Werkcolleges lees TenS Jaar 3 blok D
Werkcollege 1
Casus Guido
DTL:
Er zijn in het geval van Guido twee rode vlaggen gesignaleerd, namelijk:
• Meldt de cliënt en/of zijn omgeving problemen met het korte- en/of lange termijngeheugen,
waar voorheen geen sprake van was?
• Meldt de cliënt twee of meer gezondheidsklachten/hulpvragen op logopedisch gebied? (taal,
spraak en geletterdheid)
Er zijn bepaalde kenmerken rondom Guido die betrekking hebben op misschien wel hetzelfde
probleem, namelijk een TOS. Desondanks zijn er echt twee rode vlaggen gesignaleerd, waardoor het
sowieso beter is om de huisarts in dit geval erbij te betrekken.
KITS-protocol: -> via de huisarts
Guido komt op twee punten overeen met de doelgroep van het KITS-protocol, namelijk:
• Kinderen vanaf 4 jaar die onvoldoende vooruitgang boeken met logopedie of bij wie een
ernstig taal- en/of spraakprobleem wordt gesignaleerd.
• Kinderen met auditieve verwerkingsproblemen.
Er heeft al logopedie plaatsgevonden, met geen resultaat en te weinig vorderingen. De omgeving
geeft aan dat er problemen zijn met het geheugen van Guido. Het is zinvol om Guido naar het
audiologisch centrum door te sturen voor verder onderzoek, mogelijk ook voor zijn gehoor.
Er is mogelijk sprake van andere problematiek, waar eerst de aandacht aan besteed moet worden,
voordat de logopedie kan worden voortgezet.
Er is onvoldoende vooruitgang in de logopedie of een ernstig probleem. Hierom ga je breder kijken
en laat je het AC erbij, waarvoor je eerst terug moet naar de huisarts.
Vraag 1: wat brengt je bij de logopedie? (1)
Vraag 2: zijn er problemen in mond, keel of oren de afgelopen tijd en bent u bij een arts geweest?2+9
Vraag 3: Bent u zonder reden afgevallen of aangekomen de laatste tijd? (3)
Vraag 4: Heeft u last van benauwdheidsklachten, ademhalingsklachten waar een arts niet van op de
hoogte is? (17 en 22)
Vraag 5: Ervaart u problemen met uw geheugen of wordt dit door de omgeving opgemerkt?
Vraag 6: hoe verloopt het contact met andere kinderen en wat vindt u van het opvoeden? Zijn er
problemen in de opvoeding?
Vraag 7: is uw kind gevallen of is er sprake geweest van een ongeluk waar een arts niet van op de
hoogte is? Heeft er een ernstige gebeurtenis plaatsgevonden?
• Sample Guido
Algemeen:
1. Op welk vlak van de communicatie gaat het mis: taalbegrip of taalproductie
Het gaat bij Guido mis op de taalproductie, hij is moeilijk te verstaan en de lengte is nog
onvoldoende. Guido hoort met zijn leeftijd van 5;5 jaar al nevenschikkende zinnen te maken.
Guido begrijpt wel wat de logopedist bedoelt en hij reageert daar ook logisch op.
2. Past de taal bij de leeftijd?
De taal past absoluut niet bij zijn leeftijd. De zinnen zijn te kort, Guido maakt geen gebruik van
samengestelde zinnen en loopt dus wat betreft de taal erg achter.
3. Zijn de zinnen correct?
→ soms kun je hier pas later antwoord op geven.
Pagina 1 van 29
,Werkcolleges lees TenS Jaar 3 blok D
Voor meertalige kinderen worden er vaak fouten gemaakt met ‘er’
Taalvorm
Omschrijving: Uitingsnummer Uiting
A. vervoegd werkwoord 1 Woong kookapje in
6 En Roodkapje sraap niet, helemaal
8 Kan jij eve de deuw dichtdoen?
9 En ik ben de wowef.
10 Ik moet nog een auto habbe voo hiein.
18 Kan ook n’moonaat
23 En jij moet ook nog een slak habbe
25 Nee die hab ik
34 Harwo, wa ga je naatoe?
38 Zie vie da die mooie bloeme daar
42 Hiej, hie w/roonde oma
B. ww op de 2e plaats of 5 Ik wou die vese visse (?)
direct naast het onderwerp 8 Kan jij eve de deuw dichtdoen?
9 Jij mwen (ben) r/woodkapje, en ik ben de
wowef (wolf)
10 Ik moet nog een auto habbe voo hierin
23 En jij moet ook nog een slak habbe
34 Harwo, wa ga je naatoe?
35 Wat hab je bij je
44 Ik hab koek
48 Die ligt in die bad
C. ww – congruentie
D. vervoeging voltooid 46 Oppe-eten
deelwoord
E. weglaten of verkeerd 44 Ik hab koek
gebruik van bepalers 53 Dan kan beter opeten
F. Woordvolgorde 2. Kan ik niet (onderwerp na ww)
→ dit komt in veel gevallen voor.
G. Voorzetsels
H. Fouten met ‘er’
I. Argumentstructuur
J. realiseren van: 8. Kan jij eve de deuw dichtdoen?
Ond, LV, MWV 10. Ik moet nog een auto habbe voor hie-in
23. En jij moet ook nog een slak habbe
K. Volledige zinnen De meeste zinnen die Guido maakt zijn
onvolledig. Het zijn meer delen van zinnen.
Een enkele keer maakt hij wel een
volledige zin.
4. Lengte van zinnen De langste zin die hij maakt bestaat uit 8 woorden, maar
de meeste zinnen liggen rond de 5 woorden. Voor een
leeftijd van 5;5 is dit te weinig.
5. Zinsdelen De langste zinnen bestaan uit 5 a 6 zinsdelen.
6. Samengestelde zinnen
Taalinhoud
7.a Basis of bovenbouwlexicon? De woorden die Guido gebruikt zijn vooral goed waar te
nemen en op basis daarvan zit hij nog in het basislexicon.
Pagina 2 van 29
, Werkcolleges lees TenS Jaar 3 blok D
7.b lege werkwoorden/naamwoorden Guido spreekt weinig lege woorden uit. Het zijn
voornamelijk woorden met betekenis.
7.c verwijzende woorden Nee, dit doet Guido niet/nauwelijks.
8. testgegevens
9. Woordvinding Guido heeft niet direct woordvindingsproblemen.
Taalinhoud/taalgebruik
10. Verhaal vertellen:
- Binnen hier en nu Ja, Guido kan een verhaal vertellen binnen het hier en nu.
Wel zal hij enige ondersteuning nodig hebben van zijn
gesprekspartner.
- Buiten hier en nu Voor Guido is het lastig om een verhaal buiten het hier
en nu te vertellen.
11. Taalsample en semantische
relaties/taaldenkrelaties:
- Zinsbouwniveau Het niveau van de zinsbouw is te laag, want Guido hoort
al regelmatig samengestelde zinnen te maken.
- Ontwikkeling woordenschat De ontwikkeling van zijn woordenschat loopt achter. Het
zijn veelvoorkomende woorden die hij gebruikt en is dus
vertraagd.
12. Aandeel ten opzichte van het kind:
A. Introduceren van gespreks- De logopedist
onderwerp Guido moet even geprikkeld worden om aan het gesprek
B. Hoe reageert het kind op het deel te nemen en dat gebeurt door middel van een
onderwerp? activiteit.
C. Kun jij het kind volgen:
Markeerde woorden
Voorkennis
Beiden spelen een beetje hun eigen spel en er wordt niet
D. Hoe verloopt de beurtwisseling? altijd efficiënt op elkaar gereageerd. Het is geen
gemakkelijk lopend gesprek.
13. Nadere observatie • Guido gebruikt alle communicatieve functies. Hij
communicatieve functies en kan zijn gevoelens uiten en vraagt ook naar de
conversatievaardigheden gevoelens van een ander (expressiefunctie).
• Guido vraagt soms om een verduidelijking of een
herhaling en neemt zelf initiatief tot een
interactie (regulatiefunctie).
• Guido geeft zelf informatie over wat er
bijvoorbeeld op school is gebeurd en voegt zelf
ook informatie toe (representatiefunctie).
• Guido vraagt naar dingen die hij graag wil doen
en geeft aan wat hij van plan is te gaan doen
(controlefunctie).
14. Beoordelen pragmatische • Pragmatische problemen lijken erg samen te
problemen: primair of secundair? hangen met taalvormproblemen, daarom
secundair.
Pagina 3 van 29
Werkcollege 1
Casus Guido
DTL:
Er zijn in het geval van Guido twee rode vlaggen gesignaleerd, namelijk:
• Meldt de cliënt en/of zijn omgeving problemen met het korte- en/of lange termijngeheugen,
waar voorheen geen sprake van was?
• Meldt de cliënt twee of meer gezondheidsklachten/hulpvragen op logopedisch gebied? (taal,
spraak en geletterdheid)
Er zijn bepaalde kenmerken rondom Guido die betrekking hebben op misschien wel hetzelfde
probleem, namelijk een TOS. Desondanks zijn er echt twee rode vlaggen gesignaleerd, waardoor het
sowieso beter is om de huisarts in dit geval erbij te betrekken.
KITS-protocol: -> via de huisarts
Guido komt op twee punten overeen met de doelgroep van het KITS-protocol, namelijk:
• Kinderen vanaf 4 jaar die onvoldoende vooruitgang boeken met logopedie of bij wie een
ernstig taal- en/of spraakprobleem wordt gesignaleerd.
• Kinderen met auditieve verwerkingsproblemen.
Er heeft al logopedie plaatsgevonden, met geen resultaat en te weinig vorderingen. De omgeving
geeft aan dat er problemen zijn met het geheugen van Guido. Het is zinvol om Guido naar het
audiologisch centrum door te sturen voor verder onderzoek, mogelijk ook voor zijn gehoor.
Er is mogelijk sprake van andere problematiek, waar eerst de aandacht aan besteed moet worden,
voordat de logopedie kan worden voortgezet.
Er is onvoldoende vooruitgang in de logopedie of een ernstig probleem. Hierom ga je breder kijken
en laat je het AC erbij, waarvoor je eerst terug moet naar de huisarts.
Vraag 1: wat brengt je bij de logopedie? (1)
Vraag 2: zijn er problemen in mond, keel of oren de afgelopen tijd en bent u bij een arts geweest?2+9
Vraag 3: Bent u zonder reden afgevallen of aangekomen de laatste tijd? (3)
Vraag 4: Heeft u last van benauwdheidsklachten, ademhalingsklachten waar een arts niet van op de
hoogte is? (17 en 22)
Vraag 5: Ervaart u problemen met uw geheugen of wordt dit door de omgeving opgemerkt?
Vraag 6: hoe verloopt het contact met andere kinderen en wat vindt u van het opvoeden? Zijn er
problemen in de opvoeding?
Vraag 7: is uw kind gevallen of is er sprake geweest van een ongeluk waar een arts niet van op de
hoogte is? Heeft er een ernstige gebeurtenis plaatsgevonden?
• Sample Guido
Algemeen:
1. Op welk vlak van de communicatie gaat het mis: taalbegrip of taalproductie
Het gaat bij Guido mis op de taalproductie, hij is moeilijk te verstaan en de lengte is nog
onvoldoende. Guido hoort met zijn leeftijd van 5;5 jaar al nevenschikkende zinnen te maken.
Guido begrijpt wel wat de logopedist bedoelt en hij reageert daar ook logisch op.
2. Past de taal bij de leeftijd?
De taal past absoluut niet bij zijn leeftijd. De zinnen zijn te kort, Guido maakt geen gebruik van
samengestelde zinnen en loopt dus wat betreft de taal erg achter.
3. Zijn de zinnen correct?
→ soms kun je hier pas later antwoord op geven.
Pagina 1 van 29
,Werkcolleges lees TenS Jaar 3 blok D
Voor meertalige kinderen worden er vaak fouten gemaakt met ‘er’
Taalvorm
Omschrijving: Uitingsnummer Uiting
A. vervoegd werkwoord 1 Woong kookapje in
6 En Roodkapje sraap niet, helemaal
8 Kan jij eve de deuw dichtdoen?
9 En ik ben de wowef.
10 Ik moet nog een auto habbe voo hiein.
18 Kan ook n’moonaat
23 En jij moet ook nog een slak habbe
25 Nee die hab ik
34 Harwo, wa ga je naatoe?
38 Zie vie da die mooie bloeme daar
42 Hiej, hie w/roonde oma
B. ww op de 2e plaats of 5 Ik wou die vese visse (?)
direct naast het onderwerp 8 Kan jij eve de deuw dichtdoen?
9 Jij mwen (ben) r/woodkapje, en ik ben de
wowef (wolf)
10 Ik moet nog een auto habbe voo hierin
23 En jij moet ook nog een slak habbe
34 Harwo, wa ga je naatoe?
35 Wat hab je bij je
44 Ik hab koek
48 Die ligt in die bad
C. ww – congruentie
D. vervoeging voltooid 46 Oppe-eten
deelwoord
E. weglaten of verkeerd 44 Ik hab koek
gebruik van bepalers 53 Dan kan beter opeten
F. Woordvolgorde 2. Kan ik niet (onderwerp na ww)
→ dit komt in veel gevallen voor.
G. Voorzetsels
H. Fouten met ‘er’
I. Argumentstructuur
J. realiseren van: 8. Kan jij eve de deuw dichtdoen?
Ond, LV, MWV 10. Ik moet nog een auto habbe voor hie-in
23. En jij moet ook nog een slak habbe
K. Volledige zinnen De meeste zinnen die Guido maakt zijn
onvolledig. Het zijn meer delen van zinnen.
Een enkele keer maakt hij wel een
volledige zin.
4. Lengte van zinnen De langste zin die hij maakt bestaat uit 8 woorden, maar
de meeste zinnen liggen rond de 5 woorden. Voor een
leeftijd van 5;5 is dit te weinig.
5. Zinsdelen De langste zinnen bestaan uit 5 a 6 zinsdelen.
6. Samengestelde zinnen
Taalinhoud
7.a Basis of bovenbouwlexicon? De woorden die Guido gebruikt zijn vooral goed waar te
nemen en op basis daarvan zit hij nog in het basislexicon.
Pagina 2 van 29
, Werkcolleges lees TenS Jaar 3 blok D
7.b lege werkwoorden/naamwoorden Guido spreekt weinig lege woorden uit. Het zijn
voornamelijk woorden met betekenis.
7.c verwijzende woorden Nee, dit doet Guido niet/nauwelijks.
8. testgegevens
9. Woordvinding Guido heeft niet direct woordvindingsproblemen.
Taalinhoud/taalgebruik
10. Verhaal vertellen:
- Binnen hier en nu Ja, Guido kan een verhaal vertellen binnen het hier en nu.
Wel zal hij enige ondersteuning nodig hebben van zijn
gesprekspartner.
- Buiten hier en nu Voor Guido is het lastig om een verhaal buiten het hier
en nu te vertellen.
11. Taalsample en semantische
relaties/taaldenkrelaties:
- Zinsbouwniveau Het niveau van de zinsbouw is te laag, want Guido hoort
al regelmatig samengestelde zinnen te maken.
- Ontwikkeling woordenschat De ontwikkeling van zijn woordenschat loopt achter. Het
zijn veelvoorkomende woorden die hij gebruikt en is dus
vertraagd.
12. Aandeel ten opzichte van het kind:
A. Introduceren van gespreks- De logopedist
onderwerp Guido moet even geprikkeld worden om aan het gesprek
B. Hoe reageert het kind op het deel te nemen en dat gebeurt door middel van een
onderwerp? activiteit.
C. Kun jij het kind volgen:
Markeerde woorden
Voorkennis
Beiden spelen een beetje hun eigen spel en er wordt niet
D. Hoe verloopt de beurtwisseling? altijd efficiënt op elkaar gereageerd. Het is geen
gemakkelijk lopend gesprek.
13. Nadere observatie • Guido gebruikt alle communicatieve functies. Hij
communicatieve functies en kan zijn gevoelens uiten en vraagt ook naar de
conversatievaardigheden gevoelens van een ander (expressiefunctie).
• Guido vraagt soms om een verduidelijking of een
herhaling en neemt zelf initiatief tot een
interactie (regulatiefunctie).
• Guido geeft zelf informatie over wat er
bijvoorbeeld op school is gebeurd en voegt zelf
ook informatie toe (representatiefunctie).
• Guido vraagt naar dingen die hij graag wil doen
en geeft aan wat hij van plan is te gaan doen
(controlefunctie).
14. Beoordelen pragmatische • Pragmatische problemen lijken erg samen te
problemen: primair of secundair? hangen met taalvormproblemen, daarom
secundair.
Pagina 3 van 29
