Par 2.1.2 - Genen en erfelijkheid
- Een verschil tussen jou en je beide ouders ontstaat door de willekeurige combinatie van
kenmerken die door elk van je beide ouders aan jou zijn doorgegeven. Deze gemengde ergernis
bepaalt je unieke genotype: Het genetisch patroon waarin je van alle andere mensen op aarde
verschilt - kenmerken van een organisme zoals die genetisch zijn vastgesteld.
- Het genotype is de blauwdruk, de daaruit voortkomende fysieke eigenschappen zijn het
fenotype: Waarneembare fysieke kenmerken van een organisme - Als je lichamelijke
kenmerken, niet alleen de zichtbare. Alle waarneembare kenmerken. Wordt bepaald door
erfelijke eigenschappen, maar ook door de omgeving.
Chromosomen, genen en DNA
- Elke cel bevat genomen, opgebouwd uit chromosomen, die weer DNA bevatten. DNA is
opgebouwd uit korte segmenten; genen. Deze bevatten de bouwinstructie van een organisme
- Cel - Genoom - Chromosoom - DNA - Genen.
- Elke cel in het lichaam bevat een volledige verzameling biologische instructies -> genomen: Het
genoom van een organisme bevat 1 compleet set van chromosomen.
- Elk chromosoom bevat uit een keten DNA: Lang, complex molecuul dat informatie bevat over
alle genetische eigenschappen. De volledige naam voor DNA is desoxyribonucleinezuur.
- Genen: stukjes van een chromosoom waarin de code voor de dergelijke lichamelijke en
psychische eigenschappen van een organisme zijn opgeslagen. Ze vormen de functionele
elementen van een chromosoom.
- Chromosoom: lange, dunne en spiraalvormige draad waarlangs de genen zijn gerangschikt als
de kralen van een ketting. Chromosomen bestaan voornamelijk uit DNA.
- Op een nog kleine schaal bestaan genen uit nog kleinere moleculaire eenheden -> nucleotiden.
- Geslachtschromosomen: Een chromosoom dat onze lichamelijke geslachtskenmerken
bepaalt. Vrouwen hebben twee X-chromosomen en mannen een X-en een Y-chromosoom.
- Autosoom: Een chromosoom dat geen geslachtschromosoom is.
Genetische verklaringen voor psychologische processen
- De meeste genetische mutatie wordt weer beïnvloed door verschillende genen, wat het
compliceerden maakt om verbanden tussen genen en gedrag vast te stellen.
- Vrije wil versus determinisme: in hoeverre is het gedrag van mensen een vrije wil en in hoeverre
wordt het bepaald door onder meer - genetische eigenschappen?
- Schrijf psychologische eigenschappen nooit uitsluitend aan erfelijkheid toe.
Par 2.2.1 - Het neuron: bouwsteen van het zenuwstelsel
- Neuronen of zenuwcellen zijn de meest beslag verwerkingseenheden in de hersenen. Neuron:
Een cel, die gespeculeerd is in het ontvangen en doorsturen van informatie naar ander cellen in
het lichaam. Een bundeling van een groot aantal neuronen wordt een zenuw genoemd.
Soorten neuronen
- Sensorisch neuron: Zenuwcel die boodschappen van sensorische receptoren naar het centrale
zenuwstelsel geleidt. Geleiden enkel signalen van de zintuigen naar de hersenen. Signalen die
leiden tot sensaties van zicht, gehoor, smaak, aanraking, geur, pijn en evenwicht.
- Motorisch neuron: Zenuwcel die boodschappen van het centrale zenuwstelsel naar de spieren
en/of klieren, organen geleidt.
- Schakelcellen: In geval van reflexen communiceren sensorische neuronen niet rechtstreeks
met motorische neuronen, maar maken ze gebruik van schakelcellen -> Zenuwcel die
boodschappen van het ene type zenuwcel doorgeeft aan een ander type en vooral voorkomt in
de hersenen en in het ruggenmerg.
Hoe neuronen werken
- Dendrieten: Vertakte uitlopers van het cellichaam van een neuron die de informatie binnenhalen.
, - Zie figuur 2.4 blz 54
- Dendrieten geven hun berichten door aan het centrale deel van het neuron -> de soma:
Gedeelte van de cel waar de kern zich bevindt. De kern bevat de chromosomen. Dit gedeelte
van de cel wordt ook wel cellichaam genoemd. Het evalueert de impulsen die het ontvangt van
honderden of soms zelfs van duizenden ander neuronen, vaak tegelijkertijd. -> het evalueert of
het cellichaam moet exciteren (aanzetten via signalen die zeggen ‘vuur’) of inhiberen (afremmen
van het signaal)
- Wanneer excitatie wint, vuurt het neuron een signaal, dat via een ‘verzendende’ vezel, het axon
loopt. -> De lange uitlopen van een zenuwcel die de informatie vanuit het cellichaam naar de
eindknopjes vervoert. De informatie verplaats zich in de vorm van een elektrische lading.
- Zie figuur 2.5 blz 55
De actiepotentiaal
- Elektrische prikkel in het axon, axon krijgt de elektrische energie die het nodig heeft van geladen
chemische stoffen, iconen-> de cel vuurt
- In hun normale toestand, de rustpotentiaal: De iconen geven het icon aan de binnenkant een
negatieve elektrische lading en aan de buitenkant een positieve lading. Verschil van 70mV. Dit
verschil zorgt ervoor dat de positieve lading aangetrokken wordt door de negatieve lading.
Actiepotentiaal: Zenuwimpuls die wordt veroorzaak door een verandering in de elektrische
lading op het celmembraan van het axon. Als het neuron vuurt, plant deze lading zich voor over
het axon en zet de eindknopjes aan tot het uitscheiden van neurotransmitters.
Synaptische transmissie
- Neuronen liggen dicht bij elkaar, maar raken elkaar net niet. Er zit een opening tussen. ->
Synaps: Microscopisch kleine spleet waardoor de communicatie tussen neuronen plaatsvindt.
Synaps komen ook voor tussen neuronen en de spieren of kleuren die ze van berichten
voorzien.
- De opening verhindert dat de lading direct van de axon naar de volgende cel springt. Om naar
de overkant te komen moet eerst de eindknop worden gestimuleerd. (= kleine verdikking aan
het uiteinden van de axon. Bevat Neurotransmitters, die de boodschap van het neuron bij
stimulatie vrijlaten naar de synaps.) Vervolgens zorgt de synaptische transmissie ervoor dat
de informatie via neurotransmitters naar de overkant komt.
Neurotransmitter
- Neurotransmitter: Chemische boodschapper die neutrale berichten van de ene kant van de
synaptische speelt naar de andere kant brengt. Sommige hormonen hebben dezelfde
chemische samenstelling als sommige neurotransmitters.
- Als de neurotransmitters de juiste vorm hebben, passen ze in speciale receptoren van het
ontvangende neuron.
Gliacellen
- Een cel die structurele steun biedt aan neuronen. Tijdens de ontwikkeling helpen gliacellen bij
het samenbrengen van de juiste zenuwcellen. Gliacellen vormen bovendien een isolerende laag
(de myelineschede) voor de axonen van sommige neuronen.
Par 2.2.2 Plasticiteit
- Neuronen kunnen nieuwe verbindingen maken, verbindingen afbreken of oude versterken. ->
Plasticiteit: zenuwstelsel en hersenen hebben het vermogen om zich aan te passen of zicht te
modificeren als gevolg van ervaring.
Par 2.2.3 Het zenuwstelsel
- Zenuwstelsel: Gehele netwerk van neuronen in het lichaam, inclusief het centrale zenuwstelsel,
het perifere zenuwstelsel en hun onderafdelingen.
- Een verschil tussen jou en je beide ouders ontstaat door de willekeurige combinatie van
kenmerken die door elk van je beide ouders aan jou zijn doorgegeven. Deze gemengde ergernis
bepaalt je unieke genotype: Het genetisch patroon waarin je van alle andere mensen op aarde
verschilt - kenmerken van een organisme zoals die genetisch zijn vastgesteld.
- Het genotype is de blauwdruk, de daaruit voortkomende fysieke eigenschappen zijn het
fenotype: Waarneembare fysieke kenmerken van een organisme - Als je lichamelijke
kenmerken, niet alleen de zichtbare. Alle waarneembare kenmerken. Wordt bepaald door
erfelijke eigenschappen, maar ook door de omgeving.
Chromosomen, genen en DNA
- Elke cel bevat genomen, opgebouwd uit chromosomen, die weer DNA bevatten. DNA is
opgebouwd uit korte segmenten; genen. Deze bevatten de bouwinstructie van een organisme
- Cel - Genoom - Chromosoom - DNA - Genen.
- Elke cel in het lichaam bevat een volledige verzameling biologische instructies -> genomen: Het
genoom van een organisme bevat 1 compleet set van chromosomen.
- Elk chromosoom bevat uit een keten DNA: Lang, complex molecuul dat informatie bevat over
alle genetische eigenschappen. De volledige naam voor DNA is desoxyribonucleinezuur.
- Genen: stukjes van een chromosoom waarin de code voor de dergelijke lichamelijke en
psychische eigenschappen van een organisme zijn opgeslagen. Ze vormen de functionele
elementen van een chromosoom.
- Chromosoom: lange, dunne en spiraalvormige draad waarlangs de genen zijn gerangschikt als
de kralen van een ketting. Chromosomen bestaan voornamelijk uit DNA.
- Op een nog kleine schaal bestaan genen uit nog kleinere moleculaire eenheden -> nucleotiden.
- Geslachtschromosomen: Een chromosoom dat onze lichamelijke geslachtskenmerken
bepaalt. Vrouwen hebben twee X-chromosomen en mannen een X-en een Y-chromosoom.
- Autosoom: Een chromosoom dat geen geslachtschromosoom is.
Genetische verklaringen voor psychologische processen
- De meeste genetische mutatie wordt weer beïnvloed door verschillende genen, wat het
compliceerden maakt om verbanden tussen genen en gedrag vast te stellen.
- Vrije wil versus determinisme: in hoeverre is het gedrag van mensen een vrije wil en in hoeverre
wordt het bepaald door onder meer - genetische eigenschappen?
- Schrijf psychologische eigenschappen nooit uitsluitend aan erfelijkheid toe.
Par 2.2.1 - Het neuron: bouwsteen van het zenuwstelsel
- Neuronen of zenuwcellen zijn de meest beslag verwerkingseenheden in de hersenen. Neuron:
Een cel, die gespeculeerd is in het ontvangen en doorsturen van informatie naar ander cellen in
het lichaam. Een bundeling van een groot aantal neuronen wordt een zenuw genoemd.
Soorten neuronen
- Sensorisch neuron: Zenuwcel die boodschappen van sensorische receptoren naar het centrale
zenuwstelsel geleidt. Geleiden enkel signalen van de zintuigen naar de hersenen. Signalen die
leiden tot sensaties van zicht, gehoor, smaak, aanraking, geur, pijn en evenwicht.
- Motorisch neuron: Zenuwcel die boodschappen van het centrale zenuwstelsel naar de spieren
en/of klieren, organen geleidt.
- Schakelcellen: In geval van reflexen communiceren sensorische neuronen niet rechtstreeks
met motorische neuronen, maar maken ze gebruik van schakelcellen -> Zenuwcel die
boodschappen van het ene type zenuwcel doorgeeft aan een ander type en vooral voorkomt in
de hersenen en in het ruggenmerg.
Hoe neuronen werken
- Dendrieten: Vertakte uitlopers van het cellichaam van een neuron die de informatie binnenhalen.
, - Zie figuur 2.4 blz 54
- Dendrieten geven hun berichten door aan het centrale deel van het neuron -> de soma:
Gedeelte van de cel waar de kern zich bevindt. De kern bevat de chromosomen. Dit gedeelte
van de cel wordt ook wel cellichaam genoemd. Het evalueert de impulsen die het ontvangt van
honderden of soms zelfs van duizenden ander neuronen, vaak tegelijkertijd. -> het evalueert of
het cellichaam moet exciteren (aanzetten via signalen die zeggen ‘vuur’) of inhiberen (afremmen
van het signaal)
- Wanneer excitatie wint, vuurt het neuron een signaal, dat via een ‘verzendende’ vezel, het axon
loopt. -> De lange uitlopen van een zenuwcel die de informatie vanuit het cellichaam naar de
eindknopjes vervoert. De informatie verplaats zich in de vorm van een elektrische lading.
- Zie figuur 2.5 blz 55
De actiepotentiaal
- Elektrische prikkel in het axon, axon krijgt de elektrische energie die het nodig heeft van geladen
chemische stoffen, iconen-> de cel vuurt
- In hun normale toestand, de rustpotentiaal: De iconen geven het icon aan de binnenkant een
negatieve elektrische lading en aan de buitenkant een positieve lading. Verschil van 70mV. Dit
verschil zorgt ervoor dat de positieve lading aangetrokken wordt door de negatieve lading.
Actiepotentiaal: Zenuwimpuls die wordt veroorzaak door een verandering in de elektrische
lading op het celmembraan van het axon. Als het neuron vuurt, plant deze lading zich voor over
het axon en zet de eindknopjes aan tot het uitscheiden van neurotransmitters.
Synaptische transmissie
- Neuronen liggen dicht bij elkaar, maar raken elkaar net niet. Er zit een opening tussen. ->
Synaps: Microscopisch kleine spleet waardoor de communicatie tussen neuronen plaatsvindt.
Synaps komen ook voor tussen neuronen en de spieren of kleuren die ze van berichten
voorzien.
- De opening verhindert dat de lading direct van de axon naar de volgende cel springt. Om naar
de overkant te komen moet eerst de eindknop worden gestimuleerd. (= kleine verdikking aan
het uiteinden van de axon. Bevat Neurotransmitters, die de boodschap van het neuron bij
stimulatie vrijlaten naar de synaps.) Vervolgens zorgt de synaptische transmissie ervoor dat
de informatie via neurotransmitters naar de overkant komt.
Neurotransmitter
- Neurotransmitter: Chemische boodschapper die neutrale berichten van de ene kant van de
synaptische speelt naar de andere kant brengt. Sommige hormonen hebben dezelfde
chemische samenstelling als sommige neurotransmitters.
- Als de neurotransmitters de juiste vorm hebben, passen ze in speciale receptoren van het
ontvangende neuron.
Gliacellen
- Een cel die structurele steun biedt aan neuronen. Tijdens de ontwikkeling helpen gliacellen bij
het samenbrengen van de juiste zenuwcellen. Gliacellen vormen bovendien een isolerende laag
(de myelineschede) voor de axonen van sommige neuronen.
Par 2.2.2 Plasticiteit
- Neuronen kunnen nieuwe verbindingen maken, verbindingen afbreken of oude versterken. ->
Plasticiteit: zenuwstelsel en hersenen hebben het vermogen om zich aan te passen of zicht te
modificeren als gevolg van ervaring.
Par 2.2.3 Het zenuwstelsel
- Zenuwstelsel: Gehele netwerk van neuronen in het lichaam, inclusief het centrale zenuwstelsel,
het perifere zenuwstelsel en hun onderafdelingen.
