(16-9-2019)
HCO4, ontwikkeling urogenitale systeem
Geslachtsbepaling/-determinatie, in een embryo ontwikkelt een deel van het intermediair
mesoderm zich tot een bipotential gonad (indifferente gonade). Deze heeft nog niet besloten of het
een mannelijk of vrouwelijk geslachtsorgaan zal vormen. Geslachtsdeterminatie is het moment
waarop het indifferente gonade gaat bepalen of het een eierstok of testis wordt.
Geslachtsdifferentiatie, alles wat volgt op de geslachtsdeterminatie noemen we differentiatie. Als er
niet een geslachtsbepalend teken aanwezig is (bv SRY gen), wordt een vrouwelijk
voortplantingsorgaan gemaakt. Vrouw is dus de default setting.
Urogenitale systeem, het niersysteem moet eerst aangelegd worden om de locatie van de
toekomstige gonaden te laten ontstaan. Bij de ontwikkeling worden niet meteen adulte nieren
gevormd, zoals wij ze kennen. Het adulte niersysteem zal in een later stadium ontstaan, terwijl de
gonaden zich ook ontwikkelen. Er wordt eerst een voorloper nier (pronefros) gevormd, die bij lagere
vertebraten wel functioneel is. Bij verdere ontwikkeling wordt ook een middennier (mesonefros)
gevormd en deze is bepalend voor de locatie waar de gonaden gevormd worden. Dit wordt in deze
samenvatting allemaal uitgebreid behandeld en duidelijker.
Ontwikkeling urogenitale systeem, rechts is te zien dat je
begint met een ongedifferentieerde gonade. (Je ziet eronder
buizen lopen die afkomstig zijn van de mesonefros.) In
aanwezigheid van SRY genexpressie kunnen zich dan cellen
gaan differentiëren tot Sertoli cellen wat ook weer andere
veranderingen teweeg zal brengen. In afwezigheid van SRY,
dus bij XX, vindt geen differentiatie tot Sertoli cellen plaats en
wordt een heel ander ontwikkelingspad ingeslagen.
Anatomie nieren, links is
de anatomie van de nieren
te zien. Het is belangrijk dat je deze terminologie kan raadplegen.
Je ziet slagaders, aders, nieren, bijnieren, de afvoerbuis naar de
blaas (ureter), blaas en plasbuis (urethra). Bij de man is de plasbuis
zowel de afvoerbuis van plas als spermiën. Dit weergeeft de
gezamenlijke ontwikkeling van het urogenitale systeem.
Anatomie vrouwelijke geslachtsorgaan, rechtsonder zijn de
vrouwelijke reproductieve organen weergegeven. De eileiders
(oviducten) bevatten gecilieerd epitheel wat het mogelijk maakt
eicellen, die door de eierstok geproduceerd worden, te vervoeren.
Het verbindingsstuk tussen een eierstok en oviduct wordt
infundibulum genoemd en bevat fimbria aan het einde. Verder is te zien dat de baarmoeder uit drie
lagen bestaat (endo-, myo- en perimetrium). Daarnaast is te zien dat de baarmoeder en eierstokken
aan ligamenten ‘opgehangen’ zijn.
, (16-9-2019)
Anatomie mannelijke geslachtsorgaan, op de vorige pagina zijn de mannelijke reproductieve
organen weergegeven. Spermiën worden in de testis gemaakt en komen daarna in de bijbal
(epididymis) terecht om de zaadcellen af te maken. Via de ductus deferens kunnen de zaadcellen dan
naar de plasbuis (urethra) om uitgescheiden te worden. Op weg naar buiten zijn er nog klieren
aanwezig die vocht toevoegen aan de zaadcellen (vesicula seminalis, prostaat en bulbourethral
glands). Verder is te zien dat de testis niet los in de scrotum hangt, maar middels een ligament
(gubernaculum) aan de onderzijde bevestigd zit. Aan de bovenzijde is ook een ligament aanwezig,
maar deze is hier niet zichtbaar.
Anatomie scrotum, rechts is de scrotum in meer detail te zien. In de
testis zie je doodlopende buisstructuren genaamd zaadbuizen
(seminiferous tubules). Deze eindigen op de rete testis en worden
omgeven door een bindweefsel genaamd tunica albuginea. Het netwerk
van buizen dat we de rete testis noemen, gaat over in de vasa efferentes
die weer aansluit op de ductus epididymis. Hier vindt de eindrijping
plaats en daarna kunnen de zaadcellen afgegeven worden aan de ductus
deferens.
Ontwikkeling
mesoderm, bij
het ontstaan
van de
primitive
streak wordt
mesoderm
gevormd
tussen het
endo- en
ectoderm. Dit
is hierboven en links weergegeven. De primitief streep begint anterior
met invouwen, waardoor de ontwikkelen anterior al verder is dan
posterior (zoals in de middelste afbeelding is aangegeven). De linker
afbeelding toont aan hoe de verschillende stadia elkaar anterior opvolgen en op het moment dat de
anterior zijde al bij stadium D is, is de ontwikkeling posterior
pas bij stadium A.
Intermediair mesoderm, rechts is de ontwikkeling van de
verschillende kiemlagen schematisch weergegeven. Je ziet
een neurale buis met daaronder de notochord en aan
weerszijden heb je mesodermale structuren. De
somatopleura zitten meer aan de buitenzijde en de
splanchopleura meer aan de ingewand zijde. De somieten
zullen spierblokken vormen en daartussenin ligt intermediair
mesoderm (IM). Uit het IM ontstaan de nieren en gonaden.
De kleine witte rondjes in de rechterafbeelding zullen zich
uiteindelijk tot nieren ontwikkelen. Aan de anterior zijde
begint de ontwikkeling van de pronefros vanuit het IM.
Pronefros, zie rechts weer endodermaal, mesodermaal en
ectodermaal weefsel weergegeven. Het mesodermale
weefsel heeft een coeloom ontwikkeld en vanuit het laterale
IM ontstaat een uitstulping van dit coeloom. Deze uitgroeiing
begint in de voorste segmenten waarop op den duur een buis
HCO4, ontwikkeling urogenitale systeem
Geslachtsbepaling/-determinatie, in een embryo ontwikkelt een deel van het intermediair
mesoderm zich tot een bipotential gonad (indifferente gonade). Deze heeft nog niet besloten of het
een mannelijk of vrouwelijk geslachtsorgaan zal vormen. Geslachtsdeterminatie is het moment
waarop het indifferente gonade gaat bepalen of het een eierstok of testis wordt.
Geslachtsdifferentiatie, alles wat volgt op de geslachtsdeterminatie noemen we differentiatie. Als er
niet een geslachtsbepalend teken aanwezig is (bv SRY gen), wordt een vrouwelijk
voortplantingsorgaan gemaakt. Vrouw is dus de default setting.
Urogenitale systeem, het niersysteem moet eerst aangelegd worden om de locatie van de
toekomstige gonaden te laten ontstaan. Bij de ontwikkeling worden niet meteen adulte nieren
gevormd, zoals wij ze kennen. Het adulte niersysteem zal in een later stadium ontstaan, terwijl de
gonaden zich ook ontwikkelen. Er wordt eerst een voorloper nier (pronefros) gevormd, die bij lagere
vertebraten wel functioneel is. Bij verdere ontwikkeling wordt ook een middennier (mesonefros)
gevormd en deze is bepalend voor de locatie waar de gonaden gevormd worden. Dit wordt in deze
samenvatting allemaal uitgebreid behandeld en duidelijker.
Ontwikkeling urogenitale systeem, rechts is te zien dat je
begint met een ongedifferentieerde gonade. (Je ziet eronder
buizen lopen die afkomstig zijn van de mesonefros.) In
aanwezigheid van SRY genexpressie kunnen zich dan cellen
gaan differentiëren tot Sertoli cellen wat ook weer andere
veranderingen teweeg zal brengen. In afwezigheid van SRY,
dus bij XX, vindt geen differentiatie tot Sertoli cellen plaats en
wordt een heel ander ontwikkelingspad ingeslagen.
Anatomie nieren, links is
de anatomie van de nieren
te zien. Het is belangrijk dat je deze terminologie kan raadplegen.
Je ziet slagaders, aders, nieren, bijnieren, de afvoerbuis naar de
blaas (ureter), blaas en plasbuis (urethra). Bij de man is de plasbuis
zowel de afvoerbuis van plas als spermiën. Dit weergeeft de
gezamenlijke ontwikkeling van het urogenitale systeem.
Anatomie vrouwelijke geslachtsorgaan, rechtsonder zijn de
vrouwelijke reproductieve organen weergegeven. De eileiders
(oviducten) bevatten gecilieerd epitheel wat het mogelijk maakt
eicellen, die door de eierstok geproduceerd worden, te vervoeren.
Het verbindingsstuk tussen een eierstok en oviduct wordt
infundibulum genoemd en bevat fimbria aan het einde. Verder is te zien dat de baarmoeder uit drie
lagen bestaat (endo-, myo- en perimetrium). Daarnaast is te zien dat de baarmoeder en eierstokken
aan ligamenten ‘opgehangen’ zijn.
, (16-9-2019)
Anatomie mannelijke geslachtsorgaan, op de vorige pagina zijn de mannelijke reproductieve
organen weergegeven. Spermiën worden in de testis gemaakt en komen daarna in de bijbal
(epididymis) terecht om de zaadcellen af te maken. Via de ductus deferens kunnen de zaadcellen dan
naar de plasbuis (urethra) om uitgescheiden te worden. Op weg naar buiten zijn er nog klieren
aanwezig die vocht toevoegen aan de zaadcellen (vesicula seminalis, prostaat en bulbourethral
glands). Verder is te zien dat de testis niet los in de scrotum hangt, maar middels een ligament
(gubernaculum) aan de onderzijde bevestigd zit. Aan de bovenzijde is ook een ligament aanwezig,
maar deze is hier niet zichtbaar.
Anatomie scrotum, rechts is de scrotum in meer detail te zien. In de
testis zie je doodlopende buisstructuren genaamd zaadbuizen
(seminiferous tubules). Deze eindigen op de rete testis en worden
omgeven door een bindweefsel genaamd tunica albuginea. Het netwerk
van buizen dat we de rete testis noemen, gaat over in de vasa efferentes
die weer aansluit op de ductus epididymis. Hier vindt de eindrijping
plaats en daarna kunnen de zaadcellen afgegeven worden aan de ductus
deferens.
Ontwikkeling
mesoderm, bij
het ontstaan
van de
primitive
streak wordt
mesoderm
gevormd
tussen het
endo- en
ectoderm. Dit
is hierboven en links weergegeven. De primitief streep begint anterior
met invouwen, waardoor de ontwikkelen anterior al verder is dan
posterior (zoals in de middelste afbeelding is aangegeven). De linker
afbeelding toont aan hoe de verschillende stadia elkaar anterior opvolgen en op het moment dat de
anterior zijde al bij stadium D is, is de ontwikkeling posterior
pas bij stadium A.
Intermediair mesoderm, rechts is de ontwikkeling van de
verschillende kiemlagen schematisch weergegeven. Je ziet
een neurale buis met daaronder de notochord en aan
weerszijden heb je mesodermale structuren. De
somatopleura zitten meer aan de buitenzijde en de
splanchopleura meer aan de ingewand zijde. De somieten
zullen spierblokken vormen en daartussenin ligt intermediair
mesoderm (IM). Uit het IM ontstaan de nieren en gonaden.
De kleine witte rondjes in de rechterafbeelding zullen zich
uiteindelijk tot nieren ontwikkelen. Aan de anterior zijde
begint de ontwikkeling van de pronefros vanuit het IM.
Pronefros, zie rechts weer endodermaal, mesodermaal en
ectodermaal weefsel weergegeven. Het mesodermale
weefsel heeft een coeloom ontwikkeld en vanuit het laterale
IM ontstaat een uitstulping van dit coeloom. Deze uitgroeiing
begint in de voorste segmenten waarop op den duur een buis
