Handelingsdeel MAW
Handelingsdeel over de kernconcepten van het vak Maatschappijwetenschappen.
Door Marijn Verhoef.
September 2023
,Inhoud
Inhoud..................................................................................................................................... 2
Vorming................................................................................................................................... 4
Identiteit..............................................................................................................................4
Voorbeeld..................................................................................................................... 4
koppeling tussen kernconcept en kranten artikel......................................................... 5
cultuur.................................................................................................................................6
Voorbeeld..................................................................................................................... 6
Koppeling met kernconcept voorbeeld......................................................................... 7
socialisatie..........................................................................................................................8
Voorbeeld..................................................................................................................... 8
Koppeling tussen voor beeld en kernconcept............................................................ 10
acculturalisatie..................................................................................................................11
Voorbeeld....................................................................................................................11
Koppeling tussen voor beeld en kernconcept............................................................ 12
Politieke socialisatie......................................................................................................... 13
Voorbeeld................................................................................................................... 13
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 16
Ideologie...........................................................................................................................17
Voorbeeld................................................................................................................... 17
Voorbeeld................................................................................................................... 18
Binding.................................................................................................................................. 19
Groepsvorming.................................................................................................................19
voorbeeld....................................................................................................................19
Koppeling tussen kern concept en voorbeeld............................................................ 20
sociale cohesie.................................................................................................................21
Voorbeeld................................................................................................................... 21
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 22
Sociale institutie............................................................................................................... 23
Voorbeeld................................................................................................................... 23
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 26
Politieke institutie..............................................................................................................27
voorbeeld....................................................................................................................27
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 28
Representatie................................................................................................................... 29
voorbeeld....................................................................................................................29
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 31
Representativiteit..............................................................................................................32
Voorbeeld................................................................................................................... 32
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 33
cultuur...............................................................................................................................34
voorbeeld....................................................................................................................34
2
, Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 35
Verandering.......................................................................................................................... 36
Rationalisering..................................................................................................................36
Voorbeeld................................................................................................................... 36
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 39
Staatsvorming.................................................................................................................. 40
Voorbeeld................................................................................................................... 40
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 41
Democratisering............................................................................................................... 42
voorbeeld....................................................................................................................42
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 42
Institutionalisering.............................................................................................................43
voorbeeld....................................................................................................................43
Koppeling kernconcept en voorbeeld......................................................................... 48
Individualisering................................................................................................................49
Voorbeeld................................................................................................................... 49
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 50
Globalising........................................................................................................................51
Voorbeeld................................................................................................................... 51
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 53
Verhouding........................................................................................................................... 54
samenwerking.................................................................................................................. 54
Voorbeeld................................................................................................................... 54
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 55
Conflict............................................................................................................................. 55
Voorbeeld................................................................................................................... 56
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 58
Macht................................................................................................................................59
voorbeeld....................................................................................................................59
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 60
Gezag...............................................................................................................................61
Voorbeeld................................................................................................................... 61
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 61
Sociale gelijkheid/ongelijkheid..........................................................................................62
Voorbeeld................................................................................................................... 62
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 65
References............................................................................................................................67
3
, Vorming
Het hoofdconcept vorming verwijst naar het proces van verwerving van een bepaalde identiteit.
Identiteit
● persoonlijkheid is een deel van iemands identiteit
● identiteit is de uitdraging door een persoon aan anderen
● de identiteit wordt onder andere gevormd door socialisatie met anderen
Voorbeeld
Die V in mijn paspoort was me nooit opgevallen. Wel gek, want die ene letter bepaalt een groot deel
van mijn identiteit: ik ben een vrouw. Niet heel verrassend in mijn geval, want die letter past bij m’n
gevoel. Maar niet iedereen komt daar zo makkelijk vanaf. Sommige mensen worden bijvoorbeeld
geboren in het lichaam van een man, maar voelen zich vrouw of non-binair. Niet meer dan logisch dat
zij die letter dan ook op hun geboorteakte willen aanpassen.
Vroeger moest je als transgender eerst naar een chirurg; je was verplicht om je geslachtsorganen te
wijzigen en gesteriliseerd te worden. Transgenders met een kinderwens hadden het nakijken. En
naast het ondergaan van allerlei ingrijpende operaties kon alleen de rechter je geboortegeslacht
aanpassen. In 2014 werden de sterilisatie-eis en de gang naar de rechter gelukkig afgeschaft. Een
grote stap voorwaarts, maar nog steeds zijn transgenders afhankelijk van anderen om het geslacht
op hun geboorteakte aan te passen.
Om je geslachtsletter nu te veranderen, heb je een verklaring van je psycholoog nodig. En daar moet
je minstens drie maanden op wachten. Dat is niet alleen vervelend, maar levert vooral nare situaties
op voor transgender personen. Een klein voorbeeld. Je hebt pas ontdekt dat je je vrouw voelt. Je
draagt vrouwenkleding, make-up en hebt lang haar. Op Schiphol krijg je vervelende vragen van
douaniers. Die letter M komt niet overeen met wie zij voor zich zien. “Kunt u dat uitleggen?” Voortaan
besluit je dus maar niet meer op reis te gaan. En zo zijn er nog tal van andere situaties die je besluit te
ontlopen.
Daarom is het ook zo’n goed idee dat onze regering die deskundigenverklaring wil schrappen als eis.
Je moet van M naar V kunnen, zonder dat daarvoor zo’n betuttelend papiertje nodig is. De
psychologen die dat soort gesprekken met transgender personen moeten voeren, voelen zich vaak
ook ongemakkelijk. Wie zijn zij om te bepalen wie ze voor zich hebben? Alleen jij – en niemand anders
– kan bepalen wie je bent. Bovendien gaat de definitieve verandering van je letter pas in na twaalf
weken bedenktijd. Dus eventuele spijtoptanten kunnen hun verandering ongedaan maken.
Deze wetsverandering zou het leven voor transgenders een stuk aangenamer maken. Dus wat kan je
hierop tegen hebben? Toch zeggen critici bijvoorbeeld dat de problemen van transgenders hiermee
niet zomaar worden opgelost. No shit, Sherlock, maar ieder probleem dat wél wordt opgelost, is er
één. Pakken we daarna de andere problemen aan, deal? Andere criticasters zijn bezorgd, omdat deze
4
Handelingsdeel over de kernconcepten van het vak Maatschappijwetenschappen.
Door Marijn Verhoef.
September 2023
,Inhoud
Inhoud..................................................................................................................................... 2
Vorming................................................................................................................................... 4
Identiteit..............................................................................................................................4
Voorbeeld..................................................................................................................... 4
koppeling tussen kernconcept en kranten artikel......................................................... 5
cultuur.................................................................................................................................6
Voorbeeld..................................................................................................................... 6
Koppeling met kernconcept voorbeeld......................................................................... 7
socialisatie..........................................................................................................................8
Voorbeeld..................................................................................................................... 8
Koppeling tussen voor beeld en kernconcept............................................................ 10
acculturalisatie..................................................................................................................11
Voorbeeld....................................................................................................................11
Koppeling tussen voor beeld en kernconcept............................................................ 12
Politieke socialisatie......................................................................................................... 13
Voorbeeld................................................................................................................... 13
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 16
Ideologie...........................................................................................................................17
Voorbeeld................................................................................................................... 17
Voorbeeld................................................................................................................... 18
Binding.................................................................................................................................. 19
Groepsvorming.................................................................................................................19
voorbeeld....................................................................................................................19
Koppeling tussen kern concept en voorbeeld............................................................ 20
sociale cohesie.................................................................................................................21
Voorbeeld................................................................................................................... 21
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 22
Sociale institutie............................................................................................................... 23
Voorbeeld................................................................................................................... 23
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 26
Politieke institutie..............................................................................................................27
voorbeeld....................................................................................................................27
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 28
Representatie................................................................................................................... 29
voorbeeld....................................................................................................................29
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 31
Representativiteit..............................................................................................................32
Voorbeeld................................................................................................................... 32
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 33
cultuur...............................................................................................................................34
voorbeeld....................................................................................................................34
2
, Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 35
Verandering.......................................................................................................................... 36
Rationalisering..................................................................................................................36
Voorbeeld................................................................................................................... 36
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 39
Staatsvorming.................................................................................................................. 40
Voorbeeld................................................................................................................... 40
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 41
Democratisering............................................................................................................... 42
voorbeeld....................................................................................................................42
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 42
Institutionalisering.............................................................................................................43
voorbeeld....................................................................................................................43
Koppeling kernconcept en voorbeeld......................................................................... 48
Individualisering................................................................................................................49
Voorbeeld................................................................................................................... 49
Koppeling tussen voorbeeld en kernconcept............................................................. 50
Globalising........................................................................................................................51
Voorbeeld................................................................................................................... 51
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 53
Verhouding........................................................................................................................... 54
samenwerking.................................................................................................................. 54
Voorbeeld................................................................................................................... 54
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 55
Conflict............................................................................................................................. 55
Voorbeeld................................................................................................................... 56
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 58
Macht................................................................................................................................59
voorbeeld....................................................................................................................59
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 60
Gezag...............................................................................................................................61
Voorbeeld................................................................................................................... 61
Koppeling tussen kernconcept en voorbeeld............................................................. 61
Sociale gelijkheid/ongelijkheid..........................................................................................62
Voorbeeld................................................................................................................... 62
koppeling tussen kernconcept en voorbeeld.............................................................. 65
References............................................................................................................................67
3
, Vorming
Het hoofdconcept vorming verwijst naar het proces van verwerving van een bepaalde identiteit.
Identiteit
● persoonlijkheid is een deel van iemands identiteit
● identiteit is de uitdraging door een persoon aan anderen
● de identiteit wordt onder andere gevormd door socialisatie met anderen
Voorbeeld
Die V in mijn paspoort was me nooit opgevallen. Wel gek, want die ene letter bepaalt een groot deel
van mijn identiteit: ik ben een vrouw. Niet heel verrassend in mijn geval, want die letter past bij m’n
gevoel. Maar niet iedereen komt daar zo makkelijk vanaf. Sommige mensen worden bijvoorbeeld
geboren in het lichaam van een man, maar voelen zich vrouw of non-binair. Niet meer dan logisch dat
zij die letter dan ook op hun geboorteakte willen aanpassen.
Vroeger moest je als transgender eerst naar een chirurg; je was verplicht om je geslachtsorganen te
wijzigen en gesteriliseerd te worden. Transgenders met een kinderwens hadden het nakijken. En
naast het ondergaan van allerlei ingrijpende operaties kon alleen de rechter je geboortegeslacht
aanpassen. In 2014 werden de sterilisatie-eis en de gang naar de rechter gelukkig afgeschaft. Een
grote stap voorwaarts, maar nog steeds zijn transgenders afhankelijk van anderen om het geslacht
op hun geboorteakte aan te passen.
Om je geslachtsletter nu te veranderen, heb je een verklaring van je psycholoog nodig. En daar moet
je minstens drie maanden op wachten. Dat is niet alleen vervelend, maar levert vooral nare situaties
op voor transgender personen. Een klein voorbeeld. Je hebt pas ontdekt dat je je vrouw voelt. Je
draagt vrouwenkleding, make-up en hebt lang haar. Op Schiphol krijg je vervelende vragen van
douaniers. Die letter M komt niet overeen met wie zij voor zich zien. “Kunt u dat uitleggen?” Voortaan
besluit je dus maar niet meer op reis te gaan. En zo zijn er nog tal van andere situaties die je besluit te
ontlopen.
Daarom is het ook zo’n goed idee dat onze regering die deskundigenverklaring wil schrappen als eis.
Je moet van M naar V kunnen, zonder dat daarvoor zo’n betuttelend papiertje nodig is. De
psychologen die dat soort gesprekken met transgender personen moeten voeren, voelen zich vaak
ook ongemakkelijk. Wie zijn zij om te bepalen wie ze voor zich hebben? Alleen jij – en niemand anders
– kan bepalen wie je bent. Bovendien gaat de definitieve verandering van je letter pas in na twaalf
weken bedenktijd. Dus eventuele spijtoptanten kunnen hun verandering ongedaan maken.
Deze wetsverandering zou het leven voor transgenders een stuk aangenamer maken. Dus wat kan je
hierop tegen hebben? Toch zeggen critici bijvoorbeeld dat de problemen van transgenders hiermee
niet zomaar worden opgelost. No shit, Sherlock, maar ieder probleem dat wél wordt opgelost, is er
één. Pakken we daarna de andere problemen aan, deal? Andere criticasters zijn bezorgd, omdat deze
4
