitvoerlegging en grensoverschrijdend beslag.....................................................62
Erkenning en tenuitvoerlegging..........................................................................................................................62
Brussel I bis.....................................................................................................................................................62
Erkenning....................................................................................................................................................62
Betekenis ‘beslissing’ ex art. 2 onder a Brussel I bis..............................................................................62
Tenuitvoerlegging (art. 39) (formaliteiten)................................................................................................63
Weigeringsgronden....................................................................................................................................63
Commuun IPR.................................................................................................................................................64
Grensoverschrijdend beslag................................................................................................................................65
EAPO (European Account Preservation Order)..........................................................................................66
Woordenlijst................................................................................................................................................ 68
, Week 1: Inleiding en Rome I
Introductie van het IPR
Bestaansredenen IPR: sociale/economische verhoudingen storen zich vaak niet aan landsgrenzen,
daarnaast is sprake van rechtsverscheidenheid.
Bronnen IPR
- Verdragen: Haagse verdragen1, door NL geratificeerd
o Vertegenwoordigingsverdrag (conflictenrecht)
o Trustverdrag (NB) (conflictenrecht)
o Forumkeuzeverdrag (rechtsmacht en erkenning en tenuitvoerlegging)
- EU-recht (belangrijk! Zal alsmaar toenemen, vooral in verordeningen)
o Rome I, Rome II, Brussel I, Insolventieverordening
o Ook: toetsing aan vrijheid van vestiging en andere economische vrijheden 2
- Nationaal recht – voor zover geen internationale regeling voorhanden (art. 1-14 Rv
(rechtsmacht) en boek 10 BW (conflictenrecht)). Ook de wet uit voetnoot 1 en bijv. art. 6:247
lid 4 BW (inzake algemene voorwaarden)
- Vereiste van internationaliteit: object van het IPR zijn internationale rechtsverhoudingen. As
rechtsverhoudingen geheel met 1 land zijn verbonden, speelt het IPR geen rol.
o Art. 1 lid 1 en art. 3 lid 3 Rome I.
Conflictenrecht (verwijzingsregel)
Dus, welk recht is van toepassing? Het IPR lost problemen op door verwijzing naar een stelsel van
nationaal recht, het geeft niet zelf oplossingen. Doet dat d.m.v. verwijzingsregels, een internationale
rechtsverhouding wordt doorverwezen naar een stelsel van nationaal recht en dat is uiteindelijk
toepasselijk op de beantwoording van de rechtsvraag.
Werking verwijzingsregel:
- Een rechtsverhouding kan worden ondergebracht in een verwijzingscategorie (=kwalificeren):
bijv. rechtspersonenrecht, overeenkomstenrecht, OD, etc. Voor elke verwijzingscategorie
hebben we 1 of meer specifieke verwijzingsregels,
o bijv. voor overeenkomsten Rome I.
o Voor goederenrechtelijke regels naar titel 10.10 BW, geen Europese regeling.
o Aansprakelijkheid verkoper gebrekkige zaak > overeenkomsten
- Vervolgens bijbehorende verwijzingsregel zoeken. Verwijzingsregels bevatten allemaal een
aanknopingsfactor, een bepaalde variabele/factor, geeft aan welk recht van toepassing is en
1
Verdragen tot stand gebracht door een int. organisatie, gezeteld in Den Haag
2
HvJEU: regels van lidstaten kunnen onverbindend worden verklaard, omdat ze een inbreuk maken op de
vrijheid van vestiging of andere economische vrijheden van het Europese recht. Bijv. in Inspire Arte: Wet op de
formeel buitenlandse vennootschappen, voor zover van toepassing op vennootschappen opgericht volgens
recht van andere lidstaat, ongeoorloofde inbreuk.
